АҚШ президенті Дональд Трамп сенбі күні кешке Иранға жаңа соққыларды кейінге қалдыруға келісті, егер айларға созылған қақтығысты аяқтайтын келісім тез жасалса. Бұл туралы Qazaqyia.kz порталы The Guardian басылымына сілтеме жасап хабарлайды.
Сауд Арабиясының тақ мұрагері Мұхаммед бин Салман сенбі күні Трампқа қоңырау шалып, оның соққы жоспарларына алаңдаушылық білдірді. Бұл туралы Axios хабарлады. Трамптың шешімінен бұрын Иран АҚШ соққылары болған жағдайда көршілеріне шешуші жауап қайтаратынын ескерткен еді. Сондай-ақ Кувейт сенбі күні ирандық ұшқышсыз ұшақтардың соққысына ұшырағанын, ал Оман жағалауындағы Ормуз бұғазында екі кемеге шабуыл жасалғанын хабарлады.
Трамп пен Мұхаммед арасындағы сөйлесу туралы білетін бір дереккөз Axios-қа Сауд тақ мұрагері Трампты эскалацияны тоқтатып, соққыларды бастамауға шақырғанын айтты. Associated Press те бұл әңгімені өз дереккөзіне сілтеме жасап хабарлады. Саудтар АҚШ Иранның энергетикалық инфрақұрылымына немесе басқа да маңызды нысандарға жаппай соққы берсе, Тегеран корольдікке және басқа да Парсы шығанағы елдеріне ұқсас шабуылдар жасауы мүмкін деп алаңдады.
Associated Press хабарлағандай, тақ мұрагері сенбі күнгі сөйлесуде Трамптан Иранға қатысты қандай әрекет жасауды жоспарлап отырғанын нақтылауды сұрады. Ақ үйдің атын атамау шартымен сөйлеген бір лауазымды қызметкері Трамп пен Мұхаммед сенбі күні сөйлескенін растады, бірақ әңгіменің мазмұны туралы ешқандай мәлімет бермеді.
Сауд Арабиясы осы аптаның басында АҚШ-қа Ирактағы ирандық милициялар пайдаланатын логистикалық және қару-жарақ нысандарына соққы беруге қосылған еді, бірақ АҚШ пен Иранды келіссөз үстеліне қайта оралуға шақырып келеді.
CBS News хабарлағандай, АҚШ пен Израиль демалыс күндері бірлескен соққыларды жоспарлаған, мұнай өңдеу зауыттары мен электр станциялары ықтимал нысандар арасында болды.
Иран осы демалыс күндері АҚШ-тың кез келген «авантюралық әрекетіне» қарсы ескертіп, шешуші жауап қайтаратынын мәлімдеді. Тегеранның сыртқы істер министрі Аббас Арагчи сенбі күні Түркия, Пәкістан және Сауд Арабиясының жоғары лауазымды тұлғаларымен бөлек телефон сөйлесулерінде бұл туралы айтты. Бұл Кувейт әскері Иранның бірнеше маңызды нысандарға ұшырған дұшпандық ұшқышсыз ұшақтарын жойғанын хабарлағаннан бірнеше сағат өткен соң болды.
Кувейт әскерінің мәліметінше, солтүстік Кувейттегі мемлекеттік нысан мен Бубиян аралындағы бір компанияның азаматтық меншігі зардап шекті, құлаған сынықтар материалдық шығын келтірді, бірақ адам шығыны болған жоқ.
Ұлыбританияның теңіз сауда операциялары сенбі күні Оман жағалауында екі теңіз оқиғасы туралы хабар алғанын мәлімдеді, оның бірінде танкер белгісіз снарядпен соғылған, қозғалтқыш бөлмесі зақымдалған. Екінші оқиғада танкер капитаны кемеге жақын жерде үлкен шашырау мен жарылыс көргенін хабарлады, бірақ зақым туралы хабарланбады.
Иранның Арагчи аймақтық әріптестеріне АҚШ пен Израильдің кез келген шабуылы немесе аймақ елдерінің мұндай әрекеттерге қатысуы «барабар жауаппен» қарсы алынатынын айтты. Иранның жоғары қауіпсіздік органына қарасты Nournews медиасы сенбі күні АҚШ-тың Иранның энергетикалық инфрақұрылымына шабуылы Иранның Сауд Арабиясы мен БАӘ-дегі мұнай кен орындарына, сондай-ақ Катар мен Израильдің газ кен орындарына соққы беруіне әкеп соғатынын мәлімдеді.
Бұл оқиғалар Трампты ойландырғандай болды, ол сенбі күні кешке өзіне тән асқақ тілмен «АҚШ Иранға соққы беруге дайын» деп жазды, «Екінші дүниежүзілік соғыстан бері болмаған әскери террор, күш пен қуатпен».
«Осыған қарамастан, бізді Иран және басқа да Таяу Шығыс елдері кез келген шабуылды тоқтатуды сұрады», - деп жалғастырды ол, соққыларды «жылдам келісім жасау мүмкіндігіне байланысты» кейінге қалдыратынын қосты. Келісім «Ормуз бұғазының дереу, толық және түпкілікті ашылуын және Иранның ядролық қаупінің аяқталуын» қамтуы керек.
Трамп «Израиль мемлекеті бұл міндеттемеге қосылады» деп мәлімдеді. Алайда Беньямин Нетаньяху үкіметі бұрын да АҚШ президенті жариялаған болжамды келісімдерді, мысалы, сәтсіз «өзара түсіністік туралы меморандумды» мойындамаған және Иранға қарсы әрекет ету жолдарында Трамп әкімшілігімен келіспеушіліктер болған, сондай-ақ Ливаннан әрекет ететін оның проксисі Хезболлаға қатысты да.
Reuters, Agence France-Presse және Associated Press материалдары бойынша.