Қаза болған аустралиялық көмек қызметкері Зоми Франккомның отбасы Израиль қорғаныс күштерінің (IDF) оның өліміне қатысты қылмыстық тергеу жүргізбеу туралы шешімін терең көңіл қалдыратын қадам деп сипаттап, үкіметті дрон шабуылының аудио жазбасын қоса алғанда, дәлелдемелерді жария етуге итермелеуге шақырды. Бұл туралы Qazaqyia.kz порталы The Guardian басылымына сілтеме жасап хабарлайды.

Израильдің бұл шешімі бейсенбі күні Аустралияда ашу-ыза тудырды. Елдің Аустралиядағы елшісі Хиллель Ньюманды сыртқы істер министрі Пенни Вонг шақыртып алды, ал премьер-министр Энтони Альбанезе «ашуланғанын» білдіріп, Франкком мен оның әріптестері үшін әділдікке қол жеткізуге тырысатынын айтты.

2024 жылдың сәуіріндегі шабуыл World Central Kitchen ұйымының көлік конвойына жасалып, АҚШ-та орналасқан осы көмек ұйымының жеті қызметкері қаза тапты. Бұл ұйым соғыс бойы Газаға азық-түлік таратып келген.

Ұйым әскерилермен конвойдың қозғалысын келіскен еді. Бірақ олардың көліктері бірнеше рет соққыға ұшырап, өртеніп, жаншылған күйде қалды.

«Бұл бір сәттік соққы емес еді», — делінген Франккомның отбасының мәлімдемесінде. «Атыс аймағындағы гуманитарлық аймақта жүрген үш анық белгіленген гуманитарлық көлікке бірінен соң бірі соққы жасалды, ал аман қалғандар бір көліктен екіншісіне өтуге тырысты».

Отбасы бұл хабарламаның Дүниежүзілік гуманитарлық күніне орай жасалуын ерекше атап өтті. Франккомның отбасы бұдан бірнеше сағат бұрын Вонгпен бірге Зоми атындағы гуманитарлық сыйлықтың жариялануына қатысқан еді. Олар бұл хабарламаның уақытын оның есіміне «қорлау» деп бағалады.

«Зоми мен оның әріптестері ішкі, түсініксіз процестен артығына лайық еді, бұл процесс израиль әскерилерін қылмыстық жауапкершіліктен босататын қысқа мәлімдемемен аяқталды».

Олар Лейбористік партияны Израиль қолданған дәлелдемелердің толық жария етілуін талап етуге және шабуылдарға қатысы бар жоғары дәрежелі әскери офицердің 2024 жылдың қаңтарында Газаға көмек жеткізуге тыйым салуды талап еткен 130 қол қоюшының бірі болғанын мойындауға шақырды.

«Біз сондай-ақ Аустралия үкіметін тәуелсіз және сенімді тергеу жүргізу үшін барлық қолжетімді құқықтық жолдарды пайдалануға шақырамыз».

IDF сәрсенбі күні көліктердегі бірнеше адамды қарулы Хамас әскери операторлары деп қателескенін және конвойдың алдын ала келісілген бағыттан ауытқығанын мәлімдеді. Ол «командирлердің шешімдері қылмыстық теріс қылыққа негізделген күдік тудырмады» деген қорытындыға келді. Екі офицер сол кезде қызметінен босатылып, үшеуі ескерту алды.

Вонг Ньюманға «Израильдің бұл шешімі біз күткен жауапкершіліктен әлдеқайда төмен» екенін айтқанын мәлімдеді. «Демократиялар жоғары стандарттарды іздейді және қабылдайды», — деді Вонг. «Аустралия үкіметі Зоми мен оның әріптестері үшін әділдікке қол жеткізу үшін Израильге қысым жасауды жалғастырады және біз келесі қадамдарды жарияламас бұрын Зоми Франккомның отбасымен кеңесетін боламыз».

Ол Израильмен қарым-қатынаста «қиын кезең» екенін мойындады.

Канберрадағы сұрақтар сағатында премьер-министр Израильдің шешімін «ашуланшақтық» деп атады. «Қайғылы өлімдерден бері үкімет ашықтыққа деген үмітімізді білдіріп, толық жауапкершілікті талап етіп келеді», — деді Альбанезе. «Аустралия үкіметі Франкком ханым мен оның әріптестері үшін әділдікке қол жеткізу үшін Израильге қысым жасауды тоқтатпайды».

Ньюман тергеушілер әскери қызметкерлердің қылмыстық жауапкершілігі жоқ деп тапқанын айтты, бірақ өлімдер үшін кешірім сұраудан бас тартып, мұндай қадам заңды салдарға әкелетінін айтты. «Сот қылмыстық жауапкершілік жоқ деген шешім шығарды, сондықтан біз адамдарды көшеде линч жасамаймыз, жоқ. Конвой қателіктер жіберді, бірақ Израиль де қателіктер жіберді».

Оппозицияның алдыңғы қатарлы өкілі Джеймс Патерсон Франккомның «ешқашан өлтірілмеуі керек еді» деді. «Оның қазасы — трагедия, және Израильден келген бұл жаңалықты есту өте алаңдатарлық», — деді ол.