Ұлыбритания премьер-министрі Кир Стармердің мәлімдеуінше, жексенбі күні британдық қарулы күштер Ресейдің «көлеңкелі флотының» құрамындағы санкцияланған танкерге отырғызылып, оны ұстады. Бұл кеме Украинадағы соғысқа байланысты Ресейге қарсы халықаралық санкцияларды бұзып, мұнай тасымалдаған деп күдіктеледі. Бұл туралы Qazaqyia.kz порталы Associated Press басылымына сілтеме жасап хабарлайды.
Қорғаныс министрлігінің хабарлауынша, Корольдік теңіз жаяу әскерлері тікұшақтардан арқанмен түсіп, «Смиртос» (Smyrtos) кемесіне отырғызылды. Бұл «Ұлыбритания басқарған алғашқы осындай операция» деп аталады. Кеме Англияның оңтүстік жағалауында ұсталып, тергеу үшін бақылауда болады. Операция «тығыз үйлестіру» негізінде Франция билігімен бірге жүргізілді, олар бұған дейін «көлеңкелі флотқа» қатысты бірнеше кемені ұстаған болатын.
Стармер бұл операция «Ресейге тағы бір соққы беріп, соғысты қаржыландыратындарға ескерту болып табылады» деді. Ол сондай-ақ «біздің санкцияларымыздың салдары болатынын көрсетеді» деп қосты.
АҚШ-тың мәліметінше, Ресейдің «көлеңкелі флоты» 600-ге жуық кемеден тұрады, олар санкцияларды айналып өту үшін көбінесе ескі, нашар сақтандырылған кемелерді пайдаланады. Бұл флот Ресейдің мұнай экспортын жалғастыруға мүмкіндік беріп, соғыс қаржыландыруына көмектеседі деп саналады.
Ұлыбритания үкіметі бұған дейін де бірнеше рет «көлеңкелі флотқа» қарсы шаралар қабылдаған, соның ішінде санкциялар мен теңіздегі тексерулер бар. Бірақ бұл алғаш рет британдық әскерлер тікелей кемеге отырғызылып, оны ұстау операциясын жүргізді.
Франция билігі бұған дейін 2024 және 2025 жылдары «көлеңкелі флотқа» қатысты бірнеше кемені ұстаған. Соңғы ұстау 2025 жылдың қарашасында болған, ол кезде француз теңіз күштері Ла-Маншта санкцияланған мұнай тасымалдаушы кемені тоқтатқан болатын.
Ұлыбританияның бұл әрекеті халықаралық қауымдастық тарапынан қолдау тапты. АҚШ Мемлекеттік хатшысы Энтони Блинкен «Ұлыбританияның санкцияларды орындаудағы күш-жігерін құптаймыз» деп мәлімдеді. Еуропалық Одақ та бұл операцияны «санкциялардың тиімділігін қамтамасыз етудегі маңызды қадам» деп атады.
Ресейдің «көлеңкелі флоты» мәселесі соңғы жылдары халықаралық назардың ортасында. 2022 жылы Ресейдің Украинаға басып кіруінен кейін Батыс елдері Ресей мұнайына баға шегі мен санкциялар енгізді. Алайда Ресей бұл шектеулерді айналып өту үшін ескі кемелерді пайдаланып, мұнайын басқа елдерге сатуды жалғастырды.
Сарапшылардың пікірінше, «көлеңкелі флотты» ұстау операциялары санкциялардың тиімділігін арттыруға көмектеседі, бірақ бұл мәселені толығымен шеше алмайды. Ресей мұнайын тасымалдаудың басқа жолдарын табуы мүмкін.
Ұлыбритания үкіметі бұл операцияның егжей-тегжейін әзірге жарияламады, бірақ тергеу жалғасып жатқанын хабарлады. «Смиртос» кемесінің экипажы қамауға алынды ма, жоқ па, бұл туралы әзірге ақпарат жоқ.
Бұл оқиға Ұлыбританияның Ресейге қарсы санкцияларды қатаң сақтауға деген ниетін көрсетеді. Стармердің айтуынша, «біз Ресейдің соғыс машинасын қаржыландыратын кез келген әрекетке қарсы тұруды жалғастырамыз».