130-дан астам заңгер-сарапшы, оның ішінде 18 король кеңесшісі (KC), Энди Бёрнхэмге хат жазып, Израиль қоныстарына қарсы санкциялар Халықаралық әділет сотының (ICJ) оккупацияны заңсыз деп тануы бойынша Британияның міндеттемелеріне «әлдеқайда жеткіліксіз» екенін мәлімдеді. Бұл туралы Qazaqyia.kz порталы The Guardian басылымына сілтеме жасап хабарлайды.
Сыртқы істер министрі Эд Милибэнд өткен аптада Палестинадағы заңсыз Израиль қоныстарынан тауарларды импорттауға тыйым салуды және басқа да шараларды жариялады. Премьер-министрге жолданған хатқа қол қоюшылар, соның ішінде жетекші заңгерлер Майкл Мэнсфилд KC және Имран Хан KC, сондай-ақ бұрынғы апелляциялық лорд-судья Алан Мозес, бұл жеткіліксіз деп санайды.
2024 жылғы консультативтік қорытындысында БҰҰ-ның жоғарғы соты болып табылатын ICJ Израильге оккупацияны «мүмкіндігінше тез» тоқтатуды бұйырды және басқа елдер оккупацияны заңды деп танымауға, оған көмектеспеуге немесе қолдау көрсетпеуге міндетті екенін айтты.
Сейсенбі күні жолданған хатта ICJ қорытындыларының «Израильдің апартеид тәжірибесіне әсер етпегені» айтылады және Британия санкциялары «қажетті түзету» болғанымен, олар Ресейге қарсы санкциялармен салыстырғанда «дұрыс емес тар» болып табылады, өйткені Ресей санкциялары Украинаның оккупацияланған аумағындағы экономикалық қызметпен шектелмейді, заңсыз әрекеттерді қолдайтын кеңірек экономикалық құрылымдарға қолданылады.
Хатта былай делінген: «Біз одан Британияның Израильмен экономикалық қарым-қатынасының ешбір бөлігі заңсыз оккупацияны, қоныстарды және халықаралық құқықтың іргелі ережелерін бұзуды жалғастырмауын қамтамасыз ету үшін одан әрі және қатаң шаралар қабылдауды, сондай-ақ осыған сүйене отырып, халықаралық құқықтың осы ауыр бұзушылықтарын және оларды қолдайтын тәжірибелерді, соның ішінде оккупацияның өзін тоқтатуға бағытталған қатаң мәжбүрлеу шараларын қабылдауды сұраймыз».
Хатқа заң академиктері де қол қойды, олар Израильге толық қару эмбаргосы сияқты қосымша шараларды талап етеді. Санкцияларды жариялаған кезде Милибэнд Израильді Батыс жағалауда этникалық тазарту жүргізді деп айыптады, ал қол қоюшылар Қару-жарақ саудасы туралы шарттың 6(3) бабы мемлекет осындай қылмыс туралы білген жағдайда қару-жарақ беруге тыйым салатынын айтады.
Санкциялар Израиль қоныстанушыларының Батыс жағалаудағы палестиналық ауылдарға шабуылдары күшейгеннен кейін және Иерусалимнің шығысындағы E1 қонысында 1200 үй салуға Израиль тендері жарияланғаннан кейін жарияланды. Бұл Батыс жағалаудың солтүстігін оңтүстігінен бөліп, болашақ Палестина мемлекетінің өміршеңдігіне қауіп төндіруі мүмкін.
Қол қоюшылар санкцияларды сақтандыру, бухгалтерлік қызметтер және цифрлық инфрақұрылымды қамтуға кеңейтуді, сондай-ақ ешбір британдық мемлекеттік орган, зейнетақы схемасы немесе егеменді қор қоныс инвестицияларын ұстамайтынын ресми растауды талап етеді.
Қол қоюшы және Лондон университеттік колледжінің халықаралық құқық профессоры Ральф Уайлд былай деді: «Үкіметтің Израильдің Палестина Газа секторы мен Батыс жағалауын оккупациялауы заңсыз деп тануы құптарлық. Бірақ бұл заңсыздықтың Британия мен басқа мемлекеттер үшін салдары – осыны және Израильдің басқа да заңсыз әрекеттерін, соның ішінде Газадағы геноцидін тоқтату үшін жан-жақты шаралар қабылдауға арналған арнайы құқықтық міндеттер – қоныстар мен қоныстанушыларға қарсы жарияланған маңызды, бірақ шектеулі шаралардан әлдеқайда кең».
Үкімет өкілі былай деді: «Бұл ұрпақ бойы Британияның екі мемлекеттік шешімді қорғау мен қамтамасыз ету тәсіліндегі ең үлкен жаңғырту. Біз халықаралық құқыққа деген адалдығымызды және одан әрі азап шегуге бейжай қарамайтынымызды көрсеттік. Біз нақты шаралар қабылдадық, есеп берушілікті қолдадық, халықаралық қоғамдастықты жұмылдыруға уәде бердік және әлем бойынша серіктестерімізбен бірге әрекет еттік».
Санкцияларға жауап ретінде Израиль сыртқы істер министрі Гидеон Саар Милибэндті «жаңылыс өтіріктер» жасады деп айыптады және Британия үкіметі «Израиль мемлекетіне қарсы жүйелі түрде жұмыс істеп жатыр» деді.