Австралиялық тұтқын Андре Маккехнидің түрмеде Веҗемайт (Vegemite) алудан бас тартуды адам құқықтарын бұзу деп есептеп, тыйымды жою туралы талабын сот қанағаттандырмады. Бұл туралы Qazaqyia.kz порталы The Guardian басылымына сілтеме жасап хабарлайды.
Маккехни Виктория штатының түрмелер басқармасына қарсы сотқа шағым түсірген. Ол тұзды, ашытқы негізіндегі бұл тағамды түрмеде бермеу оның австралиялық ретінде «мәдениетін толық сезіну» құқығын бұзды деп мәлімдеген.
«Веҗемайтты тұтына алмағандықтан, мен өзімнің австралиялық мәдениетімді ұстану мүмкіндігімнен айырылғандаймын, қайғырамын және отбасым мен қауымдастығымнан оқшауланғандай сезінемін», — деді ол штаттың Жоғарғы сотына.
Виктория түрмелерінде Веҗемайтқа 2006 жылы тыйым салынған. Себебі — оның есірткі іздейтін иттердің жұмысына кедергі келтіруі мүмкіндігі. Бұл туралы Виктория түрмелер қызметінің тыйым салынған заттар тізімінде көрсетілген. Сонымен қатар, оның ашытқы қасиеттері алкогольді ішімдік ашытуға да пайдаланылуы мүмкін болған.
Түрме әкімшілігі мен уәкіл (commissioner) түрмеде Веҗемайтты тұтынуға Түзету актісінде немесе адам құқықтары хартиясында құқық жоқ деп есептейді.
Дүйсенбіде сот Маккехнидің ісін қабылдамады. Сот тұтқынның «денсаулығы мен әл-ауқатын сақтауға жеткілікті тағаммен қамтамасыз етілу» құқығы бұзылмағанын анықтады.
Судья Клэр Харрис Веҗемайтты австралиялық мәдениеттің бір бөлігі деп санауға болатынын, ал адам құқықтары хартиясы белгілі бір тағамдарға қатысты қолданылуы мүмкін екенін айтты. Алайда оның Виктория түрмелеріндегі тыйымы билік тарапынан барабар шара болып табылады.
«Бұл (штат) көрсеткен себептермен айқын негізделген. Ол себептер түрме әкімшілігінің заңды міндеттемелерін орындауға, соның ішінде түрмені басқару, қауіпсіздік пен тәртіпті қамтамасыз ету, сондай-ақ тұтқындарды қауіпсіз ұстау мен олардың әл-ауқатына тікелей қатысты», — деді ол.
«Маккехни мырзаға Веҗемайтқа қол жеткізуге рұқсат бермеуден бас тарту... орынды және айқын негізделген», — деп қосты судья.
Андре Маккехни 30 жылдан астам уақыт бұрын Квинсленд штатында жылжымайтын мүлік әзірлеушісі Отто Кухнені пышақпен өлтіргені үшін кінәлі деп танылып, өмір бойы бас бостандығынан айыру жазасына кесілген. Ол жазасының 10 жылын өтегеннен кейін Виктория штатындағы түрмеге ауыстырылған.
Квинсленд, Оңтүстік Австралия және Тасмания штаттарында да австралиялық ашытқы өніміне тыйым салынған. Алайда Жаңа Оңтүстік Уэльс штаты өзінің түзету мекемелерінде оған рұқсат береді.
Веҗемайт алғаш рет 1923 жылы Мельбурнде Ұлыбританияның Marmite өніміне балама ретінде жасалған. Оның дәмі қарама-қайшы пікір тудырса да, ол көптеген австралиялықтар үшін таңғы астың негізгі тағамына айналған. 2013 жылы Bega компаниясы бұл брендті АҚШ-тағы Kraft компаниясынан сатып алған.