Бес жыл бұрын тікелей эфирдегі жабайы әрекеттер жергілікті құбылыс ретінде қабылданып, тек жекелеген эпатажды блогерлердің сынына айналған еді. Алайда бүгін мәселенің ауқымы жеке жауапсыздық шегінен әлдеқайда асып кетті. Бұл туралы Qazaqyia.kz порталы Kursiv Media басылымына сілтеме жасап хабарлайды.
Әлеуметтік желілерде бүгінде былапыт сөздер, ұрлауды сахналау, жалаңаш билер және интимдік мәліметтерді жария талқылау кездеседі. Танымал платформалар аудиториясының едәуір бөлігін кәмелетке толмағандар құрайтын жағдайда, агрессивті трансляциялар жасөспірімдердің әлеуметтік нормалар туралы түсінігін бұзатын факторға айналды.
Мемлекеттің треш-стриминг мәселесіне назар аударуы – бұл кездейсоқ реакция емес, жаһандық концептуалды өзгерістің бөлігі. Президент Қасым-Жомарт Токаев бірнеше рет атап өткендей, елімізде жүргізіліп жатқан реформалар тек билік институттарына ғана емес, азаматтардың дүниетанымына да әсер етеді. Мемлекет басшысының пікірінше, Қазақстанның құқықтық мемлекет ретіндегі мәртебесі тек қағаз жүзінде емес, адамдардың күнделікті өмірінде, оның ішінде цифрлық кеңістіктегі мінез-құлқында да көрініс табуы тиіс.
Бұл идеологиялық бағытты Президент Әкімшілігі Басшысының бірінші орынбасары Ерлан Қарин де нақты белгіледі. Ол әлеуметтік желілердегі орынсыз мінез-құлыққа қатаң шаралар қолдануды түсіндіре отырып, бүгінде көптеген қоғамдық жанжалдар қарапайым мәдениетсіздік пен тәрбиесіздіктен туындайтынын тікелей айтты. Қарапайым этикалық нормаларды сақтамау және бір-біріне құрметтемеушілік «нормаға» айналғанда, жаңа қоғамдық этиканы қалыптастыру заманауи маңызды міндеттердің біріне айналады.
Сөздер құқық қорғау органдарының нақты әрекеттерімен расталды. Олар интернеттің енді заң мен моральдан еркін аймақ емес екенін көрсетті. Бүгінгі таңда полиция ескертулерден нақты жазаларға көшті: шок-контент авторларының 29-ы айыппұл түрінде жауапкершілікке тартылды, тағы 13 бұзушы 5-тен 20 тәулікке дейін қамауға алынды. Сонымен қатар, құқық қорғаушылар жариялылық тәжірибесін қолданады: треш-стримерлердің аты-жөні мен никнеймдері енді ашық аталады, бұл олардың әдеттегі желілік анонимділігінен айырады.
Қабылданып жатқан шаралардың қатаңдығы оңай түсіндіріледі. Балалардың еркін қол жеткізе алатын кез келген жария трансляцияның нақты шекаралары болуы керек – дәл теледидар эфирінде, баспасөзде және дәстүрлі қоғамдық кеңістікте ондаған жылдар бойы жұмыс істеп келе жатқандай.
TikTok және Instagram сияқты танымал платформалар бұрыннан тек ересектерге арналған платформа болудан қалды. Бүгінде бұл жасөспірімдердің негізгі медиа ортасы, ал олардың смартфондарының экрандарында бүгін қалыпқа айналған нәрсе ертең олардың қоғамдағы мінез-құлық ұстанымдарының негізіне айналады. Сондықтан треш-контент авторларынан ақпараттық өрісті дәйекті түрде сауықтыру бір реттік акция емес, қоғамдық мораль мен жас ұрпақ қауіпсіздігін қорғау бойынша жүйелі жұмыс болып табылады.
Азаматтардың реакциясына қарағанда, қазақстандықтар мемлекеттің жаңа қоғамдық мәдениетті қалыптастыру жөніндегі жұмысын толығымен құптайды және қолдайды.