Үндістанның Фаридабад ауданындағы Кхеди Калан ауылындағы мемлекеттік қыздар мектебі сыртынан жаңа бояумен көрікті болғанымен, іші құлаған. Жергілікті әлеуметтік қызметкер Сатпал Нарваттың айтуынша, төбеден сылақ түсіп, сегіз дәретхананың төртеуі қоқысқа толып, тоғыз сынып бөлмесінің төртеуі қауіпсіздікке байланысты жабылған. Жаңбыр кезінде сыныптар суға толып, балалардың отыратын орны болмайды. Бұл туралы Qazaqyia.kz порталы BBC News басылымына сілтеме жасап хабарлайды.
Бұл оқшау жағдай емес. Үндістанның көптеген мектептері, әсіресе ауылдық жерлерде, қаржы тапшылығынан қирап жатыр. Үндістан ЖІӨ-нің небәрі 4,1%-ын білімге жұмсайды. Бұл ЮНЕСКО-ның төменгі шекті 4% талабына сай болғанымен, Франция, Германия, Австралия, Бразилия және АҚШ сияқты елдер ЖІӨ-нің 5%-дан астамын білімге бөледі. Бельгия мен Швеция одан да көп жұмсайды. Сарапшылар мен Үндістан үкіметінің Ұлттық білім саясаты (NEP) 6% деңгейін оңтайлы деп санайды.
Ресми деректерге сәйкес, 2014-15 және 2024-25 жылдар аралығында Үндістанда 94 000 мемлекеттік мектеп жабылған. Үкіметтік талдау орталығы Niti Aayog есебінде кейбір мектептер жүйені оңтайландыру мақсатында біріктірілгені айтылғанымен, жеке мектептерге сұраныстың артуына байланысты оқушылар саны азайғаны мойындалады.
Мемлекеттік мектептердің нашар жағдайы Cockroach Janta Party (CJP) атты жаңа науқанның басты назарында. Бұл онлайн сатиралық қозғалыс Делидегі аптаға созылған наразылықтарымен әлемдік назарға ілікті, нәтижесінде өткен айда Білім министрі Дхармендра Прадхан отставкаға кетті. Наразылықтар мамыр айында NEET медициналық емтиханының сұрақтар парағының жариялануына байланысты тоқтатылып, екі миллионға жуық студент қайта тапсыруға мәжбүр болғаннан кейін басталды. 20-дан астам студент өз-өзіне қол жұмсады, отбасылар бұл оқиғаны жанжалмен байланыстырды.
CJP-дің #SchoolThikKaro (#МектептіЖөнде) атты жаңа науқаны мемлекеттік мектептердің қираған инфрақұрылымын көрсетіп, билікті мәселені шешуге мәжбүрлеуді мақсат етеді. CJP негізін қалаушы Абхижит Дипке BBC-ге берген сұхбатында: "Мемлекеттік мектептер, әсіресе ауылдық жерлерде, ондаған жылдар бойы назардан тыс қалды. Сондықтан ауылда өскен балалар тең мүмкіндіктерге ие емес және олар фермаларда немесе күндізгі жұмысшы, құрылысшы болып жұмыс істейді. Бұл олардың үлкен қалалардағы балалар алатын мүмкіндіктер мен жағдайларды алмағандықтан. Біз мектептерді жақсарту арқылы осыны өзгертуге тырысамыз", - деді.
Бейсенбіде Дипке 20-дан астам ауылдық мектепті аралап, "бірде-бір жақсы мектеп таппағанын" айтты. "Орындықтар жоқ, дәретханалар жоқ, ауыз су жоқ, ешқандай жағдай жоқ. Мұндай жерде тіпті жануарларды да ұстамас еді", - деді ол. "Менің көргенім жүректі ауыртады. Бұл менің мектеп демалысы кезінде ауылыма барғанда көргеніммен бірдей. 20 жыл өтсе де, ештеңе өзгермеген", - деп қосты.
Соңғы күндері Дипке мен CJP жетекшілері 26 миллион Instagram жазылушыларына ағып жатқан шатырлар, лас дәретханалар, еденде отырған балалар және ашулы студенттер туралы бірнеше бейнежазбаны бөлісті. "Біз балалардың отыратын орындықтары, жақсы дәретханалары және таза ауыз суы болғанын қалаймыз. Оларда сандық тақталары бар ақылды сыныптар болуы керек. Сонда ғана олар елдегі үлкен қалаларда тұратындармен бірдей сапалы білім алып жатқанын сезінеді", - деді Дипке.
Премьер-министр Нарендра Модидің үкіметі немесе оның Бхаратия Джаната партиясы науқанға түсініктеме берген жоқ. BBC Үндістанның білім министрлігіне де сұрау жіберді.
Осы уақытта CJP-дің Делидегі наразылығы мен мектептерді жөндеу науқаны Үндістанның түкпір-түкпіріндегі студенттерді жігерлендіріп, әкімшілікке қарсы шағымдар ағынын ашып, жергілікті наразылықтарды тудырды. Ұялы телефондарымен қаруланған оқушылар әлеуметтік желілерге бейнежазбалар түсіріп жариялауда - кейбірі вирусқа айналып, билікті әрекет етуге мәжбүрледі. Махараштраның Райгад қаласындағы мектеп оқушыларының мектепке апаратын жолдың жағдайын мазақ еткен бейнежазбасы вирусқа айналғаннан кейін, жергілікті билік жолды жөндеді. Уттар-Прадеште тағы бір бейнежазбада студенттердің аудан әкімшілігіне жүгіріп барып, мектепке жол салуды талап еткені көрсетілген, ал үшінші бейнежазбада мектеп оқушылары шенеуніктен өз балаларын мұндай нашар жағдайдағы мектепке жібере ме деп сұраған.
Делидегі Джантар Мантарда CJP бұған дейін наразылық өткізіп, Прадханның отставкасын және Үндістанның білім жүйесін түбегейлі реформалауды талап еткен. Журналист және жазушы Ниланджан Мукхопадхьяйдың айтуынша, "наразылық соңында бұл тек бір емтихан немесе бір министрдің отставкасы туралы емес екені анық болды".