Француз, араб немесе венгр тілдерін жақсы меңгергіңіз келсе, сөздік пен грамматиканы жаттаудан бастамай, олардың қалай естілетініне назар аударыңыз. Бұл туралы Qazaqyia.kz порталы The Guardian басылымына сілтеме жасап хабарлайды.

Адамдардың заманауи тілдерді қалай үйренетіні туралы жаңа зерттеу ең дарынды лингвистердің миы шетелдік сөздерді сөз ретінде емес, кездейсоқ шу ретінде қабылдайтынын анықтады.

Әдетте, адамдар тіл үйренгенде оны ана тілінің дыбыстары арқылы түсінуге тырысады. Шетел тілінің дыбыстары мен айтылуы ана тілінен неғұрлым өзгеше болса, жаңа тілді меңгеру соғұрлым қиын болады.

Бірақ үздік лингвистер тіпті ең күрделі айтылымды да оңай меңгереді. Мұның себебін анықтау үшін UCL және Жапониядағы Тохоку университетінің зерттеушілері ағылшын тілін үйреніп жүрген 67 жапондықтың есту қабілетінің дәлдігін салыстырды. Олар сөйлеу емес дыбыстардағы биіктік, ұзақтық және тондағы шамалы өзгерістерді анықтау қабілетін өлшеді. Функционалды МРТ сканерлеуін қолданып, қатысушылардың жапон тілінде кездеспейтін ағылшын дауысты дыбыстарын ажыратуға тырысқан кездегі ми белсенділігін өлшеді.

Олар есту дәлдігі жоғары адамдар жаңа тілдердің айтылымын басқа оқушыларға қарағанда тезірек және дәлірек меңгеретінін, сондай-ақ шетел тілінің дыбыстарын өңдеу кезінде мидың сол жақ сенсомоторлық жүйесіне (тілді өңдеуге қатысатын) азырақ сүйенетінін анықтады. Оның орнына олардың ми белсенділігінің үлгілері ми сөйлеу емес дыбыстарды өңдеген кезде пайда болатын үлгілерге ұқсас болды.

Ана тілінің бұрыннан бар үлгілерінің кедергісі азырақ болғандықтан, бұл оқушыларға жаңа дыбыстарды дәл өңдеу оңайырақ болды.

Керісінше, есту дәлдігі төмен адамдар шетел тілінің дыбыстарын тыңдаған кезде мидың сол жақ сенсомоторлық желісіне көбірек сүйенді. Олар бейтаныс дыбыстарды өңдеу кезінде ана тілінің айтылым үлгілерін қолданды.

Соңғы тұжырымдар британдықтардың тілдерді нашар меңгеретіні туралы стереотиптерге қайшы келеді. UCL Institute of Education-ның жетекші авторы және екінші тілді оқыту профессоры Казуя Сайто-ван Поетерен: «Мен британдықтар биологиялық тұрғыдан тілдерге нашар деп ойламаймын. Мәселе көбінесе көптеген адамдардың мағыналы әсерге тым аз уақыт бөлуінде, сонымен қатар оқыту әдістерінің сол шектеулі әсерді барынша пайдалану үшін қажетті есту дағдыларын үйретпейтіндігінде болуы мүмкін», – деді.

«Егер сіз тілді аптасына бірнеше сағат қана естіп, қолдансаңыз, жақсы есту қабілеті әлдеқайда үлкен айырмашылық жасауы мүмкін. Есту дәлдігі жоғары оқушылар салыстырмалы түрде аз кірісті өте тиімді пайдалана алады, ал басқалары бейтаныс дыбыстар қалыптаса бастағанша әлдеқайда көп әсер қажет етуі мүмкін», – деді ол.

Ол қосымша айтқандай, тұжырымдар мектептердің заманауи тілдерді оқытуда грамматика мен сөздікке қарағанда дыбыстарға әлдеқайда көп назар аударуы керектігін де көрсетеді.

«Шетел тілін оқыту «көбірек жаттығу» тәсілінен асып, оқушылардың есту ерекшеліктеріне сәйкес тіл үйренуге деген құлағын дамытатын тәсілге көшуі керек», – деді ол.

Зерттеу нәтижелеріне жауап бере отырып, Ланкастер университетінің таным профессоры Падрайк Монаган: «Дәстүрлі тіл үйрену құрылымдық жаттығуларға сүйенеді, бірақ біздің миымыз тілдерді әсер арқылы меңгеруге табиғи бейімделген. Бұл зерттеу тыңдаудың үйрену үшін қаншалықты маңызды екенін растайды, дегенмен оқушылар жаңа тіл дыбыстарын ести бастаған кезеңде дыбыс сезімталдығы бойынша ерекшеленеді», – деді.