Эфиопияда азаматтық соғыстың қайта басталу қаупі күшейіп барады. Тиграй бүлікшілері көршілес Афар мен Амхара штаттарына шабуыл жасап, премьер-министр Абий Ахмед үкіметін құлатуды мақсат еткен жаңа бүлікшілер коалициясын құрды. Бұл туралы Qazaqyia.kz порталы The Guardian басылымына сілтеме жасап хабарлайды.
2020–2022 жылдар аралығында Эфиопия әскері мен Тиграй халық азаттық майданы (TPLF) арасындағы шайқастар шамамен 600 000 адамның өмірін қиды. Қазір екі жақ та ашық қақтығыстың қайта басталуына бір-бірін кінәлап отыр.
Жексенбіде TPLF қатарында елдің түкпір-түкпірінен жеті қарулы топ Аддис-Абебадағы үкіметті құлатуға бағытталған Эфиопия халықтары күштерінің өмір сүру үшін альянсын құрғанын жариялады. Содан кейін сәрсенбіде TPLF федералды полициядан үш әуежайдың бақылауын өз қолына алды. Мемлекеттік тасымалдаушы Ethiopian Airlines ағымдағы жағдайға байланысты аймаққа рейстерін тоқтатқанын мәлімдеді.
TPLF сонымен қатар Афар мен Амхараға шабуыл жасады. Афардағы гуманитарлық дереккөз Agence France-Presse (AFP) агенттігіне бейсенбіде топ Тиграй шекарасына жақын орналасқан Ялло қаласын бақылауға алуға әрекеттеніп, ауыр артиллериялық шабуылдар жасағанын айтты.
TPLF вице-президенті Амануэль Ассефа AFP агенттігіне: «Біз қазір толыққанды соғыс жағдайындамыз», — деді. Ол тиграйлық күштердің Афар мен Амхарадағы жергілікті қарулы топтармен бірге шайқасып жатқанын растады.
Эфиопиядағы шетелдік қауіпсіздік дереккөзі AFP агенттігіне топ сәрсенбіде Тиграй-Афар шекарасындағы Абала қаласын да бақылауға алғанын айтты, ал TPLF дереккөзі олар Афардағы тағы бірнеше қаланы басып алғанын мәлімдеді. Шетелдік қауіпсіздік дереккөзі сондай-ақ Амхарадағы Уэлдия қаласының маңында шайқас жүріп жатқанын хабарлады — бұл астана Аддис-Абебаға апаратын аз ғана жолдардың бірі.
Федералды әскер Амхарадағы Солтүстік Уолло аймағының бірнеше бөлігінде шабуыл жасаған 272 TPLF сарбазын өлтіргенін мәлімдеді. Бұл сан тәуелсіз түрде расталмаған, федералды әскер немесе азаматтар арасындағы шығындар туралы ақпарат берілмеген.
Сарапшылардың айтуынша, TPLF Эфиопияның көршісі әрі тарихи қарсыласы Эритреяның қолдауына ие. Эритрея теңізге шыға алмайтын Эфиопия Қызыл теңізге шығу үшін өз аумағына басып кіруді жоспарлап отыр деп қауіптенеді. TPLF өкілі Ассефа AFP агенттігіне «Эритреяның жоспары туралы бізде ақпарат жоқ» деді. Эритреяның араласуын сұрайсыздар ма деген сұраққа ол: «Әзірге жоқ», — деп жауап берді.
Қазіргі шайқастар азаматтық соғыс кезіндегі өзгермелі динамиканы көрсетеді. Сол кезде Эритрея мен қазір жаңа альянстың құрамына кіретін бүлікшіл топ Фано үкімет жағында тиграйлықтарға қарсы соғысқан болатын.
Сәрсенбіде БҰҰ Бас ассамблеясында сөйлеген Эфиопия президенті Тайе Ацке-Селассие Амде «қирату және бүліншілік күштерін» және «қарсылас элементтердің біздің ішкі істерімізге араласуын» айыптады. Ол Эфиопия «орасан зор ұстамдылық» танытып, көршілерімен ілгерілеуге қол жеткізгенін айтты.
Абийдің баспасөз хатшысы Биллене Сейюм альянс мүшелері біраз уақыттан бері Эритреяның қаржылық қолдауымен ынтымақтасып келе жатқанын мәлімдеді. Эритрея бұған ұқсас айыптауларды бірнеше рет жоққа шығарған.
TPLF 1991–2018 жылдары Эфиопияны басқарды, кейін Абийдің өрлеуімен шеттетіліп, ақыры азаматтық соғысты тудырды.
Жаңа шайқастар азаматтық соғысты тоқтатқан 2022 жылғы Претория келісіміне ең ауыр сын болып отыр. Келісім өткен жылдың соңына дейін алаңсыз тыныштықты сақтап, содан кейін қақтығыстар қайта басталды.
Бұл көршілес Судандағы соғыс пен Қызыл теңіз бойындағы шиеленістерден әбден әлсіреген аймақты одан әрі тұрақсыздандырып, түкпір-түкпірден қарулы топтарды тартуы мүмкін кеңірек аймақтық қақтығыс қаупін тудырады.
Сәрсенбіде Африка одағының төрағасы Махмуд Али Юсуф соғысушы тараптарды «барынша ұстамдылыққа» және тікелей келіссөздерді қайта бастауға шақырды.
ЕО өкілі «дереу шиеленісті төмендетуге» және Претория келісіміне қайта адалдық танытуға шақырды.