Үндістанның Мадхья-Прадеш штатындағы қосымша округтік және сессиялық судья Табассум Хан 14 адамды өлім жазасына кескеннен кейін онлайн қорлау мен өлім қаупіне тап болды. Бұл туралы Qazaqyia.kz порталы BBC News басылымына сілтеме жасап хабарлайды.
12 маусымда судья Хан 2022 жылы болған оқиға бойынша 14 ер адамды кісі өлтіру, кісі өлтіруге әрекет жасау, топтық тәртіпсіздік және заңсыз ұстау сияқты қылмыстар үшін кінәлі деп тауып, оларды өмір бойы бас бостандығынан айырды. 2022 жылы 50 жастағы Назир Ахмад түнде сиыр тасымалдап келе жатып, таяқтармен қаруланған өзін-өзі «гау ракшак» (сиыр қорғаушылар) деп атайтын топтың кедергісіне ұшырады. Индустар сиырды қасиетті санайды және оларды өлтіру көптеген штаттарда заңсыз. Ер адамдар Ахмад пен оның екі серігін көліктен сүйреп шығарып, сиыр ұрлады деген күдікпен аяусыз ұрып-соқты. Ахмад кейін жарақаттарынан қайтыс болды, ал оның серіктері аман қалып, сотқа куәлік берді.
Үкімінде Хан бұл қылмыстың айқын топтық линч екенін атап өтті. Алайда бұл үкім оны діни өшпенділіктің нысанасына айналдырды. Үкім шыққаннан кейінгі күндері Ханды қорлайтын және қорқытатын көптеген бейнежазбалар желіде пайда болды. Бейнежазбаларда Ханның ер адамдарға қарсы әрекет еткені, өйткені олар индус болғандығы айтылды.
Үкімдер жиі сынға ұшырағанымен, Ханға жасалған шабуылдар оның заңдық негіздемесіне емес, дініне бағытталған. Қорлау ауқымы жетекші сот органдарын оны қолдауға итермеледі, және оған полиция қорғауы берілді. Ханға жасалған шабуылдар үкім шыққаннан кейін бірден басталды, сотталғандардың отбасы мүшелері сот үйінің алдына жиналып, үкімге наразылық білдіріп, ер адамдарды түрмеге жеткізетін полиция колоннасын тоқтатуға тырысты. Олар ер адамдардың «сиырларды құтқарғаны үшін» жазаланғанын алға тартты.
Содан кейін онлайн қорлау науқаны басталды, индус оңшыл ықпалды тұлғалардың Ханды қауымдық балағаттап, зорлау және өлім қаупі төндіретін бейнежазбалары пайда болды. Бір бейнежазбада бір ер адам сотталғандар 10 күн ішінде босатылмаса, бүкіл елде «қантөгіс» болатынын ескертті. Жазба кезінде бейнежазбалардың көпшілігі желіде қалып, мыңдаған лайк пен пікір жинады. Сөйлеушілердің беттері мен әлеуметтік медиа аккаунттары анық көрініп, олар қауіп төндіріп, зорлық-зомбылыққа шақырды.
Оңшыл хабар арнасы Sudarshan News жүргізушісі сотталғандардың отбасыларына қолдау білдіріп, «олар сиырларды құтқару үшін бәрін тәуекелге салған отбасы мүшелерінің түрмеге жабылатынын елестете алмаған болуы мүмкін» деді. Ол көрермендерін «үн көтеруге» шақырып, «енді сиыр қорғаушылар үшін күресу уақыты келді» деді. Көптеген өзін-өзі сиыр қорғаушы ұйымдар мен хиндутва топтары да үкімге қарсы жаппай наразылық акцияларын өткізді.
22 маусымда Гау Ракша Паришад (сиыр құтқарушылар кеңесі) Пенджаб штатында наразылық акциясын өткізіп, онда наразылық білдірушілер Ханның мүсінін ұрып-соғып, өртеді. Үш күннен кейін Раштрия Баджранг Дал Уттар-Прадеш штатында наразылық акциясын өткізіп, «сиыр қорғаушыларды» босатуды талап етті.
Жоғарғы соттың бұрынғы судьясы Маркандей Катжу X әлеуметтік желісінде бұл бейнежазбалар мен наразылықтар үкімді сынаумен ғана шектелмей, «судья Ханның сот лауазымы ретіндегі беделін оның дініне дейін төмендетуге» тырысатынын атап өтті. «Оның мұсылмандық бірегейлігі үкімнің заңдылығына күмән келтірудің негізгі негізіне айналды. Бұл әділеттің қауіпті бұзылуын білдіреді. Сот шешімдері заңдық негіздеме арқылы бағалануы керек, оларды шығарған адамның діни бірегейлігі арқылы емес», - деп жазды ол.
Катжу кейін Ханның оған алғыс білдіріп, қорлау оны жарақаттағанын және үкім шығарғаны үшін өзін қылмыс жасағандай сезінетінін айтқанын хабарлады. Хан сонымен қатар жетекші сот ұйымдарынан - Жоғарғы сот адвокаттары қауымдастығы (SCAORA) мен Жоғарғы сот адвокаттар алқасынан (SCBA) қолдау алды. Олар Ханға қарсы қауіптерді айыптап, кінәлілерге қатысты шара қолдануды талап етті.
SCBA президенті Викас Сингх BBC-ге судьяға қауіп төндіру - ауыр мәселе, өйткені сот билігі демократияның негіздерімен байланысты. «Егер біз бұған жол берсек, ешбір судья әділдік орната алмайды. Демократияда судья өз міндетін қорықпай және жақтамай орындауы керек», - деді ол.
Полиция қызметкері Судакар Бараскар BBC-ге Үндістан Қылмыстық кодексінің тиісті баптары бойынша іс қозғалып, екі адам ұсталғанын хабарлады. Ол кибер-ұяшықтың арандатушы бейнежазбаларды тарататындарды іздеп, әлеуметтік медианы үнемі бақылап отырғанын айтты.
Бірақ Жоғарғы сот адвокаты Санджай Хегде мемлекет пен сот Ханның қауіпсіздігін қамтамасыз ету үшін көбірек әрекет етуі керек деп санайды. Live Law заң жаңалықтары сайтындағы мақаласында Хегде бұрынғы судьяға қауіп төндіретін тағы бір істің қалай шешілгеніне мысал келтірді. Бомбей Жоғарғы сотының бұрынғы судьясы Гаутам Патель және оның отбасы 2024 жылы мұсылман қауымындағы мұрагерлік дауы бойынша үкім шығарғаннан кейін 10 айдан астам уақыт бойы қауіп-қатерге тап болды. Үш сот ұйымының қоғамдық мүдделік талап-арызынан кейін Бомбей Жоғарғы соты Махараштра үкіметіне Пательді қорғауды қамтамасыз етуді бұйырды.