NASA спутниктік бақылаулар негізінде Жердің жаңа үш өлшемді геоид моделін ұсынды. Визуализацияда планета идеалды шар емес, дөңес және ойыстары бар біркелкі емес нысан ретінде көрінеді. Бұл туралы Qazaqyia.kz порталы Kursiv Media басылымына сілтеме жасап хабарлайды.
Геоид — бұл жел, ағыстар және толқындарды есепке алмағанда, тек гравитация әсер ететін Дүниежүзілік мұхиттың шартты беті. Модель планета ішіндегі массаның біркелкі таралмауынан туындайтын тартылыс күшіндегі айырмашылықтарды көрсетеді.
Тығыз тау жыныстары мен басқа да массивті құрылымдары бар учаскелер күштірек гравитациялық тартылыс жасайды. Модельде олар шартты «төбелер» ретінде көрінеді. Заттың тығыздығы төмен аудандарда гравитация сәл әлсіз, сондықтан онда «ойыстар» пайда болады.
Бұл айырмашылықтарды байқау үшін NASA мамандары біркелкі еместіктердің биіктігін шамамен 10 мың есеге арттырды. Іс жүзінде ауытқулар бірнеше ондаған метрді ғана құрайды және жай көзге көрінбейді.
Геоидтың ең биік нүктелерінің бірі Исландия маңында орналасқан — орташа деңгейден шамамен 85 метрге жоғары. Ең терең аймақ Үндістанның оңтүстігінде орналасқан, мұнда көрсеткіш орташа мәннен шамамен 106 метрге төмен.
Визуализация негізіне 15 жыл ішінде жиналған деректер алынды. Модель спутниктерден алынған шамамен 1 миллиард бақылауды қамтиды.
Геоид Жердің гравитациялық өрісін зерттеу үшін ғана емес қолданылады. Оның көмегімен ғалымдар Дүниежүзілік мұхит деңгейінің өзгеруін, мұздықтардың еруін, жер асты сулары қорларының азаюын және қуаңшылықтың салдарын бақылайды.
Бақылау деректері бойынша, 2002 жылдан 2025 жылға дейін Антарктида жыл сайын орта есеппен шамамен 135 гигатонна мұз жоғалтты, ал Гренландия — шамамен 264 гигатонна. Модель сонымен қатар су қорларының өзгерістерін талдауға және Испания мен Францияны қоса алғанда, әлемнің әртүрлі аймақтарындағы экстремалды қуаңшылықтарды бақылауға көмектеседі.