2019 жылдың қазан айының басында бір топ ер адам көліктен секіріп шығып, Людмила Гусейнованы үйінен шыққан кезде ұстап алды. 64 жастағы әйелдің айтуынша, олар оның сөмкесін тартып алып, артқы орындыққа лақтырған. Осылайша оның Ресейдің 2014 жылдан бері басып алған Украина бөліктеріндегі құпия ұстау жүйесіндегі «түнгі көрінісі» басталды: «Өмірімнің үш жылы мен 13 күні ішінде жаным мен денем мүгедек болды». Бұл туралы Qazaqyia.kz порталы BBC News басылымына сілтеме жасап хабарлайды.
Бұл туралы Qazaqyia.kz порталы BBC News басылымына сілтеме жасап хабарлайды.
Оның айтуынша, ұстаушылардың арасында жергілікті жол полициясының бұрынғы қызметкері, ресейшіл сепаратистерге қосылған украиндық Юрий Темербек болған. 56 жастағы Темербек – күйеу, әке және ата. Людмила оны екі аптадан кейін тағы көрген: ол белгілі бір ұстау орталығында орыс акцентімен сөйлейтін ер адамның оны жыныстық зорлыққа ұшыратуын бақылап тұрған.
BBC World Service тергеуі Темербекті анықтап, ұсталғандарды қорлауға қатысы бар тағы екі адам туралы мәліметтерді ашты. Бұл адамдар қазір Ресейде және басып алынған Украинада отбасыларымен қарапайым өмір сүріп жатыр. Аман қалғандар олардың есімдерін жариялауды жауапкершілікке тартудың бір қадамы ретінде қарастырады.
Людмила: «Егер мен айыптайтын ер адамдар табылып, түрмеге жабылмаса, онда мен үшін әділеттілік – олардың есімдері қылмыскерлер мен азаптаушылар ретінде балаларына белгілі болуы», – дейді.
БҰҰ-ның адам құқықтары жөніндегі басқармасы (OHCHR) бұл түрмелер азаматтарды азаптау мен қорлау «жүйелі және кең таралған» ұстау жүйесінің бөлігі екенін айтады. Бұрынғы ұсталғандар ұрып-соғу, электр тогымен ұру, өлім жазасын орындау көріністері және жыныстық зорлық туралы айтады. Азаматтар жиі еріксіз ұсталып, отбасыларына аз ақпарат беріледі.
Кремль OHCHR-ді біржақтылықта айыптады. Биылғы мамырда БҰҰ Ресейді жанжал аймақтарында жыныстық зорлық жасауға күдікті елдердің қара тізіміне қосты – Ресей бұл айыптауларды «негізсіз өтірік» деп жоққа шығарды.
Украин билігі 16 000-нан астам азаматтың тұтқынға алынғанын немесе жоғалғанын хабарлайды. Бұл істердің кейбіреулері Ресейдің 2022 жылғы толық ауқымды басып кіруінен кейін, ал басқалары 2014 жылға дейін, Ресей Қырымды аннексиялап, шығыс Украинаның бөліктерін басып алған кезге жатады.
Людмила сол кезде Новоазовскідегі құс фабрикасында қауіпсіздік инженері болып жұмыс істеген. Ресейшіл қарулы топтар қаланы басып алып, бірнеше жылға созылған әскери бақылау орнатты. Людмила оккупация кезінде жетім балаларға көмектесіп, украин күштеріне алып келген тамақ үшін алғыс жазылған украин туын алған. Ол тудың суретін сенімді достарымен бөліскен, бірақ бұл ресейшіл күштерге жеткен деп санайды: «Мені осы үшін тұтқындаған болар».
Оны тыңшылық жасады деп айыптап, Изоляцияға – ресейшіл күштер басып алған зауыттан заманауи өнер галереясына айналдырылған ғимаратқа апарған. Кейін бұл жер азаптау туралы көптеген куәліктердің арқасында кеңінен танымал болды.
Людмила келгенде, бір топ ер адам оны қоршап, денесін қысып: «Бұл шабдалы емес. Кептірілген өрік те емес. Мейіз», – деген. Ұсталғандар таңғы 06:00-ден 22:00-ге дейін тұруға мәжбүр болған, түнде жарық шамдар жанған. Оның алғашқы күндері басқа бөлмелерден шыққан азапты айқайлармен өткен: «Мен бұрын-соңды мұндай қорқынышты айқайларды естімеппін».
Екі аптадан кейін оны екінші қабатқа апарған, онда «Коваль» деп аталатын ер адам оны «демалуға келетін жігіттер үшін тым кәрі» деп айтқан. Темербек сол жерде «кекесінмен... күліп» тұрған. Содан кейін Коваль оны жыныстық зорлыққа ұшыратқан.
Людмила Темербектің есімін құжатта көргендіктен біледі және оның жергілікті полициядағы рөлімен таныс екенін айтады. Украин билігі оны Донецк Халық Республикасы (ДХР) құрған Мемлекеттік қауіпсіздік министрлігінде (МҚМ) жұмыс істеді деп айыптайды. Украин прокурорлары оған қарсы «террористік топтың» құрамында болды деп қылмыстық іс қозғады.
BBC екі украиндық ашық дереккөздер зерттеушісі – Богдан Косохатко мен Владислав Чирикпен бірге Темербек және басқа да айыпталушылар туралы көбірек ақпарат алу үшін жұмыс істеді. Ұсталғандардың куәліктері, әлеуметтік желідегі жазбалар, БАҚ хабарлары және украин прокурорларының құжаттары командаға толық көрініс жасауға мүмкіндік берді. Зерттеушілер Темербектің университетте украин тілін оқығанын, әйелі, 20 жастағы қызы мен ұлы, немересі бар екенін анықтады. Олар Ресейдің оңтүстік-батысындағы Ростов облысында, Украина шекарасына жақын жерде тұрады.