Венгрия парламенті президент Тамаш Шуйокты қызметінен босатуға мүмкіндік беретін Конституцияға түзету қабылдады. Премьер-министр Петер Мадьярдың бастамасын 199 депутаттың 139-ы қолдады, алтауы қарсы дауыс берді. Бұрынғы премьер-министр Виктор Орбанның «Фидес» партиясының өкілдері дауыс беруге бойкот жариялады. Бұл туралы Qazaqyia.kz порталы DW басылымына сілтеме жасап хабарлайды.
Түзету қабылданғаннан кейін Мадьяр «Орбан режимінің конституциялық реформасын» аяқтағанын мәлімдеді. Оның айтуынша, президенттің бес күні бар: не өз еркімен отставкаға кету, не Конституцияға өзгерістерге қол қою.
Венгрия президентін қызметінен босату үшін парламенттің қарапайым дауыс беруі жеткіліксіз, сондықтан үкімет Негізгі заңға өзгерістер енгізді. Конституциялық көпшілікке ие биліктегі «Тиса» партиясы қажетті дауыс санын қамтамасыз ете алды.
Сонымен қатар, бұл шешім құқық қорғау ұйымдарының сынына ұшырады. Amnesty International Тамаш Шуйоктың тиісті құқықтық процедураны сақтау құқығы бар екенін, ал Human Rights Watch мұндай әрекеттер қауіпті прецедент жасауы мүмкін екенін ескертті.
Петер Мадьяр, керісінше, президентті қызметінен босату қоғамның еркіне сәйкес келеді деп санайды. Ол Шуйок азаматтардың сенімінен айырылды деп мәлімдеді. 21 Research Center зерттеу орталығының мамыр айында жүргізген сауалнамасы бойынша, оның отставкасын венгр сайлаушыларының 67% қолдайды.
Бұған дейін мемлекет басшысы премьер-министрдің өз еркімен қызметтен кету талабын орындаудан бас тартқан болатын. Осыдан кейін Мадьяр оны қызметінен босату процедурасын бастауға уәде беріп, бұрынғы биліктің басқа өкілдерінің де қызметтерінен кетуіне қол жеткізуге ниетті екенін айтты.
2024 жылы Венгрия президенті болған Тамаш Шуйок бұған дейін өкілеттік мерзімі 2029 жылы аяқталғанша міндеттерін атқаруға ниетті екенін мәлімдеген. Оның ұстанымын «Фидес» партиясы қолдап, премьер-министр Петер Мадьярдың өз еркімен отставкаға кету туралы талаптарын заңсыз ультиматум деп атады.
«Тиса» партиясының парламенттік сайлауда жеңіске жетуі және Мадьярдың 9 мамырда билікке келуі — Виктор Орбан мен «Фидес» партиясының көпжылдық билігінен кейін 16 жыл ішінде алғаш рет — жаңа басшылық елді бұрынғы билікпен байланысты деп санайтын шенеуніктерді ауыстыру бағытын ұстанды.
Бұған дейін Венгрияның мемлекеттік БАҚ-тары көрермендерден көпжылдық насихат үшін кешірім сұрап, жаңалықтар хабарларын уақытша тоқтататынын жариялаған болатын. Әдеттегі эфирдің орнына экрандарда қара фон пайда болып, онда қоғамдық медиа азаматтарға шынайы ақпарат беруі керек, бірақ көптеген жылдар бойы бұл принцип бұзылғаны айтылды. Хабарламада мемлекеттік БАҚ-тардың тәуелсіздігін қамтамасыз етуге және аудиторияның сенімін қалпына келтіруге бағытталған ауқымды реформадан өтіп жатқаны да атап өтілді. Осы өзгерістер аяқталғанға дейін жаңалықтар шығарылымы уақытша тоқтатылды.