Девон Тейлор Сент-Энн провинциясындағы Мамми-Бэй жағалауында балалардың мектептен кейін теңізде ойнағанын, балықшылардың жергілікті тұрғындармен аулаған балықтарының бағасын келіскенін және қолөнершілердің бадам ағаштарының астында кәдесыйлар ойып жатқанын есіне алады. Бұл туралы Qazaqyia.kz порталы The Guardian басылымына сілтеме жасап хабарлайды.

«Мен Мамми-Бэйде өстім», - дейді Тейлор. Ол әжесіне теңіз суын бөтелкелерге құйып әкелгенін, таяз жерде жүзуді үйренгенін және балықшылардың ауларын қалай лақтырғанын көргенін еске алады. «Бұл жағажай бізді тәрбиеледі. Ол бізді тамақтандырды».

Бүгінде Мамми-Бэй оның көпмиллиардтық «барлығы қамтылған» туризм моделіне қарсы күресінің орталығына айналды. Үкімет бұл модельді ел экономикасының тірегі деп санайды, бірақ Тейлор мен басқа белсенділер оны «плантациялық туризм» деп атайды, өйткені ол бай келушілер мен элитаға пайда әкеліп, ямайкалықтардың көпшілігін қолайсыз жағдайда қалдырады.

Тейлордың айтуынша, 2019 жылы жергілікті тұрғындарды жағажайдан қоршау мен қарулы күзетшілер бөліп тастаған. Бұл күзетшілерді люкс қонақ үйлерін салып жатқан инвесторлар жалдаған. «Наразылық ретінде қауым қоршауды жұлып, жағажайды қайта иеленді, бірақ Covid-ке байланысты қозғалыс шектеулері болды, ал олар қайтып келгенде, бетон қабырғаларды кездестірді», - дейді ол. Бұл «зорлықпен ығыстыруға» әкелді, дейді Ямайка жағажайының туған құқығы қозғалысының (Jabbem) негізін қалаушы Тейлор. «Наразылықты тарату үшін оқ атылды».

Халық үшін бұл өмір сүру үшін күрес болды, деп қосады Тейлор. «Бізді теңізден ажыратқанда, сіз бізді аштыққа ұшыратасыз».

Мамми-Бэй, Литл-Даннс-Ривер, Көгілдір Лагуна, Боб Марли жағажайы және Фланкерс/Провиденс жағажайы бес сот ісінің нысанына айналды, алғашқы сот тыңдауы осы айдың соңында өтеді. Тейлордың айтуынша, әр жағажайдың өз тарихы бар, бірақ олардың ортақ белгісі - қауымдастықтардың әлеуметтік, экономикалық және тіпті рухани маңызы бар кеңістіктерге қол жеткізе алмауы. Себебі, бірізді үкіметтер отаршылдық кезеңнен қалған теңсіздіктерді шеше алмады, сол кезде жағажайлар мен жерлер британдық монархқа тиесілі болған.

Әлі күнге дейін «тәж жері» деп аталатын бұл жерлер 1962 жылы тәуелсіздік алғаннан кейін Ямайка мемлекетіне берілді, бірақ бұл жерлерді басқаратын құқықтық жүйелердің көпшілігі, соның ішінде 1956 жылғы Жағажайларды бақылау туралы заң сақталды. Бұл заң мемлекетке аралдың жағалау сызығы мен теңіз түбіне меншік құқығын берді, яғни жағажайды пайдалану немесе дамыту үшін үкіметтің рұқсаты қажет болды. Тейлор бұл заңды кемсітушілік деп санайды.

«Біз оны плантациялық туризм деп атаймыз, өйткені оның плантацияның барлық белгілері бар - нашар төленетін жұмыс күшін пайдалану және байлықтың не елде қалмауы, не тек элитаның қолында болуы».

Портленд провинциясында белсенділер жергілікті билік оларды алдап, сатып кетті деп мәлімдейді. Билік 2022 жылы Көгілдір Лагунаны 90 күн ішінде жақсартылған нысандармен және жергілікті гидтер мен сатушыларға көбірек мүмкіндіктермен қайта ашуға уәде беріп жапты. Кейін олардың мақсаты лагунаға қоғамдық кіру жолдарын тұрақты жауып, жеке виллалар салу екені анықталды, бұл олардың құқықтарына қол сұғу деп саналады.

55 метр тереңдіктегі лагуна, оны қоршап тұрған жасыл өсімдіктер және оның күн сәулесіне байланысты көгілдір, жақұт немесе аспан түсіне өзгеретін түс палитрасы - олар беруден бас тартатын қазына. «Ұрпақтар бойы бұл жағажай оны қоршаған барлық қауымдастықтарды асырады», - дейді Көгілдір Лагуна Альянсының президенті Колин Бекфорд.

73 жастағы Уилборн Карр 14 жасынан бастап лагунада жүзіп келеді: «Бұл кеңістік тек демалыс, тамақ және сауда үшін емес, сонымен қатар біздің қарттарымыз таудан лагунаны қоректендіретін минералды бұлақтың емдік қасиеттері үшін келеді».

Фланкерсте белсенділер ондаған жылдар бойы мемлекет назарынан тыс қалған жағажайды қалпына келтіру үшін күресуде. Олар теңізде құрылыс салуға тыйым салу туралы өтініш берді. «Біздің ата-бабаларымыз бұл жер үшін қан төкті. Біз өзіміздікі үшін күресуге мәжбүр болмауымыз керек», - дейді белсенді Оландо Браун. «Растафари ретінде мен көп медитация жасаймын, және бұл маған осы үшін кеңістік береді. Неліктен бұл әдемі асыл тасты халықтан тартып алып, оны бізбен бірге дамытудың орнына?»

«Балықшыларға бұл кеңістік қажет», - дейді Jabbem-нің батыс Ямайкадағы қауымдастық үйлестірушісі Моник Кристи. Ол қымбат демалысты көтере алмайтын жергілікті отбасылар үшін маңызды екенін айтады. «Сіз біраз тамақ, мұздатылған шырын алып, жағажайға барып, еліңіздің табиғи ресурстарынан ләззат ала аласыз, бұл отбасы үшін үлкен шығын болмайды».

Литл-Даннс-Риверде Jabbem тікелей әрекет етуде.