Ұлыбританияның азық-түлік және сусындар экспорты мен импорты арасындағы алшақтық осы ғасырдағы ең жоғары деңгейге жетті. Brexit, Таяу Шығыстағы соғыс және АҚШ тарифтері шетелге жеткізілімдерді әлсіретіп, импорт күрт өсті. Бұл туралы Qazaqyia.kz порталы The Guardian басылымына сілтеме жасап хабарлайды.
Ұлыбританияның азық-түлік және сусындар сауда тапшылығы 21 млрд фунттан асты — бұл 2000 жылдан бергі ең үлкен көрсеткіш. Сала жетекшілері мұны үкімет үшін ұлттық қауіпсіздік мүддесінде отандық өнімді қорғауға арналған «ояну қоңырауы» деп атады.
Food & Drink Federation (FDF) талдауы бойынша, 2026 жылдың бірінші жартыжылдығында Ұлыбританияның азық-түлік және сусындар экспортының көлемі 11,7%-дан астамға төмендеп, 4 млрд кг құрады. Бұл Covid пандемиясының қызған шағындағы және 2001 жылғы аусыл ауруының өршуінен кейінгі деңгейден аздап қана жоғары.
Brexit-тен кейінгі сауданың қосымша шығындары мен күрделілігіне байланысты ЕО-ға экспорт құны 0,9%-ға төмендеді. FDF ЕО-дан тыс елдерге экспорттың одан да үлкен құлдырауын тіркеді — құндық мәнде 6,9%-ға төмендеді. Бұған ішінара Таяу Шығысқа сатудағы үзілістер себеп болды: АҚШ-Израильдің Иранға қарсы соғысы салдарынан БАӘ-ге экспорт шамамен төрттен бірге азайды. АҚШ-тың 10% импорттық тариф енгізуі Атлантика арқылы сатуды 16,5%-ға соққы берді.
Биылғы жылдың бірінші жартыжылдығында азық-түлік және сусындар импорты 19,1 млрд кг құрады — бұл тарихтағы екінші ең жоғары көрсеткіш, тек өткен жылдың осы кезеңінен ғана төмен. ЕО-дан тыс елдерден импорт 2023 жылдан бері бестен бір бөліктен астамға өсті, себебі сауда келісімдері арқылы шектеулер жеңілдетілді. Әсіресе Австралия бір жыл бұрынғымен салыстырғанда Ұлыбританияға құндық мәнде 25%-ға көп жеткізеді — ет, майлар, көкөністер және тіпті виски.
Биыл бұрынғы канцлер Рэйчел Ривздің өмір сүру құнын жеңілдету пакеті аясында шоколад пен печенье сияқты өңделген азық-түліктердің бірқатарына тарифтердің тоқтатылуы да импорт деңгейін көтерді. Сонымен қатар, ЕО азық-түлік өндірушілері Brexit-тен кейін көлемдік тұрғыдан қалпына келген соң, Ұлыбританияға жеткізілімдерін құндық мәнде ұлғайтты — жылдық көрсеткіш 0,8%-ға өсті.
Англия мен Уэльстің Ұлттық фермерлер одағының президенті Том Брэдшоу былай деді: «Бұл сандар ояну қоңырауы болуы керек. Геосаяси белгісіздік күшейіп келе жатқан кезде біз азық-түлік өндірісінің әлеуетін берілген нәрсе ретінде қабылдай алмаймыз».
Ол кеңейіп келе жатқан сауда тапшылығы британдық өндірісті қолдаудың ұзақ мерзімді жоспарының қажеттілігін және «азық-түлік қауіпсіздігі — ұлттық қауіпсіздік» деген қарапайым шындықты мойындау керектігін атап өтті.
«Фермерлік кәсіпорындарға төніп тұрған қысым орасан зор: өсіп келе жатқан шығындар мен реттеушілік жүктемелерден бастап экстремалды ауа райы мен жаһандық нарықтың құбылмалылығына дейін», — деді Брэдшоу. «Егер үкімет азық-түлік қауіпсіздігіне, экономикалық өсуге және ұлттық төзімділікке шындап кіріссе, ол бизнеске инвестиция салуға, инновация жасауға және өсуге сенім беретін жағдайлар жасауы керек».
Жүздеген азық-түлік және сусын өндірушілердің мүддесін қорғайтын FDF өндірушілерге түсіп отырған қысым «айтарлықтай және өсіп келе жатқанын» мәлімдеді, себебі энергия, ингредиенттер, көлік, қаптама және еңбек құны артып келеді. Ұйым өзгеріп жатқан реттеу де салаға қысымды күшейтетінін айтты.
Сауда ұйымының бас директоры Карен Беттс былай деді: «Біздің азық-түлік және сусындар сауда тапшылығымыз өсіп келеді және қазір 25 жылдан астам уақыттағы ең үлкені. Қақтығыстар мен климаттың өзгеруінің үнемі өсіп келе жатқан әсерлеріне тап болған әлемде бұл біздің азық-түлік қауіпсіздігіміз туралы кейбір өткір сұрақтар туғызады».
«Үкімет, мысалы, Қытайдан импортталатын печеньеге тарифтерді алып тастауды таңдаса, олардың Ұлыбританияда жасалған печеньеден арзан сатылатыны таңқаларлық емес», — деді ол.