Ұлыбританияға Ішкі істер министрлігі (Home Office) тарапынан заңды жолмен әкелінген баспана іздеуші өзінің елге кіруіне басқа біреудің депортациялануы себеп болғанын әділетсіз деп санайды. Бұл туралы Qazaqyia.kz порталы The Guardian басылымына сілтеме жасап хабарлайды.

Аталған адам «бір кірді, бір шықты» (one in, one out) деп аталатын даулы схеманың «кіру» бөлігінен пайда көрген. Бұл схема бойынша Ұлыбританияға қайықпен келген бір баспана іздеуші күшпен Францияға қайтарылады, оның орнына басқа біреу заңды жолмен елге әкелінеді.

Ұлыбританияға заңды жолмен әкелінген баспана іздеушімен алғашқы сұхбатта ол былай деді: «Мен мұнда болғаныма өте қуаныштымын, бірақ менің ісіме ұқсас жағдайдағы, бірақ қайықпен келген басқа баспана іздеушінің Францияға қайтарылуы әділетсіз. Мен басқаларды Францияға қайтаруды қолдамаймын, тек мен сияқты адамдар Ұлыбританияға келе алуы үшін». The Guardian басылымы оның анонимділігін сақтау үшін есімін атамайды.

Схема өткен жылдың шілдесінде жарияланғаннан бері 900-ден астам адамға Ұлыбританияға келіп баспана сұрауға рұқсат етілген, ал осыған ұқсас сандағы заңсыз келген адамдар елден шығарылған.

Франциядағы баспана іздеуші отбасыларға заңды жолмен Ұлыбританияға келуге көмектесетін Safe Passage қайырымдылық ұйымы бұл саясатты «қорғаудың шынайы жолы емес» деп айыптады.

Баспана іздеуші заңды жолмен – Парижден ұшақпен – саяхаттау қайықпен өтуден әлдеқайда қауіпсіз және жылдам екенін мойындады, бірақ баспана өтініші қаралып жатқанда белгісіздікте екенін айтты. «Біз негізгі баспана сұхбатын күтіп отырмыз, күту кезінде ештеңе істей алмаймыз. Мен университет грантына өтініш бердім, бірақ баспана іздеуші болғандықтан жарамсыз деп танылдым. Кейбір ерікті жұмыстармен айналысып жүрмін, бірақ жұмыс істеуге немесе оқуға рұқсат бермей, тек күтуге мәжбүрлеу арқылы Home Office бізді жалқау болуға үйретіп жатыр», – деді ол.

Ол заңды жолмен әкелінген басқа адамдармен бірге қонақүйде тұратынын және тек өзі сияқты жалғызбасты ер адамдарды ғана көретінін қосты.

Баспана іздеуші «кіру» схемасына онлайн өтініш бергенін айтты. «Парижде біздің биометриялық деректеріміз бен паспорттарымызды алды, содан кейін бізді қонақүйге апарып, Ұлыбританияға ұшақпен сапар шегуге уақытша визалардың бекітілгені туралы хабарлама күтуді айтты. Бекітілгендерді Париж әуежайына апарып, Ұлыбританияға ұшырды», – деді ол.

Ұлыбританияға келгеннен кейін оны және «кіру» тобының қалған мүшелерін Home Office ғимаратына апарған. «Бізді жерасты тұрағынан лифтпен Home Office сұхбатына апарды, сондықтан оның нақты қай жерде екенін білмеймін», – деді ол. Ол Home Office қызметкерлерінің дипломатиялық жолмен, «өте мейірімді және достық» қарым-қатынас жасағанын айтты.

Safe Passage компаниясының науқан жетекшісі Гюнеш Калкан (Gunes Kalkan) қайырымдылық ұйымы Франциядан Ұлыбританияға қауіпсіз жолды қамтамасыз етуді құптағанымен, схемадағы кемшіліктер – мысалы, келгеннен кейін өтініштерді өңдеуге кететін ұзақ уақыт – «оны Ұлыбританиядағы қорғаудың шынайы жолына айналдыруға кедергі келтіріп жатыр» деді.

Биылғы жылы Франция Ұлттық жиналысының Англия-Франция шекарасындағы көші-қонды басқару жөніндегі комиссиясы 2026 жылғы ақпанға қарай «бір кірді, бір шықты» схемасы бойынша Ұлыбританияға әкелінген адамдардың 89% 20-39 жас аралығындағы жалғызбасты ер адамдар екенін анықтады. Комиссия сондай-ақ қайықпен өту саны азайғанымен, схема әлі де тосқауыл ретінде жұмыс істемегенін естіді.

Соңғы деректер бойынша, биылғы жылдың алғашқы бес айында Ла-Манш арқылы өту саны өткен жылдың сәйкес кезеңімен салыстырғанда үштен бірге азайған. Өткен айда 2000-нан астам адам өткен, ал 2025 жылғы маусымда 3665 адам өткен болатын.

Home Office өкілі: «Ұлыбритания-Франция келісімі бойынша көптеген отбасылар сәтті өтініш берді, өтініштер мұқият қаралып жатыр. Келісім бойынша Ұлыбританияға ауыстырылған барлық адамдар сапар алдында қатаң қауіпсіздік және сәйкестендіру тексеруінен өтеді. Бұл тексерулерден өтпегендер Ұлыбританияға ауыстырылмайды», – деді.