Экстремалды ыстық әлемдік күріш өндірісіне бұрын ойлағаннан да қауіпті болуы мүмкін. Неміс ғалымдары жүздеген далалық бақылауларды талдап, осындай қорытындыға келді. Бұл туралы Qazaqyia.kz порталы Kursiv Media басылымына сілтеме жасап хабарлайды.
Зерттеу көрсеткендей, қолданыстағы модельдер жоғары температураның күріш өнімділігіне әсерін жете бағаламайды. Жұмысты Гельмгольц атындағы экологиялық зерттеулер орталығының мамандары Потсдам климаттық өзгерістерді зерттеу институтымен бірлесіп жүргізді.
Зерттеушілер температураны жасанды түрде жоғарылататын 214 далалық экспериментті талдап, нәтижелерін жеті ауылшаруашылық моделінің болжамдарымен салыстырды. Орташа температура небәрі 1 °C-қа көтерілгенде, нақты өнім шығыны 8,1%-ға жететіні анықталды, ал модельдердің көпшілігі небәрі 3,8% болжаған.
Күріш әсіресе масақтану және дән түзу кезеңінде осал болады. Зерттеу деректері бойынша, зерттелген учаскелердің 70%-дан астамында дәл экстремалды ыстық өнім шығынының жартысынан көбінің себебі болған. Ең қауіпті температура 30°C-тан жоғары болып шықты.
Авторлардың пікірінше, қазіргі модельдер қатты ыстық кезінде өсімдіктердің зақымдануын жеткілікті ескермейді. Бұл климаттық өзгерістердің ең маңызды азық-түлік өнімдерінің біріне әсері бұрын ойлағаннан әлдеқайда ауыр болуы мүмкін дегенді білдіреді.
Күріш әлем халқының жартысынан көбінің негізгі азық-түлігі болып қала береді, сондықтан өнімділіктің төмендеуі бағаға ғана емес, көптеген елдердің азық-түлік қауіпсіздігіне де әсер етуі мүмкін.
Бұл тақырып Қазақстан үшін де өзекті. Жуырда журналист және блогер Лұқпан Ахмедьяров елдің оңтүстігіндегі күріш шаруашылықтарында болып, жергілікті аграрийлермен сөйлесті. Олар да ыстық пен су тапшылығының өнімге қалай әсер ететінін айтып, күріш өсіру неге қиындап бара жатқанын түсіндірді.
Бұған дейін «Курсив» 2026 жылдың бірінші тоқсанының қорытындысы бойынша қазақстандықтардың ет, сүт және жұмыртқаны көбірек жей бастағанын, бірақ жеміс-жидек, жаңғақ және қант тұтынуды азайтқанын жазған болатын.