АҚШ президенті Дональд Трамп бейсенбі күні Ақ үйде Қытай президенті Си Цзиньпинді қарсы алды. Бұл туралы Qazaqyia.kz порталы The Guardian басылымына сілтеме жасап хабарлайды.
«Бірі — демократиялық сайлауға қатты аллергиясы бар, бұқаралық ақпарат құралдарын қысымға алатын авторитарлық тұлға. Екіншісі — Қытай Коммунистік партиясының басшысы», — деп жазады басылым.
Трамп Си Цзиньпинді Ақ үйде қарсы алып, бұл ғимарат екі ғасырдан астам тарихында көрмеген көріністің куәсі болды. «Бір қызығы, біз осында Ақ үйде бірінші рет кездесіп отырмыз. Си мырза көріп отырғанындай, ол соңғы келгеннен бері көп нәрсе өзгерді», — деді АҚШ президенті.
Си Цзиньпин бет-әлпетін өзгертпесе де, американдық және қытайлық тулармен безендірілген үлкен фойеге көз жүгірту Трамптың сөзін растай түсті. Бір қабырғада, бұрын Барак Обаманың ресми портреті ілінген жерде, қанға боялған Трамптың өлтіру әрекетінен кейін жұдырығын көтеріп, жақтастарын «Күрес!» деп шақырған драмалық суреті ілулі тұрды.
Қытайдың мемлекеттік бұқаралық ақпарат құралдары Ақ үй аумағына кіргізілгенімен, Трамптың CNN, MS Now және Politico-ға салған тыйымына байланысты көптеген американдық журналистер кіре алмады. Бұрынғы американдық дипломат Майкл Макфол бұл айырмашылықты «қате және ұятты» деп сипаттады.
Бұл — «Шекарасыз тілшілер» ұйымының баспасөз бостандығы индексінде Қытай 178-орында, тек Солтүстік Корея мен Эритреядан ғана озып тұрғанын ескерсек, теріске шығару қиын (АҚШ, айта кетейік, 64-орынға төмендеген). Бірақ бұл да заңды көрінеді, өйткені бұрынғы президенттер Қытайды АҚШ-қа ұқсатуға тырысса, Трамп АҚШ-ты Қытайға ұқсатуға ұмтылатыны анық.
Құрмет шексіз болды. Сәрсенбі күні түнде ол әйелі Меланиямен Мэрилендтегі Джойнт Бэйс Эндрюске барып, Си Цзиньпинді ұшақтан қарсы алды — АҚШ президенттері шетелдік көшбасшылар үшін сирек жасайтын сапар. Олар өздерінің «күштік құрдасы» үшін нағыз қызыл кілем төседі.
Демократиялық азшылық көшбасшысы Чак Шумер X әлеуметтік желісінде: «Егер сіз шетелдік авторитар болсаңыз, Трамп сізді Америкаға шақырып қана қоймай, қызыл кілем төсейді...» — деп жазды.
«Мен кеше Си мырзаны әуежайда қарсы алдым, ол күшті, жігерлі және пішінді көрінеді — әдеттегіден де жақсы», — деп Трамп өзінің Truth Social платформасында мақтады. «Си ханым, әрине, СҰЛУ!»
Протокол қатесі! Трамп «Си ханым» деп жазғанда, Си Цзиньпиннің әйелі Пэн Лиюаньды айтқан. Ол «Мадам Пэн» деп аталуы керек еді.
Си Цзиньпин соншалықты жұлдыз болды, ол екі рет қарсы алынды. Бейсенбі күні таңертең тағы да тулар, тағы да труба дыбыстары және тағы бір қызыл кілем — Трамптар Ақ үйдің оңтүстік портикінен шығып, Си мен Пэнді қарсы алды.
Содан кейін үлкен фойеде мәлімдемелер жасалды — әрине, журналистердің сұрақ қоюына рұқсат берілмеді. Вице-президент Дж.Д. Вэнс пен әйелі Ушаны қоса алғанда, екі делегация қатар отырды. Трамп бірінші сөйледі. Ол (көбінесе) телепромптерге ғана қарап сөйлейтінін байқауға болады — бұл оның өзін ұстамды ұстағанының белгісі.
Трамп Си Цзиньпинмен «шын мәнінде тамаша достығын» атап өтіп, мамыр айында Қытайға сапарынан бері екі ел саудада ілгерілеуге қол жеткізгенін мәлімдеді. «Осы сапар барысында біз қауіпсіздік, технология және „супер интеллект“ — жасанды интеллекттің балама атауы — сияқты өзекті мәселелерді де талқылаймыз», — деді ол.
XX ғасырды сағынатын президент Екінші дүниежүзілік соғыстың бәсекелестерге бірлесіп жұмыс істеудің үлгісі бола алатынын айтты. «Батыл американдық ұшқыштар Қытайға өз еркімен келіп, аты аңызға айналған елдің өмір сүруі үшін күресті», — деді ол Жапон басқыншылығына қарсы Қытайды қорғауға көмектескен «Ұшатын жолбарыстар» әуе корпусын атап. «Олар сенгісіз еді». Ол американдық теңіз жаяу әскерлерінің қытайлық азаматтармен қарым-қатынасы оларды «бүгінге дейін қолданылатын қытайлық „gung ho“ сөз тіркесін қабылдауға» шабыттандырғанын қосты.
Трамп іс-шарада микрофон артында басқа спикерлерден ұзақ сөйлемейтін кезі сирек. Бірақ бұл жолы анағұрлым мазмұнды сөйлеген Си Цзиньпин осы жердің иесіндей көрінді. Қолдарын біріктіріп артында отырған Трамп кіші серіктес ретінде көрінді. Си Цзиньпин президентпен «Қытай-АҚШ қатынастарының алып кемесін болашаққа қарай тұрақты бағытта бағыттау» үшін жұмыс істеуге дайын екенін айтты.
Си Цзиньпиннің де өз тартымдылық шабуылы болды. «Трамп мырза мен мен бір-бірімізді құрметтейміз», — деді ол. «Біз жеке байланыс орнатып, хабарласып тұрдық». Ол бейсенбі күні алдағы бес жылда 100 000 жас американдық студенттің Қытайда оқуға шақырылатынын жариялады. Одан да жақсысы, Қытай Атлантадағы хайуанаттар бағына екі алып панда — Пин Пин мен Фучуаньды жіберетінін мәлімдеді.
Содан кейін ол ең басты мәселеге көшті: елдер «бейбіт қатар өмір сүре алады» және олардың бәсекелестігі «сау болуы керек». «Фукидид тұзағынан шығуға болады», — деді Си Цзиньпин, Қытайдың АҚШ-ты әлемдік супердержава ретінде ығыстыру қаупі бар екенін жасырын мойындай отырып.