Украина мен Молдова Еуропалық Одаққа кіру бойынша алғашқы кезеңді бастады. Бұл туралы Qazaqyia.kz порталы The Guardian басылымына сілтеме жасап хабарлайды.

Дүйсенбіде Люксембургте ЕО жоғары лауазымды тұлғалары мен екі елдің министрлерінің қатысуымен өткен келіссөздердің басталуы бұрынғы Кеңес Одағының құрамында болған екі ел үшін өте символдық сәт болды. Бұл Ресейдің украин қалалары мен елді мекендерін бомбалауды күшейткен, сонымен бірге үлкен шығынға ұшырап, аз аумақтық пайда тапқан кезде орын алып отыр.

Украина мен Молдова 2022 жылы Ресейдің толық ауқымды басып кіруінен кейін бірнеше күн ішінде өтініш беріп, ЕО-ға үміткер елдер ретінде тез қабылданды. Алайда, 2024 жылдың маусымында келіссөздерді бастау туралы символдық шешімге қарамастан, нақты келіссөздер Венгрияның ресейшіл президенті Виктор Орбанның кесірінен бұғатталды.

Сәуірде жаңа венгр үкіметінің сайлануы ЕО мүше мемлекеттеріне өткен жұмада бірауыздан «бірінші кластерді» — заң үстемдігі мен демократияны қамтитын ЕО ережелерінің тарауларын ашуға келісуге жол ашты. Бұл кластердің ашылуы бірыңғай нарық, қоршаған орта, экономикалық және әлеуметтік саясат сияқты басқа салалардағы келіссөздерге есік ашады.

Жұмадағы бірлескен мәлімдемесінде ЕО көшбасшылары Урсула фон дер Ляйен мен Антониу Кошта «екі елдің орасан зор қиындықтарға қарамастан реформаларды жүргізуде көрсеткен табандылығы, батылдығы мен ауыр еңбегін» мақтады. «Кеңейту — стратегиялық таңдау», — деді олар.

Украина президенті Владимир Зеленский: «Украина қажеттінің бәрін жасап жатыр, ЕО-ның да өз сөзінде тұруы маңызды. Бірінші кластердің ашылуы біздің мемлекетіміз бен халқымыз үшін маңызды саяси және моральдық қолдау болып табылады», — деді.

Еуропалық комиссияның кеңейту жөніндегі бұрынғы кеңесшісі Хизер Грабб бірінші кластердің ашылуының маңызды екенін айтты. «Бұл мүшелік туралы келісім алу процесінің басы. Сондықтан бұл өте маңызды», — деді ол. Грабб, сондай-ақ Bruegel зерттеу орталығының аға ғылыми қызметкері, келіссөздердің басталуы украин тарапы үшін нақты сынақ болатынын атап өтті.

«Украина аумағында ЕО заңдарын қабылдау, енгізу және орындау процесін қысқарту мүмкін емес. Бұл біраз уақытты алады және әкімшілік жағынан қымбатқа түседі», — деді ол.

ЕО-ға кіру үшін ел мыңдаған еуропалық заңдар мен шешімдерді қабылдап, содан кейін бар мүшелердің бірауызды мақұлдауын алуы керек.

ЕО шенеуніктері Украина мен Молдованың реформалық күш-жігерін мақтады. Украинада өткен айда Зеленскийдің кеңсе басшысы Андрей Ермактың ірі сыбайлас жемқорлық тергеуіне күдікті ретінде аталуы сияқты жоғары деңгейдегі тұтқындаулар биліктің сыбайлас жемқорлыққа қарсы тергеулерге байыпты қарайтынының оң белгісі ретінде қарастырылады. Ермак барлық айыптауларды жоққа шығарды.

Дегенмен, мақтау Киевтің өткен желтоқсанда келісілген 10 басым реформаны тезірек жүргізбегеніне көңіл толмаушылықпен араласқан.

ЕО шенеуніктері Украина өткен желтоқсанда ЕО кеңейту комиссары Марта Кос пен Украина премьер-министрінің орынбасары Тарас Качка арасында келісілген 10 тармақты жоспардағы реформалардың тек 15%-ын ғана аяқтады деп есептейді. Жоспар сыбайлас жемқорлыққа қарсы агенттіктер NABU мен SAPO-ның тәуелсіздігін нығайту, сыбайлас жемқорлыққа қарсы стратегияны қабылдау және судьялар мен прокурорларды тағайындау процестерін реформалау шараларын қамтиды.

Шенеуніктер сонымен қатар жеткілікті ерік-жігер болса, Украина техникалық келіссөздерді шамамен төрт жылда аяқтай алады деп санайды, бірақ мүшелік түптеп келгенде саяси шешім екенін мойындайды.

Германия канцлері Фридрих Мерцдің Украинаға дауыс беру құқығынсыз ЕО институттарында өкілдік етуді көздейтін «ассоциацияланған мүшелік» беру туралы ұсынысы басқа астаналарда сәтсіздікке ұшырады. Алайда, Украина басқа ЕО-ға үміткер елдер сияқты, кейбір ЕО саясатына қатысып отыр, бұл «кезеңді мүшелік» идеясының тартымдылыққа ие болғанын көрсетеді.

Грабб ЕО Украинаға қауіпсіздік бірінші кезектегі тәсілді қолдануы керек деп санайды, яғни шығыс көршісін ЕО заңнамасы жеңіл болатын қауіпсіздік және қорғаныс саясатына интеграциялау керек. «Украина құрлықтағы ең маңызды қауіпсіздік және қорғаныс ойыншысы болғандықтан, жалғыз шайқаста шыңдалған әскері және дрондар басым заманауи ұрыс даласында тиімді қару-жарақ арсеналы бар, еуропалық қауіпсіздік үшін ең жаманы — болашақ украин үкіметінің ЕО-ға қарсы бұрылып, еуроскептик болуы», — деді ол. «Олар Ресейге бұрылмайды, бірақ егер олар ЕО-дан көңілі қалса, бұл еуропалық қауіпсіздік үшін апат болады. ЕО-ға Украина кем дегенде Украинаға ЕО қажет болғандай қажет, біздің болашақ қауіпсіздігімізді қамтамасыз ету үшін», — деп қосты ол.