Үндістанның сайлау комиссиясы (ECI) басшысына қарсы жаңа заңсыздық айыптауларынан кейін тағы да сенім дағдарысына тап болды. Бұл туралы Qazaqyia.kz порталы BBC News басылымына сілтеме жасап хабарлайды.
Әлемнің ең үлкен демократиясындағы ең сенімді мемлекеттік институттардың бірі болып саналатын үш мүшелі комиссияны бас сайлау комиссары (CEC) Гьянеш Кумар басқарады, оның құрамында комиссарлар Сұхбир Сингх Сандху және Вивек Джоши бар.
Соңғы жанжал Indian Express газетінің материалынан кейін басталды. Басылымның хабарлауынша, соңғы бірнеше айда CEC Кумарды әріптестері сайлаушылар дерекқорының тұтастығы, жаңа сайлаушыларды тіркеу тәртібінің өзгеруі және сайлау тізімдерінің қауіпсіздігіне қатысты бірнеше рет сұраққа тартқан.
Басылымның мәліметінше, комиссарлар Сандху мен Джоши өздерінің қатысуынсыз қабылданған бірнеше шешімге қарсылық білдірген. Соңғы 10 айда Сандху мен Джошидің хабарсыз қалдырылған кемінде 14 жағдайы тіркелген.
Бір жағдайда, басылымның хабарлауынша, екі комиссар тіпті Үндістан үкіметіндегі ең жоғары шенеунік — бас хатшыға шағым жазып, хат жолдаған.
Бұл әшкерелеулер үлкен резонанс тудырды, оппозиция көшбасшылары Кумардың отставкасын талап етуде. Сандху мен Джоши бұл басылымға қатысты жария түрде пікір білдірмеді, бірақ ECI мәлімдемесінде «әртүрлі пікірлер» «шешім қабылдау процесінің» бөлігі екенін айтты.
Бұл басылым комиссия сайлау дерекқорын даулы жалпыұлттық қайта қарау жұмыстарын жүргізіп жатқан кезде жарық көрді.
Сайлау комиссиясының айтуынша, бұл Арнайы қарқынды қайта қараудың (SIR) мақсаты — тізімде құқығы жоқ ешбір атау қалмауын қамтамасыз ету.
Оның мәлімдеуінше, соңғы қайта қарау шамамен ширек ғасыр бұрын жасалған және сайлаушылар тізімін қайтыс болғандарды, елден кеткендерді немесе жаңа мекенжайға көшкендіктен бірнеше жерде тіркелгендерді ескере отырып жаңарту қажет.
Бірақ бұл шара басынан-ақ дауға толы болды: оппозициялық партиялар CEC Кумарды сайлау кезінде премьер-министр Нарендра Модидің Бхаратия Джаната партиясына (BJP) пайда келтіру үшін сайлаушылар тізімін манипуляциялады деп айыптады. BJP да, Сайлау комиссиясы да бұл айыптауларды жоққа шығарды.
Алайда соңғы әшкерелеулер әлдеқайда ауыр деп бағаланып отыр, өйткені олар Сайлау комиссиясының ішінен оның басшысының жұмыс істеу тәсіліне қатысты көтерілген сұрақтарға қатысты.
Басынан-ақ қайта қараудың сенімділігіне қатысты сұрақтар туындап келеді, оның барысында бүкіл Үндістан бойынша 130 миллион атау сайлаушылар тізімінен сызылып тасталды.
Миллиондаған сайлаушылар да өздерінің аты-жөні тізімде жоқ екенін билікке шағымданды, SIR белгілеген сайлаушы ретінде тіркелудің жаңа тәртібі тым күрделі және көпшілігінде жоқ құжаттарды тапсыруды талап етеді деп мәлімдеді.
«Басынан-ақ SIR-ді сынаушы» болғанын айтқан бұрынғы CEC С.И. Курайши PTI ақпарат агенттігіне Сандху мен Джошидің неге «үнсіз қалғанын» әрдайым ойлайтынын айтты.
«[Енді] олардың өте үнсіз және байыпты түрде наразылық білдіріп, жазбалар жазып жүргенін түсіндім. Бұл жақсы нәрсе, олар менің көзімде жоғарылады», — деді ол.
Бұл әшкерелеулер SIR оппозиция сайлаушыларын BJP-нің пайдасына шығарып тастау үшін қолданылып жатқанын және Үндістандағы сайлау енді еркін әрі әділ емес екенін бірнеше рет мәлімдеген оппозициялық партиялар мен сыншыларға жаңа дәлел болды.
Сәрсенбіде ашуланған оппозициялық саясаткерлер Үндістанның сайлау процесінің қасиеттілігіне тағы да күмән келтіріп, CEC Кумардың отставкасын талап етті, оның лауазымда қалуға құқығы жоқ екенін айтты, кейбіреулері тіпті оны қамауға алуға шақырды.
Бұл талапты депутат және Конгресс партиясының аға көшбасшысы Рахул Ганди бастады, ол Комиссияны «оппозициядан дауыс ұрлады» деп бірнеше рет айыптаған. Сәрсенбіде ол Комиссия мен оның қызметкерлерін «мемлекетке сатқындық» жасады деп те айыптады.
«Дауыс ұрлығы — Үндістан халқына қарсы қылмыс және біздің конституциямызға тікелей шабуыл. Оны ұйымдастырған BJP, RSS [Раштрия Сваямсевак Сангх] және EC мемлекетке сатқындық жасады. Әділет орнайды», — деп жазды ол X әлеуметтік желісінде. Ол сондай-ақ комиссия мен оның қызметкерлеріне «сіздердің уақыттарың келеді. Құтыла алмайсыңдар» деген 15 секундтық бейнежазбаны бөлісті.
Аймақтық Mamata All India Trinamool Congress партиясының көшбасшысы Мамата Банерджи Кумарды қамауға алуға шақырып, жақында BJP-ге ұтылған Батыс Бенгалия штатында SIR-ге дейінгі сайлаушылар тізімімен жаңа сайлау өткізуді талап етті. Штатта SIR кезінде кемінде 2,7 миллион сайлаушы тізімнен шығарылды — Банерджи мен оның жақтастары бұл оларды ондаған мандаттан және сайлау жеңісінен айырды деп санайды.
Indian Express басылымы мен оппозиция көшбасшыларының мәлімдемелерінен кейін бірнеше сағат ішінде Сайлау комиссиясы өзінің жұмыс тәсілін қорғайтын мәлімдеме жариялады.
«Кез келген институтта әртүрлі пікірлер мен ескертулер талқылаудың қалыпты бөлігі болып табылады. Олар түпкілікті шешім қабылданғанға дейінгі шешім қабылдау процесінің бөлігі.
«Тек үш комиссар ғана емес, Комиссияның әрбір қызметкері сайлау жүйесін жетілдіру бойынша Комиссияға өз ұсыныстарын беруге толық құқылы», — делінген мәлімдемеде.
Хабарламада 10 айлық кезеңдегі «кейбір нақты ішкі жазбалар мен ескертулерді» көрсету, сонымен бірге мақұлдаулар, шешімдер мен нұсқаулардың әлдеқайда үлкен көлемін назардан тыс қалдыру сынға алынды.