Тайландтағы қару мәселесі тағы да өзекті болып отыр. Мектептегі оқ ату оқиғасынан кейін үш күн өткен соң, сол провинцияда тағы бір оқиға болды. Бұл туралы Qazaqyia.kz порталы BBC News басылымына сілтеме жасап хабарлайды.
71 жастағы бұрынғы саясаткер Чалонг Риевранг жергілікті әкімшілік кеңсесіне өзінің досы деп санайтын әкімшілік басшысы Тонгчай Йенпрасерттен қарыз ақшасын сұрауға барды. Әңгіме күтпеген жерден аяқталды: Чалонг тапаншасын алып, Тонгчайдың көлігінің терезесіне төрт рет оқ атты. Тонгчай кейін жарақатынан қайтыс болды.
Чалонг оқиға орнынан кетіп, YouTube-те тікелей эфир жүргізіп жатқан таныс журналистке қоңырау шалып, не болғанын айтты. Полиция оны ұстап алып, станцияға жеткізгеннен кейін оған тілшілермен сөйлесуге рұқсат берілді. Ол темекі шегіп, өз ісіне еш өкінбегендей көрінді. Ол "досын атуды ойламағанын", бірақ жүргізуші де тапанша алғанда атыс басталғанын айтты. Полиция көліктен екі тапанша тапқанымен, олардың атылатын күйде емес екенін айтты.
Сол күні Тайландта тағы бір қару құрбаны болды. Бангкоктың шығысындағы Прачинбуриде полиция сержанты әйелімен ұрысып, оның басына оқ атқан. Әйелі көлік жүргізіп келе жатқанда, көлік апатқа ұшырап, сержант өзін-өзі атып өлтірді. Әйелі ауруханада қайтыс болды.
Тайланд полициясы қарудан болатын өлімдердің нақты санын жүргізбейді, бірақ соңғы жылдары бұл көрсеткіш жылына 2000-3000 аралығында деп есептеледі. Ұлыбританияда халық саны ұқсас болғанымен, бұл көрсеткіш 50-ден аз.
Тайландта 10 миллионнан астам азаматтық қару бар, оның 4 миллионы заңсыз. Бұл ұсақ жанжалдардың кенеттен өлімге әкелуіне себеп болады.
Тайландтық Даму Зерттеу Институтының зерттеушісі Бунвара Сумано: "Тайландта зорлық-зомбылыққа төзімділік өте жоғары. Қару мәртебе белгісі ретінде қарастырылады, ал күш көрсету қоғамда дұрыс деп саналады", - дейді.
Тайландта қару сатып алу үшін бірнеше рұқсат қажет: сатып алуға, иеленуге және тасымалдауға. Бірақ заңда үлкен олқылықтар бар: иелену рұқсаты өмір бойы жарамды, психикалық денсаулық тексеруі талап етілмейді, қаруды сақтау қауіпсіздігі тексерілмейді. Мысалы, мектептегі атыс кезінде бала атасының заңды қаруын пайдаланған.
Сонымен қатар, полиция қызметкерлері мен шенеуніктерге қаруды жеңілдікпен сатып алу бағдарламасы бар. 2009 жылдан бастап жылына 200 000-ға жуық қару, негізінен АҚШ-тан, осы бағдарлама арқылы әкелінеді. Оларды бес жылдан кейін қайта сатуға болады, бұл табысты бизнеске айналған. Бұл бағдарлама бірнеше рет сыбайлас жемқорлыққа байланысты тексерілген.
Тайланд премьер-министрі Анутин Чарнвиракул қару бақылауын күшейтуді тапсырды: жеңілдікпен сатып алу бағдарламасын тоқтатып, барлық сатып алу лицензияларын беруді тоқтатты. Ол иелену рұқсатының мерзімін шектеуді және заңсыз қаруды тапсыруға амнистия жариялауды ұсынып отыр. Парламентке жаңа заң әзірлеуді тапсырып, ереже бұзушыларға қатаң жаза қолдануға уәде берді.
2022 жылы балабақшадағы қырғыннан кейін де, 2023 жылы сауда орталығындағы атыстан кейін де осындай шаралар қабылданған болатын, бірақ жеңілдік бағдарламасы қайта қалпына келтірілді. Ақпан айындағы тағы бір мектеп атысынан кейін ресми қызметтегілерден басқаға қару тасымалдауға тыйым салынды.
Мәселе тек реттеуде емес: қарудың көптігі, сыбайлас жемқорлық, заңдардың нашар орындалуы, қаруды дәріптеу және әскери мәдениет - бәрі әсер етеді. Министрлердің соңғы мәлімдемелерінде оннан астам министр қару иеленетінін көрсеткен: әділет министрі 10, қоршаған орта министрі 12, ал бір әйел депутат 48 қару иеленетінін мәлімдеген.