Ұлыбританияда соңғы 18 айда кемінде 28 мигрантқа қарсы топ құрылды. Олар әйелдер мен балаларды қорғаймыз деп заңсыз көше патрульдерін жүргізуден бастап, Франциядағы мигранттарды қудалауға және порттарды бөгеуге дейін барды. Бұл туралы Qazaqyia.kz порталы The Guardian басылымына сілтеме жасап хабарлайды.

Белфасттен Англияның оңтүстік жағалауына дейін белсенді топтардың саны 2025 жылдың жазынан бері күрт өсті. Бұл туралы The Guardian талдауы көрсетті. Өткен демалыс күндері Портсмут пен Дуврда қара киім киген, көбісі балаклава таққан бейбастақтар жолдарды бөгеп тастаған соң, жаңа тәртіпсіздіктерге қатысты алаңдаушылық кең тарады.

Көбінесе полиция қалдырған олқылықтарды толтырып жатқанын немесе үкімет атқара алмай отырған көші-қон мәселесінде әрекет етіп жатқанын алға тартатын бұл топтар пана іздеушілердің жатақханаларының жанындағы шағын қауымдық патрульдерден бастап, Франциядан Ла-Манш арқылы өтіп жатқан мигранттарды тоқтатуға тырысатындарға дейін әртүрлі.

Олардың қатарында Глазго қала орталығында түнгі патруль жүргізіп, халықты мигранттардан қорғаймыз дейтін Scots Active бар. Олар кейде балаклава мен пышаққа төзімді жилет киеді. Өз қызметін әйелдер мен қыздардың қауіпсіздігін қамтамасыз етуге көмектеседі деп сипаттайды. Ол биыл TikTok-тан бан алынған екі топтың бірі болды. Себебі олар мигранттардың қонақүйлерін әшкерелеймін деген видео жариялаған.

Тағы бір топ — British Security Project. Өзін азаматтық қауіпсіздік тобы ретінде таныстыратын бұл ұйым өзін «Руперт Лоу үкіметі кезіндегі жаппай депортацияның найзасының ұшы» деп сипаттаған. Ол өз сайты мен әлеуметтік желілері арқылы «көрінетін тежеу патруліне» еріктілер жинайды және мигранттарға қатысы бар деген хабарламаларға жауап береді. Facebook парақшасына сәйкес, ол «2035 жылға қарай қоғамдық орындарға 124 000 қауіпсіздік қызметкерін» ұсынуды мақсат етеді.

The Guardian бұл топқа пікір сұрағанда, өкілі олардың бейбастақ та, мигрантқа қарсы да емес екенін айтты. «British Security Project — заңды, бейбіт және есеп беретін еріктілер әрекетіне адал дамып келе жатқан коммерциялық емес қоғамдық қорғаныс ұйымы», — деді ол. «Оның полиция немесе иммиграциялық құқықтары жоқ, адамдарды ұлтына немесе иммиграциялық мәртебесіне қарай нысанаға алуға жол бермейді және бейбастақтыққа, қорқытуға, расизмге және заңсыз кемсітушілікке тыйым салады».

Тағы бір топ — Raise the Colours мүшелері 2025 жылы Францияға бірнеше рет барып, мигранттардың шағын қайықтармен Ла-Манштан өтуін тоқтатуға тырысты. Олар француз жағалауындағы қайықтарды жарып жібергендерін видеоға түсіріп, таратты. Кейін Франция 10 мүшесіне елге кіруге тыйым салды.

Оңшыл радикал Patriot Platform мүшелері өткен сенбіде Дувр маңындағы жолдарды бірнеше сағат бойы бөгеп, портқа кіріп-шығатын көлік қозғалысын бұзды. Кент полициясы әуелі ешқандай ескерту алмағанын айтты, бірақ кейін жұма кешінде жасалған қоңырауларға офицерлердің әрекет етпегенін мойындады.

Жексенбіде Портсмутта шамамен 200 қара киімді ер адам жиналды. Олар қайықтан құтқарылған 120 пана іздеуші жағаға шығарылған соң жиналған. Олар жолдарды бөгеп, бірнеше полиция қызметкеріне шабуыл жасады деген айып тағылды.

Ішкі істер министрі Шабана Махмуд бейсенбіде полицияны осындай топтардың әрекетін тежеуге шақырып, аға офицерлерге өз өкілеттіктерін толық пайдалануды тапсырды.

Бейбастақ топтардың өсуі — соңғы жылдары орын алған құбылыс. The Guardian басталу күнін анықтай алған 31 белсенді топтың 28-і өткен жаздан бері құрылған. 2025 жылдың тамызында Raise the Colours-тың ту операциясы және Эппингтегі пана іздеушілер қонақүйіндегі тәртіпсіздіктерден кейін өсім байқалды. Құрылған күндер Facebook пен Instagram-дағы онлайн белсенділіктен, домен атауларын тіркеуден және БАҚ хабарламаларынан алынды.

The Guardian мигрантқа қарсы бейбастақ топ деп мигранттарға немесе пана іздеушілерге қарсылық білдіру атымен заңды өз қолына алған топты санайды. Тек дәстүрлі наразылықтар мен оңшыл радикал партиялармен шектелген топтар есепке алынбады.

Өткен жаздағы қорқыту науқанында Belfast Nightwatch First Division атты бейбастақ топ қаладағы қара терілі ерлерді нысанаға алып, олардан жеке куәліктерін көрсетуді талап еткен.

Оксфорд университетінің экстремизм жөніндегі сарапшысы доктор Джулия Эбнер бұл көрсеткіштер мигрантқа қарсы белсенділердің жұмылдыру тәсілдерінің жылдам өзгергенін көрсететінін айтты. Бұл әсіресе таңқаларлық.

«Көптеген бейбастақ топтардың негізінде билік ел азаматтарын қорғауға қабілетсіз немесе құлықсыз деген тұжырым жатыр», — деді ол. «Бұл қауіпті динамика, өйткені билікке деген сенім әлсірегенде, бұл тез арада өз полиция операцияларын жүргізуге немесе тіпті зорлық-зомбылық науқандарына негіздеме ретінде айналуы мүмкін — бәрі де жақсы мақсат үшін деп есептеледі.

«Тағы бір негізгі нарратив — жаңа емес, бірақ әлеуметтік желілерде кең тараған — «біздің» әйелдер мен балалар мигранттық ортадан шыққан ерлер тарапынан қауіп төніп тұр деген идея. Сондай-ақ бейбастақ қозғалыстардың көріктілік аспектісі бар: формалар, патрульдер және қауіпсіздік жабдықтары топтардың өздері салыстырмалы түрде шағын болса да, билік пен заңдылықты көрсете алады.

Patriot Platform мүшелері Пуладағы RNLI станциясында үнсіз қызмет көрсетті. Өткен демалыста ерікті экипаж шамамен 140 мигрантты құтқарған болатын.