Үндістан астанасы Делиде соңғы апталарда болған бірнеше қатыгез зорлау оқиғасы университет кампустарында жаппай наразылық тудырды. Жүздеген әйел студенттік кампус қақпасынан Дели көшелеріне шығып, «Біз әділдік қалаймыз» деп ұрандатты. Бұл туралы Qazaqyia.kz порталы The Guardian басылымына сілтеме жасап хабарлайды.

Наразылыққа себеп болған оқиғалардың бірі — Дели университетіне жақын орналасқан қоғамдық саябақта 17 жастағы қызды полицей болып көрінген үш ер адамның зорлауы. Тағы бір апта бұрын Делидің Сваруп Нагар ауданында тағы бір 17 жастағы қыз достарымен кездесуге шыққан соң зорланып, өлтірілген. Айыпталушылар оны зорлап, пышақтап өлтіріп, мәйітін егістік алқабына тастаған. Денесі бірнеше күннен кейін иттер талап тастаған күйде табылған.

Сол айда 11 және 6 жастағы қыздардың зорлануы тіркелген. Өткен айда Делиде 16 жастағы қыз түнгі автобусқа мінген соң жүргізуші мен кондуктордың зорлауына ұшыраған. Дели университеті кампустарындағы наразылыққа қатысқан әйелдер кәмелетке толмағандарға жасалған бұл қатыгездіктерді жексұрын және кешірілмейтін деп айыптады, бірақ бұл оқиғалардың ерекше емес екенін де атап өтті.

Делидің аты шулы Нирбхая ісінен бері 14 жыл өтті. Сол кезде әйел автобуста топтасып зорланып, жарақатынан қайтыс болған. Бұл оқиға халықаралық наразылық тудырып, бірқатар заңдар мен үкімет уәделеріне әкелген еді. Алайда әйелдер ештеңе өзгермегенін айтады: олардың пікірінше, Үндістан көшелері, әсіресе Дели, бұрынғыша қауіпті. Статистикаға сәйкес, Үндістанда әр 20 минут сайын бір әйел зорланады, бірақ жүйелі түрде жасырылуына байланысты нақты ауқым әлдеқайда ауыр болуы мүмкін.

Осы аптада Жоғарғы сот бес тізбектелген зорлау ісі «жүйелік сәтсіздікті анық көрсеткенін» және 2012 жылғы Нирбхая оқиғасымен «ауыр параллельдер жүргізуге мәжбүр ететінін» мәлімдеді.

Дели университетінің 21 жастағы тарих студенті Вайшнави Дхрув сәрсенбі күні түстен кейін «патриархатты жой» наразылық шеруіне қатысқан қыздардың бірі. «Мен осы қалада тұратын өзін қауіпсіз сезінетін бірде-бір әйелді білмеймін», — деді ол.

Наразылықтың негізгі талаптарының бірі жарықтандыру мен полиция қадағалауын жақсарту болғанымен, Дхрув өзгеріс үшін елге ерлер әйелдердің денесіне иелік етеді деп санамайтын терең әлеуметтік өзгеріс қажет екенін атап өтті. «Біз қауіпсіздік үшін емес, өз бостандығымыз үшін, өз көшелерімізде жүрудің ең қарапайым құқығы үшін наразылыққа шықтық», — деді ол. «Әйелдерге үнемі үйде қалу, түнде сыртқа шықпау, денелерін жасыру, өздерін қорғау айтылады. Қоғам қашан ерлерге зорламау керектігін айтады?»

Наразылықты тудырған ашу-ызаның көбі биліктің зорлау оқиғаларына реакциясынан туындады. Әйелдердің айтуынша, билік тағы да олардың бостандығын шектеумен жауап берді. Делидегі әйелдерге түнде саябақтарға бармау айтылды, ал Делидің ең беделді әйелдер колледждерінің бірінде сабақтар уақытша тоқтатылды. Қыз студенттер тұратын көптеген жатақханалар түнде сыртқа шығуға қатаң тыйым салады.

«Қылмыскерлердің соңынан қуу орнына, сіз әйелдерге үйде отыруды айтасыз», — деді Дели университетінің 25 жастағы студенті Аранья Ратхор. «Көбірек бақылау талап ету — шешім емес. Керісінше, бұл біздің бостандығымызды одан әрі шектейді».

Қыз студенттердің айтуынша, олардың көп уақыты қауіпсіздік логистикасына кетеді: қарапайым киім киюден бастап, жалғыз немесе түнде жүрмеу үшін күндерін қайта жоспарлауға, телефондарында әрқашан бақыланатын тікелей орналасуын ұстауға дейін. Отбасында да, қоғамда да бірдеңе болса, кінә әйелдерге жүктелетіні туралы кең таралған түсінік бар. Сәрсенбідегі шерудегі бір плакатта айтылғандай, «зорлаушының не кигенін ешкім сұрамайды».

Алайда, бар күш-жігеріне қарамастан, көптеген әйелдер қорлықтан құтылу мүмкін емес дерлік екенін айтты. Дели университетінің 26 жастағы түлегі, гендерлік теңдік жөніндегі Her Huq бастамасының негізін қалаушы Ананья Виг университет кампустарының айналасында да, қоғамдық орындарда да қорлыққа ұшырағанын айтты.

Ол өзі мен құрбылары рикшадан түсіп, колледж қақпасынан өтіп бара жатқанда, бір жүргізуші көлік терезесін түсіріп, онанизммен айналыса бастағанын әңгімеледі. «Бұл түнде емес, күндіз болды», — деді ол. «Мен әрқашан Делиде тұрдым, қала өзгерген жоқ».

Наразылықтар көптеген үнді әйелдерінің алдында тұрған дилемманы көрсетті: олар ел тарихындағы ең көп деңгейде білім алып, бұрын-соңды болмаған жақсы жұмыс мүмкіндіктеріне ие болса да, қауіпсіздігіне тұрақты қауіп төніп, отбасыларының консервативті қысымына тап болады.

«Мен 10 жыл бұрын ғана емес, бүгін де көптеген қыздардың оқу орындарын, жұмыстарын және басқа да мүмкіндіктерін үйлеріне қаншалықты жақын екеніне қарап таңдайтынын білемін», — деді Виг. «Бағаларына қарап емес, армандарына қарап емес, жай ғана: „Жақын болса, менің қауіпсіз болуым ықтимал“».