Ұлыбританияда мыңдаған рейстің тоқтатылуына әкелген әуе қозғалысын басқару жүйесінің істен шығуы әскери ұшақтың жүйеге «жалған» ұшу деректерін енгізуінен туындаған. Бұл туралы Qazaqyia.kz порталы The Guardian басылымына сілтеме жасап хабарлайды.
Financial Times басылымының мәліметінше, оқиғаға қанық төрт адамның айтуынша, жүйенің істен шығуына Ұлыбританияның әскери ұшағы ұсынған ұшу жоспары себеп болған. Бұл Ұлттық әуе қозғалысы қызметі (Nats) пайдаланатын әуе қозғалысын басқару жүйелерінің істен шығуына әкеліп, ақау бірнеше сағат бойы жойылмаған.
Сейсенбі күні Nats пайдаланатын жүйе төрт сағатқа істен шыққанда 2 000-нан астам рейс тоқтатылып, жүздеген мың жолаушы зардап шекті.
Басылым сондай-ақ Nats операциялық қызметкері Кэтрин Лихи көптеген әуежай мен авиакомпанияның операциялық менеджерлеріне қоңырау шалғанын, ал Лихи оларға өздерінің ұшу өңдеу жүйесінде арнайы сақтық көшірме жоқ екенін хабарлағаннан кейін «шиеленіс ушыққанын» жазды. Бұған Nats «жүйелерін толық қайта жаңарту» үстінде болуы және сақтайтын деректерінің көлемі оны көшіру «орасан зор қаражатты» талап ететіндігі себеп болған.
Дағдарыс Nats бас атқарушы директоры Мартин Рольфке қысым көрсетті. Ол сәрсенбі күні көлік министрі Хайди Александер шақырған жиналысқа шақырылды.
Александер «бұл мәселені болдырмау мүмкін емес деп санамайтынын» айтып, Рольфке істен шығудың себептері туралы бір апта ішінде есеп беру мерзімін белгілегені белгілі болды. Сонымен қатар ол Азаматтық авиация басқармасына (CAA) оқиғаны тәуелсіз тексеруді тапсырды.
Бұл оқиға 2023 жылдың тамызынан бергі британдық коммерциялық әуе кеңістігіне әсер еткен ең ауыр істен шығу болып отыр. Сол кезде техникалық ақау салдарынан 1 600-ге жуық рейс кешіккен болатын. Ол оқиғадан кейін Nats сынға ұшырап, CAA ұқсас оқиғаларды болдырмау үшін жүйелерін жетілдіруге қатысты 34 ұсыным әзірлеген еді. Олардың барлығы толық орындалғаны айтылған.
Рольф бастапқыда күдік туғызған кибершабуыл нұсқасын жоққа шығарып, «біздің оқиғаның бір реттен артық болғанын ешқашан көрмегенімізге сенеміз, сондықтан бұл 50 жылдық жұмыс барысында кездеспеген өзгеше нәрсе болады» деген.
Көптеген авиакомпаниялар Рольфтің отставкаға кетуін немесе қызметтен босатылуын талап етіп үлгерді. Ryanair бас атқарушы директоры Майкл О'Лири Рольфті «өз терісін сақтап қалу үшін өтірік айтуда» деп айыптап, оның қызметі «қорғанылмайтын» деп мәлімдеді.
О'Лири қосымша: «Бізге қосымша тергеу де, қосымша есептер де, Мартин Рольф өзгеріс уәде ететін, тұрақтылық уәде ететін және тиімді сақтық көшірме жүйесін уәде ететін тағы бір парламенттік комитет отырысы да қажет емес» деді.
Кешігулер салдарынан жолаушылар толы кейбір ұшақтар төрт сағаттан астам ақпарат күтіп тұрып қалды, ал Ұлыбританияға келуі тиіс рейстер басқа әуежайларға бағытталып, кейбіреулері Германияда қонуға мәжбүр болды.
Істен шығудың ауқымды әсеріне қарамастан, зардап шеккен жолаушылардың өтемақы талап ету мүмкіндігі аз болды, өйткені кешігулер «ерекше жағдайларға» байланысты болды.
Қорғаныс министрлігі әскерилер тарапынан ешқандай құқық бұзушылық болмағанын мәлімдеді.
Қорғаныс министрлігінің өкілі: «Біз әскерилер тарапынан қателік болғанына қатысты ешқандай белгі жоқ деп санаймыз. Бұл Nats-тың жүргізіліп жатқан тергеуіне қатысты, сондықтан ол жалғасып жатқанда қосымша түсініктеме беру орынсыз болар еді» деді.