Украинаның Запорожье қаласында орналасқан «Запорожсталь» металлургиялық зауыты ресейлік зымыран соққыларынан кейін белгісіз уақытқа тоқтатылды. Бұл туралы Qazaqyia.kz порталы BBC News басылымына сілтеме жасап хабарлайды.

Запорожье тұрғындарының мыңдаған өкілі сияқты Денис Максишко талай жыл бойы жергілікті «Запорожсталь» зауытында жұмыс істеген. Ол қаланың ең үлкен және ең бай жұмыс берушісі болған. «Запорожсталь — жай ғана үлкен компания емес, ол қаланың жүрегі», — дейді ол.

Алайда ресейлік зымыран соққыларынан кейін бұл жүрек соғуды тоқтатты. 8 500 адамды жұмыспен қамтыған алып зауыт тамызда екі, қыркүйекте екі рет болған төрт толқынды шабуылдан кейін белгісіз мерзімге жабылды. «Барлық жабдық толығымен дерлік қираған. Терезелер қалмаған, шатырларда тесіктер бар. Домен пештері толығымен дерлік бүлінген», — дейді Максишко.

«Запорожсталь» иесі Metinvest компаниясының бас операциялық директоры Александр Мироненконың айтуынша, Ресей зауытқа барлығы 17 зымыран атқан. Сегіз жұмысшы қаза тауып, 31 адам жараланған. «Қазір қоқыстарды тазалап, қалпына келтіруді жоспарлауға тырысып жатырмыз», — деді Мироненко BBC-ге.

Қазіргі уақытта «Запорожсталь» зауытының қайта іске қосылатыны белгісіз. Ресейдің Украинаның металлургиялық зауыттарына тұрақты әуе соққылары тамыз айында басталған. Бүгінде олардың барлығы соққыға ұшыраған, кейбіреулері бірнеше рет.

Бұл Украина экономикасының негізгі секторы және Ресей үшін табиғи тартымды нысана. 2022 жылғы толық ауқымды басып кіруге дейін металлургия мен тау-кен өнеркәсібі Украинаның ЖІӨ-нің шамамен 10%-ын және экспортының үштен бірін құраған. Ол жарты миллионнан астам адамды жұмыспен қамтыған, Украинадағы әрбір 13-ші жұмыс орны осы саламен байланысты болған.

Соңғы ресейлік шабуылдар салдарынан сала толығымен дерлік тоқтап, оның Украинаның ЖІӨ-ге қосқан үлесі қазір «нөлге жуық», дейді Мироненко. Жақын уақытқа дейін оның компаниясы Украинаның ең үлкен болат және шойын өндірушісі болған, бірақ қазір оның барлық зауыттары істемейді.

«Олар Украина экономикасын тоқтатып, Украинаның шетелден [экспорт] ақша алуына, салық пен жалақы төлеуіне, қалалардың өмір сүруіне және адамдардың жұмысы болуына кедергі жасауға тырысып жатыр», — дейді Мироненко. «Олардың күш-жігері осы уақытқа дейін өте тиімді болды».

Металлургия саласына келтірілген залал Украина экономикасы мен қоғамы үшін ауыр зардаптарға әкелуі мүмкін. 2014 жылы Ресеймен қақтығыс басталғаннан кейін көп ұзамай шығыстағы өнеркәсіптік жүрегінің бір бөлігін жоғалтқанға дейін Украинада 12 металлургиялық зауыт болған. 2018 жылға қарай олардың саны тоғызға, ал 2025 жылы толық ауқымды соғыстың үшінші жылында алтыға дейін қысқарды. Жоғалғандардың қатарында Ресейдің айлап қоршауынан кейін басып алынған Украинаның оңтүстік-шығысындағы Мариуполь қаласындағы «Азовсталь» және «Ильич» зауыттары бар.

Ресейдің соңғы зымыран науқанына тартылған болат қалаларының қатарында Президент Владимир Зеленскийдің туған қаласы Кривой Рог та бар. 25 қыркүйекте Украинаның ең үлкен металлургиялық зауыты «ArcelorMittal Кривой Рог» бес апта бойы қайталанатын шабуылдардан кейін қайта ашылу мүмкін еместігін жариялап, бес жұмысшысы қаза тапқан еңбеккерлерінің батылдығын мадақтады.

Жергілікті қорғаныс кеңесінің басшысы Александр Вилкул қала тұрғындарына шұғыл үндеу жасап, мыңдаған жұмыс орнына ғана емес, одан да көп нәрсеге әсер ететін «өте ауыр соққы» туралы айтты. Ол жағдайдың өте қиын екенін мойындады. «Бұл қауымдастығымыздың бюджетіне түсетін салықтар», — деді ол. «Олар қала инфрақұрылымын ұстауға, жылу станциялары мен олардың құбырларын жөндеуге, балабақшаларға, әлеуметтік қызметтерге және тағы басқаларға қаражат бөлген».

Киевте орналасқан GMK Center консалтингтік компаниясының басшысы Станислав Зинченконың айтуынша, металл өндіретін компаниялар төлейтін салықтар олар орналасқан қалалардағы жергілікті бюджет шығыстарының 30-70%-ын қаржыландырған. «Басқаша айтқанда, бұл қалалардың физикалық өмір сүруі осы компанияларға тәуелді болды», — деді ол BBC-ге. «Бұл Украина экономикасы үшін апатты мәселе. Соғысқа дейін тау-кен және металлургия өнеркәсібі негізгі сала болды», — деді ол. «Ол әрқашан экономикадағы ең үлкен инвестор болып, жылына орта есеппен 2-3 миллиард доллар (1,5-2,3 миллиард фунт) инвестиция салды».

Тіпті өндіріс қайта басталса да, «Запорожсталь» зауытында бұрынғыдай жұмыс болмайды.