Жаңа Салық кодексінің күшіне енуімен мүлікті сату кезінде жеке табыс салығын (ЖТС) төлеу ережелері өзгерді. Алматы қаласы бойынша Мемлекеттік кірістер департаментінің хабарлауынша, басты жаңашылдық – салық төлемей сату үшін тұрғын үйді иеленудің ең төменгі мерзімінің бір жылдан екі жылға ұлғаюы. Бұл туралы Qazaqyia.kz порталы Kursiv Media басылымына сілтеме жасап хабарлайды.
Салық салудың негізгі принципі өзгеріссіз қалады: салық салу объектісі тек құн өсімі болып табылады.
«Егер сіз мүлікті сатып алғаннан гөрі қымбатқа сатсаңыз, пайда болған айырмашылық – сіздің табысыңыз. Дәл осы таза пайдадан 10% салық төлеу қажет», – делінген хабарламада.
Азаматтардың жаңа талаптарға бейімделуі үшін фискалдық органдар 2026 және 2027 жылдарға өтпелі кезеңді қарастырды. Ережелер объектіні сатып алу күніне байланысты қолданылады.
Егер тұрғын үй 2026 жылдың 1 қаңтарына дейін сатып алынған болса, ескі норма қолданылады. Бір жыл иеленгеннен кейін сатқан кезде салық сомасы нөл теңгені құрайды. Егер пәтер 2026 жылдың 1 қаңтарынан кейін сатып алынса, ЖТС төлеуден босату үшін меншік құқығын ресімдеген сәттен бастап екі жыл күту қажет. 2028 жылдан бастап екі жыл ережесі барлық мәмілелер үшін бірыңғай болады.
Жаңа құрылыстарда үлестік қатысу шарты (ҮҚШ) бойынша талап ету құқығын беру кезінде салық келесі екі шарттың бірі орындалғанда алынбайды: құжатқа қол қойылған күннен бастап үш жыл немесе меншік құқығын ресімдеген сәттен бастап екі жыл өтсе.
Сонымен қатар, ел ішіндегі коммерциялық жылжымайтын мүлікті (кеңселер, қоймалар, дүкендер) және Қазақстаннан тыс кез келген тұрғын үйді сату кезінде салықтан босату қарастырылмаған. Бұл жағдайларда құн өсімінен салық әрқашан төленеді, активті иелену мерзіміне қарамастан.
Қазақстандық есепте тұрған автомобильдер үшін норма бұрынғыша: көлік құралын салық салдарсыз сату бір жыл иеленгеннен кейін мүмкін. Осы мерзімнен бұрын сатқан кезде салық тек сатып алу мен сату бағасы арасындағы айырмадан төленеді. Шетелдік есепте тұрған автомобильдер меншікте болу мерзіміне қарамастан құн өсімінен салық салынады.
Ұқсас тәсіл криптоиндустрияға да қолданылады.
«Егер сіз цифрлық активтерге инвестиция салсаңыз, ескеріңіз: олар бойынша салық иелену мерзіміне қарамастан төленеді», – деп атап өтті МКД.
Меншік иесінде бастапқы құжаттар (сатып алу-сату шарттары немесе шығындарды растайтын чектер) болмаған жағдайда, фискалдық органдар баламалы есептеу әдісін қолданады.
«Мұндай жағдайда салық органы объектінің бағалау немесе кадастрлық құнын негізге алады», – деп түсіндірілген хабарламада.
Шетелден әкелінген автомобильдер үшін бастапқы құнға төленген кедендік баждар, қосылған құн салығы, акциздер және утилизациялық алым ресми түрде енгізіледі, бұл салық салынатын базаны заңды түрде азайтуға мүмкіндік береді.
Қазақстанның жаңа Салық кодексі 2026 жылдың 1 қаңтарында күшіне енді. Құжатты президент Қасым-Жомарт Тоқаев 2025 жылдың шілдесінде қол қойған. Реформа ҚҚС базалық мөлшерлемесін 16%-ға дейін көтерді, ал осы салық бойынша міндетті тіркеу шегін 10 мың АЕК – шамамен 40 млн теңге деңгейінде белгіледі. Сонымен қатар арнайы салық режимдерінің саны үшке қысқарды: өзін-өзі жұмыспен қамтығандар, оңайлатылған декларация бойынша бизнес және шаруа немесе фермер қожалықтары үшін.
Кодекс сонымен қатар жеке табыс салығының прогрессивті шкаласын енгізді және банктер мен ойын бизнесі үшін корпоративтік табыс салығының мөлшерлемесін 25%-ға дейін көтерді. Билік реформа салық есептілігінің көлемін 30%-ға, салықтар санын 20%-ға қысқартуы керек деп мәлімдеді, ал камералдық бақылауды негізінен ескертуші ету: салық төлеушілерге қатысты шаралар енді қарыз мөлшерін ескере отырып, кезең-кезеңімен қолданылады.