Үндістанның жастар бастаған «Тарақан» қозғалысы жұма күні жаңа жалпыұлттық наразылықтарды бастады: Мумбайға мыңдаған адам жиналды, ал миллиондаған азаматтың сайлау құқығынан әділетсіз айырылып жатқанына қатысты алаңдаушылық күшейіп отыр. Бұл туралы Qazaqyia.kz порталы The Guardian басылымына сілтеме жасап хабарлайды.

Өзін «Тарақан халық партиясы» (Cockroach Janta Party, CJP) деп атайтын және елдегі Z ұрпағы арасында кең қолдауға ие қозғалыс бас сайлау комиссары Гьянеш Кумардың отставкасын талап етіп, қайтадан көшеге шықты.

Кумар Indian Express газетінің «Арнайы қарқынды қайта қарау» (Special Intensive Revision, SIR) деп аталатын Үндістанның сайлау тізілімін қайта қарау және «тазарту» процесі туралы заңбұзушылықтар мен ішкі алаңдаушылық туралы жариялаған материалынан кейін өте даулы тұлғаға айналды.

Кумардың жетекшілігімен жүргізілген SIR ондаған миллион адамның сайлау тізілімінен шығарылуына әкелді. Көптеген адам өздерінің тізімнен алынуына шағымданып жатыр.

Оппозиция саясаткерлері мен азаматтық қоғам топтары SIR биліктегі Бхаратия Джаната партиясының (BJP) пайдасына Үндістанның сайлау жүйесін кең көлемде манипуляциялаудың бір бөлігі деп мәлімдеді.

CJP интернеттегі сатира ретінде басталып, кейін жастар күшінің қуатты көрінісіне және Нарендра Моди үкіметіне күтпеген сын-қатерге айналды. Делидің орталығында бірнеше апта бойы наразылықтар өтті, ақырында білім министрі шілде айында отставкаға кетуге мәжбүр болды. Осыдан кейін топ білім және демократия мәселелері бойынша үкіметті жауапкершілікке тарту үшін «қысым тобы» ретінде белсенді бола беретінін мәлімдеді.

Өткен аптада сайлау комиссиясы туралы әшкерелеулерден кейін CJP негізін қалаушы Абхиджит Дипке егер Кумар дау-дамайға байланысты отставкаға кетпесе, «Тарақандар» ол қызметтен кетпейінше наразылықтарын жалғастыратынын жариялады. Дипкенің айтуынша, Мумбайдағы наразылық жалпыұлттық қозғалыстың басы болмақ, ал Дели, Гоа, Калькутта және Бенгалуруда тағы да наразылықтар жоспарланған.

Билік топқа Мумбайдың Шиваджи паркінде наразылық өткізуге рұқсат бермеді, бірақ Дипке бәрібір алға жүретінін уәде етті. «Біз биліктегілерге қарсы күресіп жатырмыз», — деді ол баспасөз конференциясында. «Біз бәріміз ағылшындарға қарсы күрескен Махатма Гандиді есте сақтаймыз. Ағылшындар оған наразылық білдіруге рұқсат берді ме?»

Жұма күні түстен кейін Мумбайға жүздеген адам жиналды, полиция күші қалың болды, олардың арасында Үндістан демократиясы үшін күресуге келгенін айтқан көптеген жастар болды.

«Дауыс беру — кез келген азаматтың ең негізгі құқығы, бірақ Кумар мен сайлау комиссиясының әрекеттеріне байланысты бұл құқық қауіп астында», — деді 22 жастағы студент-белсенді Диша. «Миллиондаған адам дауысынан айырылды және енді Үндістан азаматы ретінде де танылмайды. Біздің демократияға жасалған бұл шабуыл тоқтатылуы керек. Бірінші маңызды қадам — Гьянеш Кумардың отставкасы, содан кейін SIR кері қайтарылуы тиіс.»

18 жастағы Джанви Упадхьяй «Тарақан» қозғалысы Үндістан жастарын «оятынын» айтты: «Егер олар келіп, дауыстарды тартып алып, сайлауды бұрмалаймыз деп ойласа, біз оларға қаншалықты қателесетінін көрсетеміз».

«Біз білім министрін отставкаға кетуге мәжбүрледік. Гьянеш Кумар қазір қатты алаңдауы керек, өйткені ол сөзсіз келесі», — деді ол.

Сайлау комиссиясы SIR бойынша заңбұзушылықты жоққа шығарды, бірақ шиеленісті бәсеңдетуге бағытталған қадам ретінде шенеуніктерге жаңадан құқық алған сайлаушыларды және сайлау тізімдерінен қате түсірілгенін мәлімдегендерді тіркеу процесін жеделдету тапсырылды.

Жұма күні Делиде де Кумар мен сайлау комиссиясына деген ашу-ыза өршіді, полиция адамдардың наразылық білдіруіне кедергі жасау үшін қатаң шаралар қолданды. Делидегі Джантар Мантар наразылық алаңына — шілдедегі соңғы «Тарақан» наразылығының эпицентріне — мыңдаған полицей жіберілді, айналадағы ондаған метро станциясы жабылды және интернет өшірілді.

Джантар Мантарға келген жүздеген адам дереу полиция автобустарына тығылды. Азаматтық қоғам жетекшілері мен оппозиция саясаткерлерін қоса алғанда, кемінде 700 адамның жаппай ұсталуы наразылық тудырды: наразылық білдірушілер автобус терезелерінен сыртқа қарап, полицейлерді өздерін негізгі демократиялық құқықтарынан айырды деп айыптады.

Оппозициялық партиялар Кумардың отставкасын талап етіп, жалпыұлттық наразылық қозғалысын да бастайтындарын мәлімдеді. Барлық оппозициялық заң шығарушылар келесі аптада Делидегі сайлау комиссиясының кеңсесіне марш жасауды жоспарлап отыр.