Ұлыбританияның жоғары сот судьясы Үй министрлігін баспана сұраған мароккалық әйелдің ісінде жасанды интеллект «галлюцинациясы» нәтижесінде пайда болған ақпаратты пайдаланып, оның өтінішін қабылдамады деп айыптады. Бұл туралы Qazaqyia.kz порталы The Guardian басылымына сілтеме жасап хабарлайды.
Іс мароккалық әйел мен оның баласына қатысты. Олар мәжбүрлі некеге тұру, зорлау және өте ауыр зорлық-зомбылықтан қашып, елден кеткен. Әйел күйеуінің қолынан өлтірілуі мүмкін деп қауіптеніп, баспана сұраған. Оның күйеуі бұрын сотталған қауіпті қылмыскер болған.
Үй министрлігі әйелдің өтінішін қабылдамай, Марокко ол үшін қауіпсіз ел екенін растайтын «ел саясаты туралы ақпараттық жазба» (CPIN) деп аталатын құжатқа сілтеме жасаған. Алайда бұл құжатты табу мүмкін болмады. Оның бар екеніне бірінші сатыдағы сот судьясы сүйеніп, әйелдің шағымын қабылдамаған.
Әйел жоғары сатыдағы сотқа шағым түсірген. 14 шілдедегі шешімде судья: «Мұндай CPIN ешқашан болмаған сияқты», — деп мәлімдеген. Ол құжаттың жоқтығын атап өтіп, Үй министрлігінің ел саясаты және ақпарат тобы оның бар екенін растай алмағанын айтқан.
Судья Үй министрлігінің бас тарту хатын қарап, оның «жасанды интеллект қолдану белгілеріне ие екенін» атап өткен. «Марокко туралы ақпараттық жазба, шілде 2021» деген сілтеме AI «галлюцинациясының» нәтижесі болуы мүмкін. Егер солай болса, бұл Үй министрлігі тарапынан өте ауыр кемшілік болар еді», — деген судья.
Судья жоқ құжатқа сүйенуді «жалған дәлелге сүйенумен бірдей» деп бағалап, мәселені «процедуралық бұзушылық» деп атаған.
The Guardian Үй министрлігінен құжаттың бар-жоғын сұраған. Бастапқыда мұрағатқа сілтеме жіберілген, бірақ құжат табылмаған. Кейін Үй министрлігі жарияланбаған ішкі нұсқаулық — «ел туралы ақпараттық жазбаны» (CIN) ұсынған. Марокко бойынша CPIN 2017 жылдан бері жарияланбаған. Іс барысында Үй министрлігі CIN-нен CPIN-ге ауысқан, ал CPIN әдетте судьялар тарапынан беделді құжат ретінде қарастырылады.
Ішкі құжат Марокко әйелдерді күштеп қайтару үшін қауіпсіз ел екенін растамайды. Онда 2018 жылы 40 000 бала некесіне рұқсат берілгені, бұл сол жылғы некелердің бестен бірін құрағаны көрсетілген. Сондай-ақ Марокко заңдары некелік зорлауды ашық қылмыс деп санамайтыны және бұл туралы хабарлаған әйелдер билік оларға сенбесе, некеден тыс жыныстық қатынас үшін жауапқа тартылуы мүмкін екені айтылған.
Үй министрлігінің өкілдері судья сұраған қосымша ақпаратты бере алатындарын айтқан. Үй министрлігінің өкілі: «Ішкі істер министрі заңсыз мигранттарды Ұлыбританияға тартатын ынталандыруларды жойып, елде болуға құқығы жоқтарды шығаруды күшейту арқылы баспана жүйесіне тәртіп пен бақылауды қалпына келтіруде. Біз баспана жүйемізді үнемі қарап отырамыз. Өтініштер әрқашан жеке негізде және соңғы дәлелдерге сүйене отырып қаралады, тек шынайы қажеттілігі бар адамдарға ғана Ұлыбританияның қорғауы беріледі», — деп мәлімдеген.