Ұлыбританиядан «біреуі кіреді, біреуі шығады» келісімі аясында Францияға қайтарылған жүздеген баспана іздеуші, оның ішінде кемінде 41 жасы даулы бала жоғалып кетті деп мәлімдеді адам құқықтары ұйымдары. Бұл туралы Qazaqyia.kz порталы The Guardian басылымына сілтеме жасап хабарлайды.
«Біреуі кіреді, біреуі шығады» пилоттық жобасын 2025 жылдың шілдесінде сол кездегі премьер-министр Кир Стармер мен Франция президенті Эммануэль Макрон жариялағанда «серпінді» деп атаған болатын. Осы келісім үшін жасалған шарт бойынша, бір шағын қайықпен келген баспана іздеуші Францияға күштеп қайтарылып, оның орнына Франциядан заңды түрде Ұлыбританияға әкелінген басқа баспана іздеуші алынады.
Келісім 1 қазанда аяқталуы тиіс және қазір оның орнына не келетіні, егер келетін болса, белгісіз.
Ішкі істер министрі Шабана Махмуд келісімді ұзартып, кеңейтуді талап етіп жатқаны хабарланады, алайда Франция үкіметі Францияның жалғыз өзі шағын қайықпен келгендерді қабылдаудың орнына схеманы бүкіл Еуропа бойынша кеңейтуді қалайтынын білдірді.
Бір француз саясаткері The Guardian-ға Францияның басқа елдерге шағын қайықпен келген баспана іздеушілердің бір бөлігін қайтару туралы ұсыныстары теріс жауап алғанын айтты.
2025 жылдың қыркүйегінен бері шағын қайықпен келген шамамен 1 400 адам Францияға қайтарылды, бұл келісімге қол қойылғаннан бері Ла-Манш арқылы өткен 32 000 адамның небәрі 4%-ы.
Бұл сандарға Ұлыбританияға екінші рет қайта оралған айтарлықтай азшылық кірмейді, олардың кейбіреуі қазір осында жасырын тұрып жатыр. Ұлыбритания мен Франция жүк көліктерімен Ұлыбританияға оралған адамдарды Францияға екінші рет қайтаруға рұқсат беру үшін шартқа түзету енгізді.
Осы аптада парламентте Еуропа Кеңесінің парламенттік ассамблеясының баспана және көші-қон саясаты жөніндегі бас баяндамашысы лорд Герман мен парламенттің адам құқықтары жөніндегі бірлескен комитетінің жаңа төрағасы Алекс Собель төрағалық еткен жиналыста парламентшілерге жергілікті жерде жұмыс істейтін ҮЕҰ өкілдері жоғалулар мен схемаға қатысты басқа да алаңдаушылықтар туралы айтты.
Humans For Rights Network директоры Мэдди Харрис бірнеше ҮЕҰ бірлесіп кемінде 41 жасы даулы бала мен жастың тізімін жасағанын айтты, олардың айтуынша, олар Францияға заңсыз қайтарылған. Жалғыз балаларды ересектерге арналған иммиграциялық ұстау орталықтарында ұстау заңсыз, және олар «біреуі кіреді, біреуі шығады» шартынан шығарылған.
Ішкі істер министрлігі бұған қарсы шығып, The Guardian-ға былай деді: «Бұл мүлдем дұрыс емес. Жасы даулы ешкім Францияға қайтарылған жоқ.
«Әрбір ұсталған адамға иммиграциялық ұстау орталығына келгеннен кейін 24 сағат ішінде заңды өкілдік алу құқығы және оны қалай алуға болатыны туралы хабарланады. Жасты бағалау біздің шекарамыздың тұтастығын сақтау үшін жүргізіледі, сонымен бірге шынымен 18 жасқа толмағандар тиісті қолдау алады.»
Алайда түрмелер мен ұстау орындарының тәуелсіз мониторинг кеңестері (IMB) схема үшін ересектер ретінде заңсыз ұсталған жүзге жуық бала анықталғанын хабарлады. IMB-ның уақытша төрағасы Джейн Лич жиналысқа қатысып, кейбір адамдардың схема үшін заңсыз ұсталып жатқанына алаңдаушылық білдірді, себебі Ішкі істер министрлігі «қайтара алатынынан көбірек адамды ұстап отыр».
Француз саясаткерлері The Guardian-ға Францияға күштеп қайтарылған 200 адам ғана жергілікті билікпен байланыста екенін, жүздеген басқалары Еуропаның түрлі елдерінде астыртын кеткенін айтты.
The Guardian француз билігімен байланысы жоқ және Еуропада астыртын тұрып жатқан ондаған қайтарылған адаммен сұхбаттасты. Олар француз билігінің дұшпандығынан, қауіпсіз болмайды деп санайтын өз елдеріне қайту қысымынан немесе жолдарында өткен Болгария сияқты басқа еуропалық елдерге күштеп қайтарылу қаупінен жоғалып кеткендерін айтады.
Ішкі істер министрлігінің дереккөздері адамдар Францияға қайтарылғаннан кейін олармен не болатыны француз билігінің ісі екенін айтты. Францияның ішкі істер министрлігі жоғалулар туралы пікір білдіруден бас тартты.
Харрис жалғыз балаларды Францияға күштеп қайтаруды «ұятты» деп атады. Ол былай деді: «Біз осы схема аясында ұсталған көптеген балаларға қолдау көрсетеміз және оларды босатуға тырысамыз. Алайда кемінде 41 бала Ұлыбританиядан Францияға шығарылды және олардың қазіргі орны белгісіз. Бұл балалардың басым көпшілігі қатты зорлық-зомбылық пен қанауға ұшыраған және қазір Еуропаның бір жерінде қорғаныссыз қалды.»
Дәрігерлер шекарасыз (Médecins Sans Frontières) ұйымының бағдарлама үйлестірушісі Нихал Осман парламенттік жиналысқа баспана іздеушілердің Ұлыбританиядан Францияға «терең алаңдатарлық» жағдайда қайтарылып жатқанын айтты.