Зимбабве парламентінің төменгі палатасы президенттік мерзімді бес жылдан жеті жылға ұзартатын заң жобасын мақұлдады, бұл президент Эммерсон Мнангагваға 2030 жылға дейін билікте қалуға мүмкіндік береді. Бұл туралы Qazaqyia.kz порталы BBC News басылымына сілтеме жасап хабарлайды.
200-ден астам депутат бейсенбі күні заң жобасын қолдап дауыс берді, бұл конституцияға өзгеріс енгізу үшін қажетті үштен екі көпшілік дауыс шегінен асып түсті. Заң жобасы сондай-ақ президенттің тікелей сайлауын жойып, болашақ президенттерді парламент сайлайтын болады.
83 жастағы Мнангагва 2017 жылы әскерилердің қолдауымен ұзақ уақыт билік еткен Роберт Мугабені құлатып, билікке келді. Кейін ол 2018 және 2023 жылдардағы даулы сайлауларда жеңіске жетті.
Заң жобасы енді сенатқа жіберіледі, онда да мақұлдануы күтілуде, содан кейін президент оны қолданысқа енгізеді. Бұл — 1980 жылдан бері биліктегі Зимбабве Африка Ұлттық Одағы — Патриоттық Майдан (Zanu-PF) партиясының конституцияны өзгерту және президенттік мерзімді ұзарту жөніндегі науқанының шыңы. Бұл жоспар ақпан айында кабинеттің қолдауына ие болды.
Президент бұған дейін өзін конституцияшыл деп атап, мерзімдік шектеулерді құрметтейтінін уәде еткен еді. Бейсенбі күнгі дауыс беру кезінде парламент спикері Джейкоб Муденда 216 депутаттың заң жобасын қолдағанын, бұл конституцияны өзгерту үшін қажетті 187 дауыстан асып түскенін хабарлады. 42 депутат қарсы дауыс берді.
Түзету бірнеше ережелерді қамтиды: президенттік мерзімді бес жылдан жеті жылға ұзарту; президенттің тікелей сайлауын жою; президентті парламент сайлауы; отставкаға кеткен, қайтыс болған немесе қызметінен алынған президенттің орнын басатын вице-президентті тағайындау тәртібін өзгерту.
Оппозициялық партиялар, азаматтық қоғам ұйымдары және конституциялық заңгерлер мұндай түбегейлі өзгерістерді тек парламент арқылы емес, жалпыұлттық референдумға шығару керек деп дауласады.
Бастапқыда жақтастары Мнангагваны экономикалық өсуді және демократиялық басқаруды қалпына келтіретін реформатор ретінде құптағанымен, оның президенттігі экономикалық қиындықтармен, даулы сайлаулармен және демократияның кері кетуіне қатысты алаңдаушылықпен ерекшеленді.
Соңғы конституциялық өзгерістер Зимбабвенің саяси болашағы туралы пікірталасты күшейтті. Қарсыластар түзетулер демократиялық есептілікті әлсіретуі мүмкін деп ескертеді, ал жақтастар олардың үздіксіздік пен тұрақтылықты қамтамасыз ету үшін қажет екенін айтады.
2013 жылы қабылданған жаңа конституция президенттің ең көбі екі мерзім қызмет етуін шектеген және мерзімдік шектеулерді ұзарту туралы кез келген қадам сайлаушылардың референдумда мақұлдауын талап ететінін, сондай-ақ отырған президент сайлаушылар екінші референдумда мақұлдамаса, кез келген ұзартудан пайда көре алмайтынын қосқан болатын.
Алайда сәрсенбі күні елдің Конституциялық соты заң жобасына қарсы дауға қатысты талап-арызды қанағаттандырмай тастады.