Польша премьер-министрі Дональд Туск елдің Конституциялық сотындағы даулы реформаны аяғына дейін жеткізуге уәде беріп, «кейбір мәселелерде ешқандай ымыра болуы мүмкін емес» деп мәлімдеді. Бұл туралы Qazaqyia.kz порталы The Guardian басылымына сілтеме жасап хабарлайды.

Сенбі күні түнде прайм-тайм телевизиялық үндеуінде Туск сот ғимаратын қорғауға арнайы жасақтар жұмылдырылған түнгі наразылықтарға қарамастан, бетбұрыс жасамады. Ол сотты жылдар бойғы саяси даулардан әлсіретіп, қалпына келтіру үшін өзгерістердің маңызды екенін айтты.

Он жылдан астам уақыт сал болған сот, оңшыл «Заң және әділет» (PiS) партиясының сегіз жылдық билігі кезінде партия мен ЕО арасындағы құқық үстемдігі қақтығыстарының орталығында тұрды.

2023 жылы билікке қайта оралғаннан бері орталық-оңшыл Туск осы сот өзгерістерін кері қайтаруға тырысты, бірақ оның бағдарламасы кең вето өкілеттіктері бар оппозицияға жақын президенттер тарапынан кедергіге тап болды. Биылғы жылы президент Кароль Навроцкий парламент мақұлдаған бес судьяны ант қабылдаудан бас тартты.

Дағдарыс жұма күні үкімет қолдаған судьялар тобы соттың процедуралық бақылауын басып алуға әрекеттеніп, PiS тағайындаған бас судья мен оның орынбасарын қызметінен уақытша шеттеткенде және көше наразылықтарын тудырғанда қайта өршіді.

Бұл әрекетті қорғай отырып, Туск «PiS таңған нысандағы сот шынайы сот болғанына ешқашан күмән болған емес» деді және еуропалық трибуналдардың қолайсыз шешімдерін мысалға келтірді.

Ол оппозицияның наразылығын «қария әйелдің сөмкесін жұлып алып, қашып бара жатқан ұры ұсталғанда зорлыққа ұшырады деп айқайлағанына» теңеді.

Туск: «Заттарды атымен атайық: Польшада жылдар бойы демократия мен құқық үстемдігін жоюға тырысатын ұйымдар мен саясаткерлер болды. Олардың әлемдегі ресейшіл күштер арасында қолдау табуы кездейсоқтық емес», — деді.

Кейінірек ол Ресейдің бұрынғы президенті Дмитрий Медведевтің өзгерістерге қарсы оппозицияға қосылып, Варшаваны «конституциялық төңкеріс» жасады және «консерваторларды қудалады» деп айыптағанын атап өтті. «Бәрі анық», — деді Туск.

Ол сондай-ақ оппозицияға жақын Навроцкийді жұма түні наразылықтарға қосылып, араласу үшін сот ғимаратына күштеп кіруге мәжбүрлегені үшін сынға алды. «Демократиялық мемлекетте ешбір саясаткер сотқа бұйрық беру немесе судьяларды қорқыту үшін кіре алмайды — тіпті президент те», — деді Туск. «Біз поляктар мықты мемлекет құруда тым жақсы жетістікке жеттік, енді берілуге болмайды».

Ол үкіметтің қауіпсіздікті және соттың жұмыс істеуі үшін қажетті жағдайларды қамтамасыз етуге міндетті екенін айтты. «Мен бұл міндетті орындауға ниеттімін», — деді ол.

Бұл қақтығыс келесі жылғы парламенттік сайлау алдындағы шайқас шептерін айқындайды, сауалнамалар Тусктің кең коалициясы мен ұлтшыл оңшыл күштер арасындағы тар бәсекені көрсетеді.

Алайда сарапшылар үкіметтің соттағы процедуралық айла-шарғысының заңдылығы туралы пікірлерінде бірізді емес.

Польшаның Хельсинки адам құқықтары қоры сенбі күні уақытша шеттету үшін құқықтық негіз «күмәнді» деп мәлімдеді және бұл сотты қалпына келтіруге «ықпал етпейтінін» ескертті.

Сыртқы істер министрі Радослав Сикорский сот сыртындағы оқиғаларды «әдепті емес» деп мойындады, бірақ «балама Польшаны президенттік республикаға конституцияға қайшы түрлендіруге жол беру болар еді» деп талап етті.

Навроцкий сенбі күні партияаралық саяси келіссөздер жүргізді, бірақ айтарлықтай серпіліс болмады. Оның аға көмекшісі Збигнев Богуцкий Тусктің үндеуіне жауап беріп, премьер-министрді «Польшаны өртке орап жатқан патологиялық өтірікші» деп атады.