Украинаның бас прокуроры Руслан Кравченко өз кеңсесіне сыбайлас жемқорлыққа қарсы агенттердің баспалдақпен кіріп, рейд жасауынан кейін отставкаға кетті. Бұл оқиға Володимир Зеленскийді ыңғайсыз жағдайға қалдыруы мүмкін ірі жемқорлық дауымен байланысты. Бұл туралы Qazaqyia.kz порталы The Guardian басылымына сілтеме жасап хабарлайды.
Руслан Кравченко дүйсенбіде қызметінен кетті, өйткені оның кейбір қызметкерлері ірі көлемде ақша жылыстатуға қатысы бар деп айыпталды. Олар заңсыз телефон алаяқтығына қатысы бар колл-орталықтарды қорғау үшін қолма-қол ақша алған делінген.
Кінәсін мойындамаған Кравченко Зеленскиймен кездесуден кейін қызметін тастады. Украина президенті сондай-ақ мемлекеттік қызметкерлерді қамтитын кең қылмыстық схеманы анықтаған екі сыбайлас жемқорлыққа қарсы агенттіктердің — НАБУ және САПО басшыларымен сөйлесті.
Зеленский Кравченкомен әңгімесін «әділ ұзақ» деп сипаттап: «Сіз не туралы сөйлескенімізді түсінесіз деп сенемін» деді. Прокурордың отставка туралы өтініші Украина парламентіне — Жоғарғы Радаға жіберілетінін айтты.
Кравченко — Зеленскийдің жақын шеңберіндегі жемқорлыққа қатысы бар деп танылған соңғы адам. Айыптаулар Украинада жұмыс істейтін «колл-орталықтарға» қатысты. Қызметкерлер банктер, құқық қорғау органдары немесе инвестициялық кеңесшілер ретінде көрініп, құрбандарды өз бақылауындағы шоттарға немесе крипто-әмияндарға ақша аударуға көндіреді.
Құрбандар қатарында украиндықтар, ресейліктер және ЕО азаматтары бар. НАБУ мәліметінше, бас прокуратураның жоғары лауазымды қызметкері қылмыстық желіні қорғап, оның активтерін жылыстатуға көмектескен.
Әр «колл-орталық» айына $7,000 (£5,200) қорғау ақысын төлеген, деп хабарлайды Ukrainska Pravda газеті құқық қорғау дереккөздеріне сілтеме жасап. Паралар миллиондаған долларға жеткен, ел бойынша жүздеген орталықтарда шамамен 60,000 адам жұмыс істейді деп есептеледі.
НАБУ тергеушілері жұма күні Кравченконың кеңсесіне рейд жасады. Қызметкерлер оларды кіргізбеген соң, олар металл қақпадан баспалдақпен өтті. Кравченко жұмыста болмаған және үйінен жоғалған, кешке оның үйіне тінту жүргізілді.
Бас күдікті батыстағы Львов қаласында ұсталды. НАБУ жариялаған телефон қоңырауларының жазбалары оның Кравченконың үйіндегі жөндеу жұмыстарын қадағалап, бір мезгілде алаяқтық колл-орталықтардан пара жинағанын көрсетті.
НАБУ демалыс күндері доллар бумалары толған сейфтің суреттерін жариялады. Ол схеманың артында бес лауазымды тұлғаны анықтағанын, бірақ олардың есімдерін атамағанын мәлімдеді. Ақша жылжымайтын мүлікке, зергерлік бұйымдарға және басқа құндылықтарға жұмсалған, деп ол 30 минуттық бейнеде дәлелдерін көрсетті.
Зеленский өткен жылы НАБУ мен САПО-ның тәуелсіздігін шектеуге тырысқан, бірақ Киевте және басқа қалаларда наразылықтардан кейін бұл шешімнен бас тартқан. Кейін прокуратура НАБУ қызметкерлеріне тыңшылық жасап, олардың жұмысына кедергі келтіруге тырысқан деген айыптаулар бар.
Бұл ашылған жайттар Украина ресейлік дрондар мен зымырандардың күндіз-түні шабуылына ұшырап жатқан кезде болып отыр. Түнгі соққыларда Киевте үш адам қаза тауып, 19 адам жараланды, үлкен өрттер шығып, қала үстінде түтін қалды.
Бұл шабуыл астанадағы үш күндік атысты тоқтатудың аяқталуын білдірді, ол Дональд Трамптың елшілері Стив Уиткофф пен Джаред Кушнердің жексенбідегі сапарынан кейін болған еді. Олар сенбіде Мәскеуге барып, Владимир Путинмен кездесті.
Зеленский олар соғысты аяқтау үшін кейбір «өте жақсы, құнды идеялар» әкелгенін айтты, бірақ егжей-тегжейін бермеді. Ол алдағы екі аптада Трамппен кездесуге үміттенетінін білдірді. Кремль сейсенбіде олардың күштері жеңіске жақын екенін мәлімдегендіктен, серпіліс күтілмейді.
Ресей бомбалауды күшейткенде, украиндықтар жемқорлық тергеулері туралы әңгімелеп, әлеуметтік желілерде көптеген пікірлер қалдыруда, деді ашықтық жөніндегі белсенді Олена Трегуб.
«Қоғам мемлекеттік қызметкерлердің мафия сияқты әрекет етуіне таңғалып, ашуланып отыр», — деді ол. «Бұл тіпті жемқорлық емес. Бұл ұйымдасқан қылмыс — Украинада ғана емес, Еуропада да адамдарды алдаған заңсыз колл-орталықтарды қорғау».
Ол сыбайлас жемқорлыққа қарсы тергеулер бұрынғылардан ерекшеленетінін айтты, өйткені НАБУ детективтері «техникалық жағынан өте күшті».
«Олар адамдарды үйлерінде, кеңселерінде және телефон арқылы жазып алады», — деді ол. «Олар өздеріне қарсы күресетін басқа құқық қорғау органдарынан асып түседі және бәрін құпия деп ойлайтын адамдарды жазып ала алады».
Ол жоғары деңгейдегі рейдтер «Украинадағы мәдениетті өзгертіп», қоғамды заңсыз байлыққа төзімсіз ететінін айтты.
Зеленскийдің бұрынғы іскер серіктесі өткен жылы мемлекеттік атом энергиясы компаниясына қатысты жемқорлық ісіне қатысы бар деп айыпталғаннан кейін елден қашып кеткен. Екі министр жұмыстан шығарылды. Президенттің ықпалды кеңсе басшысы Андрей Ермак кейін сұрақтарға жауап бергеннен кейін отставкаға кетті. Екеуі де кінәсін мойындамайды.
Кравченко жексенбіде өзіне қарсы айыптауларды «мулдем негізсіз» деп жоққа шығарды. Бір күннен кейін ол өз кеңсесінің «саяси қақтығыста құрал ретінде пайдаланылуын» қаламайтынын айтты.
Парламенттің құқық қорғау комитетінің төрағасының орынбасары Андрей Осадчук бұл жанжал прокуратураны реформалау қажеттігін көрсетіп, негізгі лауазымдарға ашық конкурс арқылы тағайындауды талап етті. Жемқорлыққа қарсы күрес Киевтің ЕО-ға кіру ниеті үшін де маңызды, деді ол.
«Егер біз бас прокурор мен төменгі деңгейдегі прокурорларды таңдау және тағайындау тәсілін өзгертпесек, Украинаның алға жылжуы өте қиын болады», — деді Осадчук.