Уганданың Тооро патшалығында тақ мұрагерлігі дауына байланысты журналист Эдвард Рукиди Киджанангома Ньябонго II патша ретінде таққа отырмақ. Бұл туралы Qazaqyia.kz порталы BBC News басылымына сілтеме жасап хабарлайды.

56 жастағы Киджанангома көп жылдар бойы мемлекеттік телеарнада жүргізуші және редактор болып қызмет еткен, бұрын тақ мұрагері ретінде емес, әңгімеші ретінде танымал болған. Енді ол өзі медиа назарының орталығына айналды.

Тооро — Уганданың ресми түрде мойындалған төрт тарихи патшалығының бірі. Соңғы 31 жыл бойы оны патша Ойо Ньимба Кабамба Игуру Рукиди IV басқарды. Ол үш жасында таққа отырып, әлемдегі ең жас монарх атанған болатын. Ойо 1995 жылы әкесі қайтыс болғаннан кейін патша болды. Ол өткен айда 34 жасында қатерлі ісік ауруынан қайтыс болды.

Таққа отыру рәсімі түн ортасынан басталатын дәстүрлі ғұрыптарды қамтиды. Жаңа патша шамамен 4 шақырым жер жүріп, ресми Карузиика патшалық сарайына барады. Онда ол тәж киеді. Содан кейін патшалықтың оңай келмейтінін білдіретін имитациялық күрес өтеді. Одан кейін ол патшалықтың Ақпарат министрі Чарльз Мвангухьяның BBC Focus on Africa подкастына айтуынша, патшалық Бабиито руының мүшелері тарапынан батасын алады.

Алайда Киджанангоманың патша болып таңдалуы оңай болған жоқ. Дәстүр бойынша марқұм патшаның мойындалған ұлы оның орнын басуы тиіс еді. Патша отбасының жақын мүшелері Ойоның кішкентай ұлы мен өсиетін қалдырғанын, онда баланың таққа отыруы керектігі жазылғанын айтты. Бірақ ұл жария етілмеді және патшаны таңдайтын 21 Бабиито руы мүшелерінің комитеті оны мойындамады. Комитет ақырында Киджанангоманы таңдады.

Марқұм патша Ойо ресми түрде үйленбеген, оның әйелі мен ұлы туралы аз мәлімет белгілі. Дегенмен оның анасы, патшайым Бест Кемигиса, марқұм патшаның өсиеті орындалуы керек деп дәлелдеді. Алайда патшалық мұрагерлік комитеті оның тілегін елемей, өздерінің таңдау процесі Тооро дәстүрлері мен әдет-ғұрыптарына сәйкес жүргізілгенін мәлімдеді.

Осылайша жаңа патша мұрагерлік даудың ортасында қалды. Кемигиса мен оның жақын туыстары нәтижемен келіспей отыр. Кемигиса Киджанангоманың таңдалуын «екінші патшаның жариялануы» деп атады. «Бұл патша Ойоның өсиеті патша отбасы мүшелеріне оқылғаннан кейін жасалды», — деді ол. «Ана ретінде бұл өте ауыр болды», — деп қосты ол, келесі патшаның құрметіне өткен тойлар «менің ұлымның денесі жатқан жерден небәрі бірнеше метр жерде» өткенін айтты.

Кейінірек патшайым Ойоның АҚШ-тың Техас штатында болған ұлы үйге оралуы тиіс еді, бірақ «қызу және поляризацияланған мұрагерлік дау» жағдайында бұл мүмкін болмады. «Ешбір бала әкесінің отанына оралу дұшпандық пен қақтығысқа тартылуы мүмкін деген жағдайға тап болмауы керек», — деп мәлімдеді Кемигиса X әлеуметтік желісіндегі жазбасында.

Алайда Тооро патшалығының ақпарат министрінің айтуынша, айтылып жүрген ұл «еш жерде ұсынылмаған, бұл қаншалықты өкінішті болса да, патша Ойо ұл қалдырмағанын білдіреді». Мвангухья BBC-ге «тәж билеуші рудың ішіндегі басқа тармаққа өтті» деді.

Патша Бабиито руынан, нақтырақ айтсақ, патша Джордж Дэвид Мэтью Камураси Рукиди III ұрпағынан шығуы тиіс. Киджанангома мен марқұм патша Ойо — немерелес ағайындылар. Екеуі де 1928-1965 жылдары Тооро патшалығын билеген 11-патша Рукиди III-нің немерелері.

Киджанангома бірнеше адамның арасынан қарастырылды, оның ішінде Ұлыбританияның ең танымал әуесқой клубтарының бірінде футбол ойнайтын ханзада Джордж Десмонд Камураси де болды. Мұрагерлік комитеттің айтуынша, South East Dons командасының капитаны әрі қақпашысы басқа міндеттемелерін желеу етіп, тақ ұсынысынан бас тартты.

Ресми түрде жарияланғаннан кейін Киджанангома сарай халыққа ашық болатынын уәде етіп, бірлік пен дамуға назар аударатынын айтты. «Мен сіздерден бір нәрсе сұраймын — олар маған патша деген атақ берді, бірақ мен жалғыз жұмыс істей алмаймын, мен сіздермен бірге жұмыс істеуім керек», — деді ол.

Уганданың дәстүрлі патшаларының ресми саяси билігі жоқ, бірақ олар мәдени ықпалды сақтайды және басқаратын қауымдастықтарында айтарлықтай адалдыққа ие.