Судан диаспорасының мүшелері мен халықаралық адам құқықтары ұйымдары Біріккен Ұлттар Ұйымының бас хатшысы лауазымына Біріккен Араб Әмірліктерінің дипломаты Лана Нусейбаның кандидатурасын сынға алды. Сыншылар оның БАӘ-нің Судандағы соғысты қоздырып, жартылай әскери Жедел қолдау күштерін (RSF) қолдауы туралы айыптауларды жоққа шығарғанын атап өтті. Бұл туралы Qazaqyia.kz порталы The Guardian басылымына сілтеме жасап хабарлайды.
БАӘ өткен аптада Лана Нусейбаны биыл екінші бесжылдық мерзімін аяқтайтын БАҰ-ның бас хатшысы Антониу Гутерриштің орнына ұсынды. Бұл шешім тоқырауға тірелген сайлау жарысын өзгертті.
Адам құқықтары ұйымдары мен басқалар бірнеше жылдан бері БАӘ-нің RSF-ті қолдайтынын дәлелдейтін деректерді жариялап келеді. RSF Судан армиясына қарсы соғысы барысында зұлымдықтар жасады деп айыпталды, оның ішінде 2025 жылдың қазанында Эль-Фашир қаласына жасалған шабуыл, оны БАҰ «геноцид белгілері» деп атады.
2024 жылға дейін БАӘ-нің БАҰ-дағы өкілі болған Нусейба БАӘ-нің айыптауларды толық жоққа шығаруын бірнеше рет қайталады.
Судандық демократия және әйелдер құқықтары белсендісі, Африка мүйізіндегі әйелдер үшін стратегиялық бастаманың аймақтық директоры Хала әл-Кариб Нусейбаның «Судандағы өз елінің рөлінен тәуелсіз әрекет ету тәжірибесі жоқ» екенін және Қауіпсіздік кеңесінің оны мақұлдауы «RSF-тің Эль-Фаширде жасаған геноцидтік әрекеттерін мойындамауға» тең болатынын айтты.
Сейсенбіде Avaaz адам құқықтарын қорғау тобының виртуалды брифингінде де Нусейбаның кандидатурасына қатты сын айтылды.
Эль-Фаширде өскен, Sudan Action Hub адам құқықтары ұйымының тең құрылтайшысы Ибрагим Алдума брифингте Нусейбаның жеңісі адамдардың БАҰ-ға деген сенімін жоғалтуына әкелетінін айтты.
«Егер бұл кандидат [жеңіске жетсе], біз жергілікті адамдарға Біріккен Ұлттар Ұйымы Судан халқының [құқықтарына] кедергі емес екенін қалай түсіндіреміз?» — деді Алдума. «Халық — тек Суданда ғана емес, соғыстардың басқа да құрбандары мен халықаралық қылмыскерлер — БАҰ-ның қандай да бір әділеттілікке қол жеткізетініне қалай сенеді?»
Судандық қорғаушы, тәуелсіз Sudan Bukra TV медиасының тең құрылтайшысы Хусам Махджуб: «[БАӘ-нің] аға дипломатын бас хатшы етіп сайлау (БАҰ) институттарының басшылығын сол үкіметтің басты қорғаушысына тапсыру болар еді, дәл судандық азаматтар БАҰ-ның қуатты мемлекеттерді жауапкершілікке тартуын ең қатты қажет етіп отырған сәтте», — деді.
Human Rights Watch ұйымының бұрынғы атқарушы директоры Кеннет Рот брифингте: «Одан БАӘ-нің RSF-ті қаруландыру мен қолдаудағы рөлі туралы сұрағанда, ол фактілерге қарамастан оны ашық түрде жоққа шығарады. Бұл бізге БАҰ-ның бас хатшысы ретінде қажет емес», — деді.
Сәрсенбіде Human Rights Watch ұйымының бас қорғаушысы Бруно Станьо Угарте Нусейбаның БАӘ-нің RSF-пен байланысын құжаттайтын БАҰ есептерін жоққа шығаруы «құрбандар үшін әділеттілік пен есеп берушілікті едәуір әлсіреткенін» айтты.
Сейсенбідегі мәлімдемесінде Нусейба егер БАҰ-ның жоғарғы лауазымына ие болса, Судандағы соғыс бойынша есеп берушілік пен өтпелі әділеттілік үшін БАҰ тергеу миссияларының жұмысын қолдайтынын және RSF-тің қылмыстарын «қатыгез» деп сипаттағанын айтты.
Ол сондай-ақ БАҰ рөлінің «тәуелсіздік міндеттемелерін» ескеру үшін БАӘ үкіметіндегі министрлік қызметінен демалысқа шыққанын қосты. «Судандағы қорқынышты қақтығыс келе жатқан бас хатшының табысты болуының лакмус сынағы болады», — деді ол.
Келесі БАҰ бас хатшысы болу үшін кандидат Қауіпсіздік кеңесінің 15 мүшесінің кемінде тоғызының қолдауын алып, тұрақты мүшелер — АҚШ, Ұлыбритания, Қытай, Франция немесе Ресейдің ветосынан аулақ болуы керек.
Осы айдың басындағы Қауіпсіздік кеңесінің бейресми сауалнамасы Коста-Риканың бұрынғы вице-президенті Ребека Гринспанды жарыста аздап көшбасшы деп көрсетті. Бірақ ол және барлық басқа кандидаттар тұрақты мүшелерден екі немесе одан да көп қарсы дауыс алды. Келесі сынақ сауалнамасы жұма күні өтуі мүмкін, бірақ формат пен нақты уақыт әлі дипломаттармен келісілуде.
Сейсенбідегі брифингте Рот: «RSF-тің БАӘ-нің қолдауынсыз әскери тұрғыдан соншалықты табысты бола алмайтынын айту әділ. Осы қолдаумен ол тек Судан қарулы күштерімен ғана шайқасқан жоқ. Бұл тек азаматтық соғыс емес еді. Ол жаппай зұлымдықтар жасады», — деді.
Ол қосты: «Оның ұсынылып отырғаны мені таңқалдырады. Бұл мүлдем жарамсыз кандидат».
Идентификацияға негізделген зорлық-зомбылықтың алдын алу үшін жұмыс істейтін Protection Approaches қайырымдылық ұйымының тең құрылтайшысы және тең атқарушы директоры Кейт Фергюсон брифингте: «Менің көргенімше, бұл кандидаттың өзі шыққан мемлекеттен тәуелсіз екеніне жеткілікті дәлел жоқ. Біз надандық танытпауымыз керек және надандық пердесінің артына тығылмауымыз керек.
«Бұл біздің ең маңызды көпжақты институтымызды автократиялық басып алу», — деді ол.