Ұлыбритания украиндық балалардан ағылшын мектептерінде орыс тілін оқуға мәжбүрлегені үшін кешірім сұрады, сонымен қатар украин тілінен жаңа GCSE пәнін енгізуге қаржы бөлінетінін жариялады. Бұл туралы Qazaqyia.kz порталы The Guardian басылымына сілтеме жасап хабарлайды.
2022 жылы Владимир Путиннің басқыншылығынан кейін Ұлыбританияға баспана іздеуге мәжбүр болған украин балалары украин тілінен GCSE болмағандықтан мұғалімдердің орыс тілін оқуды ұсынғанын «қорлау» деп бағалады.
Жаңа біліктілікті жариялау кезінде мектептер министрі Джорджия Гулд: «Көптеген оқушылар орыс тілін оқуға мәжбүр болды. Олардың осындай жағдайға тап болғаны үшін шын жүректен кешірім сұраймын. Олардың украин тілінен GCSE тапсыру мүмкіндігіне ие болуы өте маңызды», – деді.
Англияда 2028 жылы дайын болатын жаңа біліктілікті AQA емтихан кеңесі Білім департаментінің 340 000 фунт стерлинг грантының көмегімен әзірлеп жатыр.
Бұл Ұлыбританияға қашқан 30 000-нан астам украин баласының мүддесі үшін украин үкіметі мен украин қауымдастық топтарының көпжылдық лоббиінен кейін жасалып отыр. 2024 жылы Киевтегі білім министрлігі DfE-ге жазған хатында: «Украин тілінен GCSE болмағандықтан, көптеген украин балалары мектеп қызметкерлері тарапынан орыс тілінен GCSE тапсыруға қысым көріп жатқаны бізді қатты алаңдатады», – деп мәлімдеген.
Гулд: «Украин үкіметінің бізге қойған талаптарының бірі – украин тілінен GCSE енгізу, сондай-ақ қауымдастық пен жастардың өтініштерінің бірі болды. Біз мұны жүзеге асыра алғанымызға шын жүректен мақтанамыз және украин үкіметімен серіктестікке мақтанамыз», – деді.
Украин тілі Ресеймен қақтығыстың мәдени майданында тұр. Путин украин кітаптарын және Ресей басып алған аумақтарда украин тілін оқытуды тыйым салды.
Гулд: «Әскери қолдау немесе осы мәдени қолдау болсын, Британия үкіметі ретінде біздің хабарламамыз – біз украин халқының артында толықтай тұрамыз», – деді.
Украинаның білім министрі Андрей Бутенко Ұлыбритания үкіметіне ризашылық білдірді. Ол: «Бұл Ресейдің Украинаға қарсы агрессиялық соғысы салдарынан үйлерін тастап кетуге мәжбүр болған украин балаларына өз ана тілін GCSE пәні ретінде таңдауға тең мүмкіндік береді. Біз AQA және DfE-мен бірлесіп, сапалы және қолжетімді біліктілікті әзірлеуді жалғастырамыз», – деді.
Гулд бұл туралы Лондонның батысындағы St Mary's мектебіне барған кезде жариялады, ол Ұлыбританиядағы 13 украин тілді мектептен тұратын желінің орталығы болып табылады. Ол 2024 жылы Guardian-ға 15 жасында босқын ретінде орыс тілінен GCSE оқуға шақырылғанын айтқан 20 жастағы Виталий Андроникпен танысты. Гулд оған: «Сіздің осындай жағдайға тап болғаныңыз үшін шын жүректен кешірім сұраймын», – деді.
Андроник жаңа біліктілікті де, кешірімді де құптады. Ол: «Мен үшін бұл тым кеш, бірақ мен болашақ ұрпақ босқындарының украин тілін оқығанын қалаймын. Бұл біз бастан өткерген жарақатты мойындау. Болашақта мұндағы балалар орыс тілін оқуға мәжбүр болмайтынын естігеніміз – керемет жаңалық», – деді.
2024 жылы маусымда отбасымен бірге Украинаның оңтүстік-батысындағы Закарпат облысынан Лондонға қашқан 16 жастағы София Чонка: «Маған 9-сыныпта Ресейді оқуды ұсынды, мен тек «жоқ» дедім. Менің Ресеймен ешқандай қатысым болғысы келмеді – олар менің халқымды өлтірді, отбасыма зақым келтірді», – деді.
Жаңа ғана A-level бағдарламасын бастаған Чонка жаңа емтихан қолжетімді болған кезде тапсыратынын айтты. «Ресейліктер сізді үнсіз қалдыруға тырысқанда украин тілінде сөйлеу – өте әдемі нәрсе», – деді ол.
Ол қосты: «Бұл сонша ұзаққа созылғанына қатты өкінемін, бірақ кем дегенде олар процесті бастады, ал менің кіші достарымның кейбірі бұл мүмкіндікке ие болады. Бұл тілдер ұқсас деген стереотип – олар мүлдем басқа. Украин тілі соншалықты әдемі болғандықтан, ресейліктер оны ұнатпайды. Олар оны да, адамдарды да тыйым сала алмайды».
2014 жылы Ресей Қырымды аннексиялағаннан бері GCSE енгізуді талап етіп келе жатқан St Mary's Trust басшысы Инна Григорович: «Бұл үшін енді күресу қажет еместігін түсіну әлі де қиын», – деді. Ол келесі науқаны украин тілінен жаңа A-level болатынын айтты.
Гулд: «Біз әзірге тек GCSE жасап жатырмыз. Оның қалай өтетінін көрейік. Бірақ біз мұның сәтті болғанын қатты қалаймыз», – деді.
Министр емтихан кеңесінің салыстырмалы түрде шағын оқушылар тобы үшін жаңа біліктілікті әзірлеуге қатысты алаңдаушылық танытқанын айтты. Ол: «Кішірек біліктіліктің қиындықтарына қарамастан, біз мұны мүмкін ету үшін қаржылық ресурстарды бөлуді қатты қаладық және AQA-ның алға шыққанына ризамын. Мен мұның адамдар үшін мүмкіндігінше тез жүзеге асуын қалаймын, бірақ қазір болып жатқанына шын жүректен қуаныштымын. Бүгін осында отырған оқушылардың кейбірі осы GCSE-ді оқи алады», – деді.
Ол британдық балаларды ынтымақтастық белгісі ретінде жаңа біліктілікті оқуға шақырды. «Украин тілінен GCSE тапсыратын адамдар көбейсе, тамаша болар еді», – деді ол және украин балалары достарына «қосымша табыс» ретінде репетиторлық жасай алатынын әзілдеп айтты.
Гулд жоспарды он шақты украин оқушысына жариялағанда, олар қол шапалақтап, бір ауыздан «дякую», яғни «көп рахмет» деді.