Ұлыбритания үкіметі Африка, Азия және Таяу Шығыста 1 миллион қызды мектепте ұстауға бағытталған жетекші жоғары білім беру бағдарламасын екі жылдан кейін тоқтатты. Бұл туралы Qazaqyia.kz порталы The Guardian басылымына сілтеме жасап хабарлайды.
SHEFE (Strengthening higher education for female empowerment) бағдарламасы екі жыл бұрын бұрынғы Консервативтік үкімет тарапынан жарияланған болатын. Оның бюджеті 45 миллион фунт стерлингті құрап, бүкіл әлем бойынша 1 миллион студенттің жоғары білімге қол жеткізуін арттыруға бағытталған еді. Алайда Сыртқы істер, Достастық және Даму министрлігі (FCDO) тендердің кері қайтарылғанын хабарлады.
Мамыр айында сыртқы істер министрі Иветт Купер әйелдер мен қыздарға деген міндеттемесін атап өтіп, олардың FCDO үшін басымдық екенін және «әйелдердің қауіпсіздігін бүкіл әлемдегі басымдыққа айналдыру үшін шекаралар бойынша жұмыс істеуге бел байлағанын» мәлімдеді.
Жаһандық білім беру жөніндегі партияаралық парламенттік топтың төрағасы, лейборист депутат Бамбос Хараламбус алаңдаушылық білдірді. «Мен әйелдер мен қыздардың мүмкіндіктерін кеңейтуге және олардың әлеуетін жүзеге асыруға көмектесуге арналған флагмандық жоғары білім бағдарламасы көмек қысқартуларына байланысты тоқтатылғанына алаңдаймын», - деді ол.
«FCDO мұндай серіктестіктердің өмірді өзгерте алатынын, сонымен қатар отандық институттарға пайда әкелетінін мойындады. Ұқсас жобаларды сақтау үшін көмек қысқартуларынан қалпына келтіру туралы қазірден ойлану өте маңызды».
Бағдарлама ішінара жоғары білім алатын қыздардың бала кезінде некеге тұру ықтималдығы алты есеге дейін төмендейтіні және серіктесінен зорлық-зомбылық көру ықтималдығы азаятынына байланысты әзірленген. Оқу деңгейі жоғары әйелдердің табысы да артады.
Халықаралық даму және білім беру саласындағы мамандар SHEFE бағдарламасын тоқтату Ұлыбританияның әйелдер мен қыздарға деген уәдесіне нұқсан келтіретін соңғы шешім екенін айтты.
Ішкі істер министрлігі Ауғанстан, Судан, Мьянма және Камеруннан келетін студенттерге жаңа оқу визаларын беруді тоқтатты. Бұл өз елдерінде оқу мүмкіндігі шектелген көптеген әйелдердің өмірлік маңызды мүмкіндіктерден айырылуына әкеледі. Британдық университеттер шетелдік студенттерден көп ақша табады, өйткені олар Ұлыбританияда туылған студенттерге қарағанда әлдеқайда жоғары оқу ақысын төлейді.
Білім беру жөніндегі халықаралық парламенттік желінің негізін қалаушы Джозеф Нхан-О'Рейли: «Үкімет әйелдер мен қыздарға деген міндеттемесі туралы айтады, бірақ әр қадамда ол әлемдегі ең маргиналды қыздарды олардың өміріне және олардың қауымдастықтарына ең үлкен әсер ететін нәрседен - жоғары білімге қол жеткізуден бас тартады», - деді.
Осы жылдың басында FCDO Оңтүстік Судандағы «Барлығына білім» бағдарламасының тендерін тоқтатқанын хабарлады. 150 миллион фунт стерлингтік бағдарлама әлемдегі ең кедей елдердің бірінде қыздар мен мүгедек балалардың білімін қолдауға арналған еді. Бұл елде білім алудан тыс қалған балалардың ең жоғары көрсеткіштерінің бірі және әлемдегі ең төмен сауаттылық деңгейі (төртінші орын) бар.
Өткен жылы Хараламбус Independent басылымында Конго Демократиялық Республикасындағы ондаған мың қыздың алғаш рет мектепке баруына мүмкіндік берген британдық бағдарламаның тоқтатылғанын жазды. Эфиопияда, Сьерра-Леонеда, Нигерияда және Зимбабведе де білім беру жұмыстары қысқартылды, ал FCDO Қыздар білімі департаментінің қаржыландыруы 51%-ға азайды.
Халықаралық даму және гуманитарлық көмек саласындағы ұйымдардың британдық желісі Bond өкілі: «Әйелдер мен қыздарды, соның ішінде білім беру арқылы қолдайтын бағдарламалардың кез келген қысқартуы гендерлік зорлық-зомбылық пен қанауды жою және бүкіл әлемде гендерлік теңдікті ілгерілету жолындағы қиындықпен қол жеткізілген прогресті кері қайтаруы мүмкін», - деді.
«Өткен жылы More in Common жүргізген сауалнама британдықтардың көпшілігі әйелдер мен қыздардың қауіпсіздігін қорғайтын бағдарламаларды Ұлыбританияның көмек бюджетін қысқартудан қорғауды қалайтынын көрсетті. Біз сыртқы істер министрін бүкіл әлемдегі әйелдер мен қыздардың қауіпсіздігіне, адам құқықтарына және экономикалық мүмкіндіктеріне басымдық беру міндеттемесін орындауға шақырамыз».
ЮНИСЕФ талдауы бойынша, халықаралық білім беру көмегі 2026 жылға қарай 3,2 миллиард долларға (2,4 миллиард фунт стерлинг) - 24% - ға төмендейді деп болжануда. Олардың есептеуінше, жыл соңына дейін тағы 6 миллион бала мектептен тыс қалу қаупіне ұшырайды, олардың 30% - ы гуманитарлық жағдайда. Бұл Германия мен Италиядағы барлық бастауыш мектептерді біріктіргенге тең.
Нхан-О'Рейлидің айтуынша, Ұлыбритания бұрын жаһандық білімнің чемпиондарының бірі болған, ал өткен жылы жарияланған қысқартулар АҚШ-тағы қысқартулардан кейін жасалды. «Бұл қысқартуларды жеке қарастыруға болмайды; олар үн қатып, көптеген басқа донорлардың ұстанымы мен міндеттеме деңгейіне әсер етті», - деді ол.
Премьер-министр Кир Стармер өткен жылы Ұлыбританияның көмек бюджеті 2027 жылы жалпы ұлттық табыстың 0,5% - нан 0,3% - на дейін қысқаратынын жариялады. Бұл рекордтар басталғаннан бергі ең төменгі деңгей. БҰҰ мақсаты - елдердің 0,7% беруі, бұған бұрынғы консервативті премьер-министр Дэвид Кэмерон 2012 жылы өз партиясының наразылығына қарамастан уәде берген еді.
2025 жылы қысқарту Лейбористік партияның сайлауалды уәделеріне қайшы келді және сол кездегі халықаралық даму министрі Аннелиз Доддстың отставкаға кетуіне әкелді.
«Біз мүлдем таң қалдық және қатты күйзелдік», - деді Нхан-О'Рейли.