Украинада түнде ұялы телефондарға келіп түскен жалған ядролық ескертулер алаңдаушылық тудырды, алайда халық дүрбелеңге түспеді. Бұл туралы Qazaqyia.kz порталы BBC News басылымына сілтеме жасап хабарлайды.

Украиналықтар ресейлік дрондар мен зымырандар туралы күн сайынғы дабылдарға үйреніп қалған. Жексенбі күні түнде жүйе оларды елең еткізетін хабарламалар жіберді – ядролық соққы, химиялық шабуыл және көшедегі ұрыс туралы ескертулер. Алайда көпшілік бұл хабарламалардың шынайылығына күмәнданды.

Львов қаласында тұратын 34 жастағы София Кочмар бір баланың анасы. Ол алғашында алаңдағанын, бірақ кейін хабарламалардың шынайылығына күмән келтіргенін айтты. «Мен алғаш көргенім – «ядролық» деген сөз, бұл мені қатты қорқытты. Бірінші ойым – бізге ядролық соққы жасалып жатыр деп ойладым. Бірақ кейін «Киевте көшедегі ұрыс» деген хабарламаны көріп, бұл мүмкін емес деп түсіндім», – деді ол.

Хабарламалардың кейбіреуі орыс тілінде жазылған, ал біреуінде хакерлік топқа тиесілі Telegram арнасына сілтеме болған. 15 минут ішінде Украинаның Әуе күштері дабыл қосымшасы бұзылғанын және радиациялық қауіп жоқ екенін мәлімдеді. Алайда «бәрі қалыпты» деген хабарламаны таратуға бір сағаттан астам уақыт кетті.

Киевте тұратын 29 жастағы балерина Анастасия Романицкая дабыл қосымшасын орнатпағанын, бірақ достары оған ескертулерді жібергенін айтты. «Менің алғашқы реакциям: «Бұл қандай әзіл?» деп ойладым. Бірақ денем стресс жағдайындағыдай әрекет етті. Жүрегім қатты соғып, асқазаным қысылды. Дегенмен бұл елеулі емес екенін бірден түсіндім. Немесе түсінгім келді», – деді ол.

Киев экономика мектебінің киберқауіпсіздік сарапшысы Евгений Балюков BBC-ге Украинаның дабыл жүйесін ресейліктер бұзғанын айтты. Оның сөзінше, көптеген украиналықтар хабарламалардағы сілтемеге басып, ресейлік Telegram арнасына өтіп, жалған ақпаратқа, фишингке немесе деректердің таралуына ұшырауы мүмкін. «Бұл соғыс, сондықтан Ресейдің хакерлік шабуыл жасауы, жалған ақпарат таратуы және оны өз пропагандасында пайдалануы таңқаларлық емес», – деді ол.

Ресей мен Украина бір-біріне кибершабуыл жасайды деп есептеледі. Жексенбідегі жалған хабарламалардағы бейресми тіл «хактивистік» топтарға тән, олар Мәскеуге немесе Киевке жақын болуы мүмкін, бірақ ресми түрде үкіметтер басқармайды. Балюков Украинаның ресейлік дабыл жүйесіне кибершабуыл жасауы да логикалық екенін айтты. Екі жақтың да киберсоғыстағы мүмкіндіктері бірдей.

Кочмардың айтуынша, алғашқы алаңдаушылықтан кейін украиналықтар бұл оқиғаны әзілге айналдырған. «Барлық жұмыс чаттарымыз бірден қозды. Барлығы бір-біріне жазып, не болып жатқанын талқылады. Біз бұл жағдайды тез әзілге айналдырғанымыз таңқаларлық», – деді ол.

Балюков бұл оқиғаның әсері шектеулі болғанымен, маңызды жүйенің осалдығын көрсеткенін айтты. «Бұл Украина мен халқы үшін өте қауіпті. Мұндай қосымшаларды әзірлеу кезінде қауіпсіздікті басынан бастап ескеру керек, маңызды қауіпсіздік шараларын өткізіп жіберуге болмайды. Миллиондаған адам қолданатын қызметте қауіпсіздіктен бас тартуға болмайды», – деді ол.

Билік төрт жарым жылға созылған соғыс кезінде халықтың дабылға деген қырағылығын сақтау қиындығына тап болды. Енді олар халықты қорғау жүйелерінің сенімді, шынайы және оларға бағыну керектігіне сендіруі тиіс.