Қазақстанда жұмыс берушілер кешігу, жұмыстағы қателіктер және еңбек тәртібін бұзудың басқа да түрлері үшін ақшалай айыппұл салуға құқылы емес. Мұндай жазалар Еңбек кодексінде қарастырылмаған, деп түсіндірді Қазақстан Республикасының Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрлігі 31 қазанда. Бұл туралы Qazaqyia.kz порталы Kursiv Media басылымына сілтеме жасап хабарлайды.

Ведомство жұмыс берушінің жұмыс кестесін, компанияның ішкі ережелерін сақтауды және лауазымдық міндеттерді орындауды талап етуге құқылы екенін атап өтті. Алайда бұл талаптарды бұзу оған өз бетінше айыппұл белгілеуге және қызметкердің жалақысынан ақша ұстап қалуға құқық бермейді.

Қазақстан Еңбек кодексінің 64-бабы тәртіптік жазалардың төрт түрін қарастырады:

  • 01ескерту;
  • 02сөгіс;
  • 03қатаң сөгіс;
  • 04еңбек шартын бұзу.

Егер олар Қазақстан заңдарында белгіленбесе, басқа тәртіптік жазаларды қолдануға тыйым салынады.

Мысалы, егер қызметкер жұмысқа 20 минутқа кешіксе, басшы оны 10 мың теңгеге айыппұл салып, бұл соманы жалақысынан ұстап қалуға құқылы емес. Оның орнына жұмыс беруші заңда қарастырылған тәртіптік жазаны қолдануға құқылы, егер оған негіздер болса.

Алайда тіпті ескерту немесе сөгісті де белгіленген рәсімді сақтамай жариялауға болмайды. Жаза қолданар алдында жұмыс беруші қызметкерден жазбаша түсініктеме сұрауға міндетті.

Жазаны айқындау кезінде бұзушылықтың ауырлығын, оның сипатын және болған жағдайларды ескеру қажет. Жұмыстан шығаруға да тек Еңбек кодексінде белгіленген негіздер бойынша жол беріледі.

Еңбек министрлігі ақшалай айыппұлдар мен жалақыдан заңды ұстап қалулардың айырмашылығын бөлек түсіндірді.

Қазақстан Республикасы Еңбек кодексінің 115-бабы жұмыс берушінің қызметкердің табысынан белгілі бір сомаларды ұстап қалуға құқылы болатын жағдайларын қарастырады. Жекелеген басқа жағдайларда ұстап қалу қызметкердің жазбаша келісімі болған кезде мүмкін.

Алайда бұл ережелер жұмыс берушіге кешігу, қателіктер немесе басқа да тәртіптік теріс қылықтар үшін өзінің айыппұл жүйесін енгізуге рұқсат бермейді.

Мысалы, компанияның әр минут кешігу үшін айыппұл туралы ішкі ережесі жұмыс беруші оны корпоративтік құжаттарға енгізгендіктен ғана заңды бола қалмайды.

Министрлік еңбек заңнамасы еңбек қатынастарының екі тарапы үшін де міндетті екенін еске салды. Қызметкерлер тәртіпті сақтауы керек, ал жұмыс берушілер – тек заңмен рұқсат етілген жазалау шараларын қолданып, оларды қолдану тәртібін сақтауы тиіс.