Зимбабвелік жазушы Симбараше Кундизеза өзінің жүлде алған әңгімесін жасанды интеллект (AI) арқылы жазды деген айыптауды жоққа шығарды. Бұл туралы Qazaqyia.kz порталы The Guardian басылымына сілтеме жасап хабарлайды.
Кундизезаның The Blue Fighter әңгімесі 6 қазанда Африка жазушыларына арналған беделді Caine сыйлығының жеңімпазы деп жарияланған болатын. Бес күннен кейін The Atlantic журналында жазушы және журналист Ваухини Вараның «Тағы бір әдеби жүлде иегері AI болып шықты» деген мақаласы жарық көрді.
Вараның айтуынша, ол әңгімені AI-ды анықтайтын Pangram бағдарламасы арқылы тексеріп көрген, ал бағдарламаның өзі AI-ға негізделген. Нәтижесінде әңгіме толығымен дерлік жасанды интеллект арқылы жасалған деп танылған. Вараның сөзінше, тек қана Оңтүстік Африка жазушысы Вангиле Ганцхоның жарияланбаған өлеңінен алынған эпиграф қана ерекшеленген.
Вара әңгімені оқығанда «AI жасаған мәтіндерге тән тілдік құрылымдардың көптігіне таң қалғанын» айтты: «x емес, y» деген сөйлем құрылымдары, метафоралардың шамадан тыс көптігі, қарапайым афоризмдер. Ол: «Талғам субъективті, бірақ маған сеніңіз, бұл әңгіме нашар – көңілсіз және тозған троптарға толы», – деді.
Кундизеза X әлеуметтік желісіндегі мәлімдемесінде былай деп жауап берді: «Күмән туғызбау үшін айтамын: мен «The Blue Fighter» әңгімесін өзім жаздым. Мен оны жазу үшін генеративті AI қолданбадым. Бұл толығымен менің жеке жұмысым. Мен Caine сыйлығының командасымен әрі қарай жұмыс істеуді және осы мойындауды әңгімені дүниеге әкелуге көмектескен адамдармен бірге тойлауды асыға күтемін. Ең бастысы, мен жазуымды жалғастырамын».
Ұқсас айыптаулар жақында басқа да әдеби жүлде иегерлеріне қатысты айтылған. Шілде айында Тринидад жазушысы Джамир Назир The Serpent in the Grove әңгімесімен Commonwealth Foundation-ның қысқа әңгіме жүлдесін жеңіп алған, алайда әлеуметтік желілердегі сыншылар оны AI жазудың «айқын белгілері» бар деп айыптаған.
Өткен айда канадалық-гаитилік жазушы Телисон Орельеннің C’était Ça Ou Mourir (Ол өлу немесе сол еді) романы Францияның ең беделді әдеби жүлдесі – Гонкурдың ұзақ тізімінен алынып тасталды. Себебі интернеттегі анонимді аккаунт кітапты «толығымен дерлік» AI жазған деп мәлімдеген.
Caine сыйлығы Кундизезаның AI қолданғаны туралы айыптауларды қарастырып жатқанын мәлімдеді. Ұйым: «Мұндай мәлімдемелер жасалған кезде, оларды тексеру – біздің міндетіміз. Біз мұны адамға бағытталған тәсілмен жүзеге асыруды мақсат етеміз, жазушыларды қолдау және қамқорлық көрсету», – деді.
Сыйлық төрағасы AI-ды анықтайтын бағдарламалардың сенімділігіне күмән келтірді. Элла Вакатама BBC-нің Front Row радиобағдарламасына: «Жүлде төрағасы ретінде мен, әрине, AI-ға қарсы емеспін, бірақ мен осы жағдайда оны түпкілікті төреші ретінде пайдалануға қарсымын, The Atlantic не айтса да, өйткені олар біздің жеңімпазды тиісті түрде тексермей-ақ алаяқ деп жариялады. Жазушылардың, әсіресе қара нәсілді жазушылардың еңбегінің ең жақсы жағдайда өрескел және дайындықсыз нәрсенің сынақ алаңына айналуына мен риза емеспін», – деді.
Вара өзінің мақаласында және Front Row-ға берген сұхбатында Кундизезаның 2021 жылы жазған әңгімесін оқығанын, ол The Blue Fighter-ден үн және стиль жағынан өзгеше екенін айтты. Кундизеза өз мәлімдемесінде бұған былай жауап берді: «Жазушының әртүрлі стильдерде немесе жанрларда жаза алмайтынын немесе бес немесе одан да көп жылдан кейін өз жазуын айтарлықтай жақсарта алмайтынын айту – жазу өнерін түбегейлі түсінбеушілік».
Вара Pangram-ның өз зерттеуіне сілтеме жасады, онда жалған оң нәтижелердің сирек кездесетіні, соның ішінде ағылшын тілінде жазатын ағылшын тілінде сөйлемейтін адамдар үшін де көрсетілген. Сондай-ақ, Pangram-ның толық, ішінара немесе AI-сыз жасалған жасанды академиялық жұмыстарды бағалауда «жоғары дәлдікке» ие екенін анықтаған рецензияланған журнал мақаласына да сілтеме жасады. Алайда ол BBC-ге AI-ды анықтау бағдарламаларының дәлдігі туралы «үшінші тарап зерттеулері салыстырмалы түрде аз» екенін мойындады.