АҚШ президенті Дональд Трамптың арнайы өкілі Стив Уиткоффтың Ослодағы келіссөздер алдында Володимир Зеленскийге ұсынған құшағы Украина көшбасшысының АҚШ саясатына деген күмәнін сейілте қойған жоқ. Бұл туралы Qazaqyia.kz порталы BBC News басылымына сілтеме жасап хабарлайды.
Зеленский әлеуметтік желіде сол сәттің бейнесін жариялап: «Украина бейбітшілік үшін жұмыс істеп жатыр. Қолдау көрсеткен серіктестеріме алғыс айтамын!» — деп жазды. Алайда осы айда болған оқиғаларға қарағанда, Украина көшбасшысы Дональд Трампты әлі де серіктес деп санай ма?
Екеуі ешқашан жақын болған емес, бұл анық. Бірақ олар қазір біржола араздасып қалды ма? Соңғы он күндегі риторика мен әрекеттер олардың арасындағы қарым-қатынастың терең үзіліске ұшырағанын көрсетеді.
«Зеленский — біз үшін келісуге болатын жақсы адам емес», — деді Трамп өткен аптада Newsmax арнасына. Сын сөздер осы аптада да жалғасты. «Зеленский не туралы айтып жатқанын білмейді», — деді Трамп дүйсенбіде журналистке, Украина көшбасшысының Ресеймен дизельдік мәміле жасасу АҚШ-ты тарихтың дұрыс емес жағына қойды деген пікірі туралы сұраққа жауап беріп.
Мұндай жеке шабуылдар Трамптың дипломатиядағы қатал тәсіліне тән. Оларды қашан байыппен қабылдау керектігін білу қиын. Маусымда ол Израиль премьер-министрі Биньямин Нетаньяхуға «мүлдем пайымсыз» деп тиіскен, ал төрт айдан кейін оны «ұлы жауынгер премьер-министр» деп мақтаған. «Трамп кез келген уақытта кері бұрылуы мүмкін», — дейді Еуропалық реформалар орталығының Иан Бонд. «Бірақ бұл жағдай нашар көрінеді».
Зеленский өз кезегінде сенімсіз, бірақ өте маңызды американдық серіктесі туралы айтқанда ұстамдылық танытады. Алайда осы айда оның көңіл құлазығаны анық байқалды. АҚШ конгресі делегациясына сөйлегенде ол «достар арасында түсіндіру қиын американдық шешімдер» туралы айтып, «бізге қолдауды баяулату туралы саяси шешім қабылданды» деген қауіпін білдірді.
Трамптың келіссөз жолымен реттеуге басты кедергі — Зеленский деген айыптауына жауап ретінде Украина көшбасшысы бұрынғыдан да қатты ашуланғанын көрсетті. «Біз серіктестеріміздің осы соғысты абыроймен аяқтауға бағытталған ӘРБІР әрекетін құптадық», — деп жазды ол дүйсенбіде Telegram арнасында.
Риториканы былай қойғанда, қарым-қатынас қаншалықты нашар? 2025 жылдың ақпанында Овал кабинетінде болған атышулы телевизиялық жанжалдан кейін, Трамп Зеленскийді «Үшінші дүниежүзілік соғыспен ойнады» деп айыптағанда, АҚШ әскери көмекті тоқтатып, барлау ақпаратын бөлісуді шектеді. Дағдарыс бір аптаға ғана созылды. Сол жылы кейінірек Трамп әкімшілігі Украинаға тікелей әскери көмекті қаржыландырғысы келмейтінін шешкенде, еуропалық елдердің американдық жабдықты төлеу механизмі енгізілді.
Биылғы АҚШ-тың Иранмен соғысынан кейінгі бір ерекшелік — өте қажет американдық Patriot әуе қорғаныс зымырандары. Жаһандық тапшылық жағдайында Украинаға жеткізілім тамшылап қана жүріп, Киевке ресейлік баллистикалық зымырандарды атып түсіру қиындады. The Washington Post аты аталмаған украиналық шенеунікке сілтеме жасап, Украина қоймасында «тек бірнеше» Patriot зымыраны қалғанын және Трамп әкімшілігінің одақтастардың өз қорларын беруге рұқсат алу процесін баяулатқанын хабарлады. Мұндай алаңдаушылық бұрын да айтылған, бірақ соңғы хабарлар АҚШ шенеуніктері растамаған және Киев үшін барған сайын қиындаған жағдайда келіп отыр.
Осы айдың басында украиналық келіссөзшілер Майамиге Трамптың әмбебап өкілдері Уиткофф пен Джаред Кушнермен кездесуге келгенде, президенттің Владимир Путинмен АҚШ нарықтарын ресейлік дизельге ашу туралы мәміле жасағаны туралы жаңалық оларды есеңгіретті. Сарапшылар бұл АҚШ-тағы бензин бағасын төмендетуге айтарлықтай әсер ете ме деп күмәнданды, бірақ Украинаның ресейлік мұнай зауыттарына ұзақ қашықтыққа соққы беру науқанына АҚШ-тың наразылығының және Кремльмен мәміле жасауға дайындығының белгісі ретінде бұл Киевке ауыр соққы болды.