Ямайкада жағажайларға қолжетімділікті қорғаушылар келесі аптада сотқа жүгініп, үкіметтің жағалау сызығын одан әрі жабуына жол бермеуге тырысады. Бұл туралы Qazaqyia.kz порталы The Guardian басылымына сілтеме жасап хабарлайды.

Олар жағалауларды ірі қонақ үй желілеріне беру жеке инвесторларды байытып, туристер мен шетелдіктерге пайда әкеледі, ал теңізге күнкөріс, демалыс және денсаулық үшін тәуелді ямайкалықтарды құқығынан айырады деп санайды.

Құқықтық шайқасты 2020 жылы Сент-Энн әкімшілік округіндегі Mammee Bay жабылуына байланысты полициямен қақтығыстардан кейін құрылған Jamaica Beach Birthright Environmental Movement (Jabbem) басқарады.

Бес сот ісі осы айдың соңында басталып, Mammee Bay және Little Dunn's River (Сент-Энн), Blue Lagoon (Портленд әкімшілік округі), Bob Marley beach (Сент-Эндрю) және Flankers/Providence beach (Монтего-Бей) жағажайларын жекешелендіруге жол бермеуге бағытталған.

Jabbem негізін қалаушы Девон Тейлор бұл істерді өмір сүру үшін күрес деп сипаттады. «Теңіз — Ямайкадағы жалғыз жабайы тағам көзі. Ал бізді теңізден ажыратқанда, бізді аштыққа ұшыратасыз», — деді ол.

64 жастағы Росерой Гэй 1979 жылдан бері Blue Lagoon суларында балық аулайды. Ол балық аулау аймақтарының өзгеруі мен жағажайлардың жабылуы оны шетелдегі балалары мен туыстарының көмегіне тәуелді еткенін айтты.

Басқа да күнкөріс құралдары қауіпте. Little Dunn's River-де ағаш мүсіндер мен моншақтар сататын Клив «Up Up» Айви жағажайдың жабылуы мен белгісіздігі оның табыс табу мүмкіндігіне айтарлықтай әсер еткенін айтты.

Jabbem және басқа да қоғамдық топтар бұл істер 1956 жылғы Beach Control Act заңын жоюға әкеледі деп үміттенеді. Бұл заң аралдың жағалауы мен теңіз түбін мемлекет меншігіне беріп, жағажайды пайдалану немесе дамыту үшін үкіметтің рұқсатын талап етеді.

Белсенділердің айтуынша, бұл заң Ямайка британдық отар болған кезден бастау алады және пайданы елден тысқары немесе элиталық азшылыққа бағыттайтын мультимиллиардтық all-inclusive туризм индустриясын қолдайды.

Тейлор жүйе жерсіздік пен теңсіздікті сақтайды деді. «Премьер-министр өз кабинеті арқылы бұл мәселелерді шешуге құқылы. Бұл саяси еріксіздік және бұл осы премьер-министрден басталмайды, өйткені Beach Control Act 1956 жылдан бері күшінде және Ямайканың кезекті үкіметтері оны жоюға әрекеттенбеді», — деді ол.

Қоршаған орта және климаттың өзгеруі министрі Мэттью Самуда «қолжетімділік идеясын зерттеу керек» дегенмен, үкімет табиғи активтерді «сізге, маған, әрбір азаматқа, ең кедейімізге, ең байымызға пайда әкелетін экономикалық пайдаға» айналдыруды қарастыруы керек деді.

Ол туризм секторында 112 000-116 000 ямайкалық жұмыс істейтінін, ал 300 000-350 000 адам (халықтың 10%-дан астамы) ауыл шаруашылығы, көлік, қолөнер және электр инженериясы сияқты сабақтас салалар арқылы пайда көретінін айтты.

«Жаңа құрылыстарға соңғы рұқсаттар, әсіресе мемлекеттік жерлер қатысты болса, әзірлеушілерді теңізге дәліздер жасауға міндеттеді», — деді Самуда. «Ямайка үкіметінің табиғи активтерінің азаматтарға да пайда әкелуіне кепілдік беру міндеттемесі бар».

Наурызда премьер-министр Эндрю Холнесс жағажайға қолжетімділік және басқару саясатын ұсынды, ол заңнаманы жаңартып, қолжетімділікті арттыруға уәде береді. Бірақ белсенділер саясат әлі де қабылданбайтын шектеулерге жол беретінін айтады.

Тейлор: «Бұл саясат ямайкалықтардың негізгі құқықтары болмайды деп айтуға тырысады. Олардың тек сараланған құқықтары болады. Ал бұл сараланған құқықты жағажайға лицензиясы бар әзірлеуші белгілейді», — деді.

Jabbem-нің қоғаммен байланыс директоры Дэмион Коумбс оның алаңдаушылығын қостады. «Біз әлі де «сараланған құқықтар» туралы айтып отырмыз, яғни біреу сіздің кіруіңізді шеше алады — және ақы алуы мүмкін. Біз күресіп жатқан нәрсе — еркін, заңды, шексіз, мәңгілік құқықтар», — деді ол.

Белсенділер биылғы наурызда Melissa дауылынан кейін қалпына келтіруді жеделдету үшін қабылданған National Reconstruction and Resilience Authority (Narra) Act заңына да алаңдаушылық білдірді. Олар бұл 1882 жылғы Prescription Act заңын әлсіретеді деп санайды, ол кемінде 20 жыл бойы үздіксіз қоғамдық өткел ретінде пайдаланылған жерлерге немесе жолдарға құқықты қорғайды.

«Narra Act Ямайкадағы жағажайлар үшін күресте қолданатын соңғы құралға — Prescription Act-ке кедергі келтіреді», — деді Тейлор. «Ол мұны жағажайларды үздіксіз пайдалануды үзіп, құпиялылық тармағы бойынша ақпаратқа қолжетімділікті шектеп, билікті премьер-министр кеңсесінде шоғырландыру арқылы жасайды».

Ол заң ашықтық пен есеп беруді қамтамасыз ететін маңызды тепе-теңдіктерді жойып, премьер-министрді «жоғарғы көшбасшыға» айналдырады деді.

Қоршаған орта жөніндегі көлеңкелі министр Омар Ньюэлл де осындай алаңдаушылық білдірді. «Narra бір министрдің, премьер-министрдің қолында ақылға сыймайтын билікті шоғырландырады», — деді ол. Ол сондай-ақ заңның ұзақ мерзімді экологиялық әсерлерді ескеруге арналғанына күмән келтірді.