Түркия билігі әдепсіздік айыптауларын пайдаланып, ЛГБТ+ қауымдастығына қарсы жаппай тінту мен тұтқындаулар толқынын бастады. Бұл науқан журналистерді де қамтыды, ал рейдтерге қарсы наразылықтар кезінде 150-ден астам адам ұсталды. Бұл туралы Qazaqyia.kz порталы The Guardian басылымына сілтеме жасап хабарлайды.
Рейдтер қалай басталды
Жексенбі күні таңертең Түркия полициясы Стамбул, астана Анкара және жағалаудағы Измир қалаларында, сондай-ақ Айдын мен Мерсин қалаларында ЛГБТ+ құқықтарын қорғау ұйымдары мен АИТВ-мен күрес топтарының кеңселеріне бір мезгілде тінту жүргізді.
Human Rights Watch ұйымының өкілі Эмма Синклер-Уэбб: «Бұл соңғы жылдардағы ЛГБТ+ адамдарға қарсы ең ауқымды қудалау», — деді.
Түркия ішкі істер министрлігі жариялаған бейнежазбада полицияның құжат сөрелерін ақтарып, кемпірқосақ туларды алып, адамдарды кісендеп алып кетіп жатқаны, сондай-ақ түнгі клубтар мен белсенділердің үйлеріне тінту жүргізілгені көрсетілген.
Стамбул прокурорларының мәлімдеуінше, шенеуніктер цифрлық жабдықты, есірткі заттарын және атыс қаруын тәркілеп, рейдтер барысында ондаған адамды ұстаған.
Тұтқындалғандар саны
Тұтқындауларды бақылап отырған құқық қорғау ұйымдары 62 адамның қамауға алынғанын, бірақ 100-ден астам адамның ұсталғанын болжайды. Билікті ЛГБТ+ қорғаушыларды жала жабуға және қылмыстық жауапкершілікке тартуға әрекет жасады деп айыптаған Синклер-Уэбб: «Біздің ойымызша, бұған ЛГБТ+ топтарына қатысы жоқ, есірткі және жезөкшелік қылмыстары бойынша ұсталғандар да кіреді», — деді.
Түркияда гомосексуализм заңсыз болып саналмағанымен, Анкара прокурорлары ЛГБТ+ құқық қорғау топтарын «әдепсіздікке» тыйым салатын заңдарды және үкіметтік емес ұйымдарды реттейтін заңдарды бұзды деп айыптады, алайда ресми айыптаулар әлі де түсініксіз.
«Менің отбасым қауіпсіз» операциясы
Түркияның әділет министрі Ақын Гүрлек ел бойынша жүргізілген рейдтер мен тұтқындаулар «Менің отбасым қауіпсіз» атты операцияның бөлігі екенін айтып, бұл науқан «балаларымызды, отбасы институтын және қоғамдық тәртіпті қорғауға» бағытталғанын мәлімдеді.
Гүрлектің айтуынша, билік жезөкшелікпен, әдепсіз материалдарды таратумен «және балаларды осындай мазмұнға ұшыратумен» байланысты деп айыпталған орындарды нысанаға алған.
Түркияның баспасөз бостандығын қорғау тобы — Медиа және құқықтық зерттеулер қауымдастығы (MLSA) бұған Түркияның ең көне ЛГБТ+ қорғау топтарының бірі әрі жаңалықтар сайтын жүргізетін Kaos GL ұйымының атқарушы кеңесінің жеті мүшесі де кіргенін мәлімдеді.
Журналист Тұғба Текерек Стамбулдағы үйінде ұсталып, тергеушілердің сұрауы үшін Анкараға жеткізілді. Ол Kaos GL-мен бірлесіп, көршілес Грузиядағы ЛГБТ+ қауымдастығы туралы мақала жариялаған болатын.
Наразылықтар мен жаппай ұстаулар
Алғашқы рейдтер наразылықтар тудырды, ал осы аптада тұтқындаулар толқыны өсті. Түркия билігі Измирде жүздеген наразылық білдірушіге газ шашып, сейсенбі күні Стамбулда кемінде 150 демонстрантты, сондай-ақ Анкарада тағы ондаған адамды ұстады.
Францияның AFP ақпарат агенттігінің хабарлауынша, Стамбулдағы сот ғимаратының сыртындағы тұтқындаулардың бірнешеуі наразылық білдірушілер «ЛГБТ+ болу — қылмыс емес» деген жазуы бар баннерді ашып, «Бостандық үшін күрес жасасын!» деп ұрандағаннан кейін болған.
Заңнамалық өзгерістер
Түркияның қылмыстық кодексіне «биологиялық жынысқа және жалпы моральға қайшы» мінез-құлықты насихаттағаны үшін барлық ЛГБТ+ адамдарды қудалауды ұсынған түзету жобасы былтыр кері қайтарылған болатын.
Оның орнына Түркия билігі ЛГБТ+ жеке тұлғалар мен топтарға қарсы кең «әдепсіздік» айыптауларын жиі қолдана бастады. Genç LGBTI+ [Жастар ЛГБТИ+] ұйымының он бір жетекшісі өткен айда «отбасылық құндылықтар» туралы конституциялық ережелерді бұзды және бір жынысты жұптардың сүйіскен суреттерін жариялады деп айыпталып, сотқа тартылды. Бұл айыптаулар үш жылға дейін бас бостандығынан айыру жазасын қарастырады.
Әділет министрі «Менің отбасым қауіпсіз» науқанының басталуын президент Режеп Тайып Ердоғанның «отбасы және халық онжылдығы» деп атаған және туу деңгейін арттыруды мақсат еткен директивасымен байланыстырды.
«Отбасылық байланыстарымыз әлсіреп, орташа неке жасы өсіп, ажырасу деңгейі артып, нәтижесінде туу деңгейіміз төмендеп барады. Шынымды айтсам, статистика барлығымызды алаңдатады», — деді Гүрлек.
Құқық қорғаушылардың сыны
Алайда құқық қорғау ұйымдары ЛГБТ+ белсенділері мен наразылық білдірушілерді тұтқындау түрік отбасыларын қалай қорғайтынына күмән келтірді. Синклер-Уэбб: «Балалар мен отбасын қорғау маңызды екені анық — оны ешкім талқыламайды — бірақ тұрмыстық зорлық-зомбылықтың кең тараған және алаңдатарлық тарихы, балаларға қатысты көптеген қиянат жағдайлары мен әйелдердің өлтірілуі бар елде отбасын қорғау ЛГБТ адамдарға бағытталуы мүмкін емес», — деді.