Суданның әлсіз денсаулық сақтау жүйесі құлдырау алдында тұр, өйткені жаһандық қаржыландырудың қысқаруы ел бойынша медициналық мекемелердің жабылуына әкелді. Бұл туралы Qazaqyia.kz порталы BBC News басылымына сілтеме жасап хабарлайды.
«Дәрігерлер шекарасыз» (MSF) ұйымының мәліметінше, АҚШ-тың халықаралық көмек агенттігі USAID жабылғаннан кейін ондаған ұйым балама қаржыландыру таба алмады. АҚШ Суданға ең ірі донор болып қала береді, бірақ USAID қаржыландыратын көптеген ұйымдарға берілген гранттар маусым айында аяқталды, ал Еуропа елдері де халықаралық көмекті қысқартуда.
MSF Нью-Йорктегі БҰҰ Бас Ассамблеясына жиналған әлем көшбасшыларын шұғыл шаралар қабылдауға шақырды. 2023 жылдың сәуірінде армия мен жартылай әскери «Жылдам қолдау күштері» (RSF) арасында басталған соғыс әлемдегі ең ауыр гуманитарлық дағдарыстардың бірін тудырды — 33 миллионнан астам адам медициналық көмекке мұқтаж.
Парижде орналасқан Экономикалық ынтымақтастық және даму ұйымының (ЭЫДҰ) деректері бойынша, 2025 жылы халықаралық көмек алдыңғы жылмен салыстырғанда 21,3%-ға төмендеді.
«Соғыс Суданның қажеттіліктерін арттыруда; қаржыландырудың қысқаруы жауапты азайтуда», — деді MSF-тің Судандағы өкілі Мұхаммед Ибраһим. «MSF-тің Судандағы жұмысы жеке қаржыландырылады. Бірақ басқа медициналық қызметтерден қаржы жоғалғанда, емханалар жабылады, пациенттердің баратын жері азаяды, ал жүктеме қалған мекемелерге, соның ішінде біздікіне ауысады».
Бұл пациенттердің емделу үшін қауіпті және ұзақ сапарларға мәжбүр болуына әкелді. «Ұзағырақ және қымбатырақ сапардан кейін пациенттер көбінесе ауыр жағдайда келеді, ал аурухана толы болуы мүмкін», — деп түсіндірді MSF-тің Дарфурдың батыс аймағындағы төтенше жағдайлар үйлестірушісі Себастьян Трафиканте. Соңғы үш жылдағы ұрыстардың көп бөлігі осы аймақта болды.
2026 жылдың қаңтар-сәуір аралығында MSF Орталық Дарфурдағы өзі қолдайтын мекемелерде науқастардың түсуі өткен жылмен салыстырғанда 22,5%-ға өскенін байқады. Тек мамыр айында аймақтағы 45 медициналық орталық қаржыландыруды тоқтатты.
MSF-тің айтуынша, алдыңғы қатардағы қызметтердің жабылуы басқа ауруханаларға ауыр жүктеме түсіруде — олар жұмыс істеу қабілетін жоғалтып, дәрі-дәрмектер таусылуда. Мысал ретінде Гедареф штатындағы Танэдба лагерін келтіруге болады, онда 18 400 үйін тастап кеткен адам тұрады. Маусым айында гуманитарлық ұйым кеткеннен кейін ондағы перзентхана және хирургия бөлімдері жабылды. Нәтижесінде MSF қазір онда қабылдау бөлімін жүргізеді, бірақ хирургиялық араласуды қажет ететін жүкті әйелдер жақын қалаға үш сағат жол жүруге мәжбүр.
Гедарефтегі Ум Ракуба лагерінде жұмыс істейтін гуманитарлық ұйымдардың саны 2021 жылғы 35-тен 10-нан азға дейін төмендеді. Лагерьде қазір 17 000-ға жуық адам тұрады, олардың көпшілігі әйелдер мен балалар.
«Егер қолдау артпаса, пациенттер ұзағырақ сапарларға, емдеу нұсқаларының азаюына және кеш келу қаупіне тап болады», — деді MSF-тің Ұлыбританиядағы гуманитарлық өкілі Лиз Хардинг.
Денсаулық сақтау жүйесі қаржыландырумен күресіп жатқанда, медицина қызметкерлеріне шабуылдар жалғасуда. 2025 жылы Суданда медициналық мекемелерге жасалған шабуылдарда 1 620 адам қаза тапты — бұл бүкіл әлемдегі медицинаға жасалған шабуылдардан болатын өлімнің 82%-ын құрайды.
БҰҰ деректері бойынша, 19,5 миллионнан астам адам азық-түлік қауіпсіздігінің «дағдарыс деңгейінде», ал бес миллионнан астамы «аштықтың төтенше деңгейінде».
Азаматтық соғысты аяқтауға бағытталған кеңесулер үшін халықаралық дипломаттардың Хартумға келуі күтілгеніне қарамастан, ұрыс әлі де басылған жоқ. Солтүстік Кордофан штатынан келген хабарларға сәйкес, сейсенбіде әскер бақылауындағы Ум Руваба қаласына дрон шабуылынан кемінде 11 адам қаза тапты. Медициналық дереккөздердің айтуынша, снаряд сот ғимаратының адам толы ауласына түскен.