Ұлыбританияның үш бөлігі — Шотландия, Уэльс және Солтүстік Ирландия — өздерінің саяси болашағын өз бетінше шешу құқығын жариялады. Олардың басшылары өзін-өзі анықтау және Құрама Корольдік құрамынан шығу мүмкіндігі туралы бірлескен меморандумға қол қойды. Бұл туралы Qazaqyia.kz порталы Kursiv Media басылымына сілтеме жасап хабарлайды.
Тарихи кездесу 14 қыркүйекте Кардиффте өтті. Құжатқа Шотландияның бірінші министрі Джон Суинни, Уэльс үкіметінің басшысы Рун ап Иорверт және Солтүстік Ирландияның бірінші министрі Мишель О’Нил қол қойды. Келіссөздерге ирландиялық «Шинн Фейн» партиясының көшбасшысы Мэри Лу Макдональд та қатысты.
Меморандумда үш аумақтың тұрғындары өз болашағын өздері анықтауы тиіс деп көрсетілген. Тараптар сондай-ақ жаңартылатын энергетиканы дамыту, экономиканы нығайту және Еуропалық одақпен байланыстарды қалпына келтіру салаларында ынтымақтасуға ниетті.
«Вестминстердің уақыты аяқталуға жақын», — деп атап өтілген құжатта.
Кездесуге қатысушылар Лондонды ықтимал конституциялық өзгерістерге дайындалуға және референдумдар өткізуге кедергі жасамауға шақырды.
Ұлыбритания төрт бөліктен тұрады: Англия, Шотландия, Уэльс және Солтүстік Ирландия. Соңғы үшеуінің өз парламенттері мен үкіметтері бар, алайда тәуелсіздік мәселелері Лондондағы орталық биліктің құзыретінде қалады.
Елдің үш бөлігінің үкіметтерін алғаш рет ұлтшыл партиялардың өкілдері басқарып отыр. Суинни Шотландия ұлттық партиясын, Иорверт — валлийлік Plaid Cymru партиясын, ал О’Нил — ирландиялық «Шинн Фейн» партиясын ұсынады.
Бұл саяси күштердің барлығы Ұлыбританияның құрылымын өзгертуді жақтайды, бірақ түрлі мақсаттарды көздейді. Шотландия мен Уэльс тәуелсіз мемлекеттер құру мүмкіндігін қарастыруда. «Шинн Фейн» Солтүстік Ирландияның Ұлыбритания құрамынан шығып, Ирландия Республикасымен бірігуіне қол жеткізуді көздейді.
Қол қойылған меморандум елдің ыдырауын бастамайды және заң күшіне ие емес. Ол тек үш ұлтшыл үкіметтің ортақ саяси ұстанымын бекітіп, Лондонға қысымды күшейтеді.
Шотландия 2014 жылы тәуелсіздік туралы референдум өткізген болатын. Онда қатысушылардың 55%-ы елдің Ұлыбритания құрамында қалуын жақтап дауыс берген. Қазір Джон Суинни бес жыл ішінде жаңа дауыс беруді ұйымдастыруды талап етіп отыр, алайда ол үшін орталық үкіметтің келісімі қажет.
Уэльс билігі 2030 жылға дейін референдум өткізуді жоспарламайды, бірақ мұндай дауыс беруді өз бетінше тағайындау құқығын алғысы келеді.
Солтүстік Ирландияда ерекше тәртіп қолданылады. Қасиетті жұма келісіміне және британ заңнамасына сәйкес, егер тұрғындардың көпшілігі Ирландиямен бірігуді қолдайтынына негіз болатын жағдай туындаса, Лондон осы мәселе бойынша референдум тағайындауға міндетті.
Шотландия немесе Уэльс Ұлыбританиядан шыққан жағдайда да олардың Еуропалық одаққа қайта оралуы автоматты түрде жүзеге аспайды. Жаңа мемлекеттер жеке өтініш беріп, кіру рәсімінен өтуіне тура келеді.
Ұлыбритания үкіметінде премьер-министр Энди Бернем жаңа референдумдар өткізуді қолдамайтынын және одақты сақтауды берік жақтайтынын мәлімдеді.
Британ билігі экономикаға, жұмыс орындарына және өмір сүру құнына назар аударуды жоспарлап отыр. Алайда үш ұлтшыл үкіметтің бірлескен мәлімдемесі Ұлыбританияның болашағы туралы мәселенің елдің басты саяси тақырыптарының біріне қайта айналғанын көрсетеді.