Австралиядағы танымал қонақжайлылық gig-қосымшасы Supp арқылы жұмыс істейтіндер «тәуелсіз мердігерлер» ретінде жалданып, зейнетақы жарналары сияқты төлемдерден қағылуы мүмкін деген алаңдаушылық туындады. Бұл туралы Qazaqyia.kz порталы The Guardian басылымына сілтеме жасап хабарлайды.

2017 жылы Мельбурнде құрылған Supp өзін «жұмыс нарығы» ретінде сипаттайды, онда қонақжайлылық бизнесі әлеуетті жұмысшыларға сағаттық мөлшерлемемен ауысымдарды ұсына алады, ал жұмысшылар қосымша жұмыс таба алады. Қосымшаны Lune Croissanterie иелері Кейт пен Кэмерон Рейд құрды, олар компанияда қаржылық үлеске ие, бірақ енді директорлар кеңесінде жоқ.

Содан бері қосымша Австралия мен АҚШ-қа тарады, компания оны шамамен 15 000 мекеме мен 200 000 жұмысшы қолданатынын мәлімдейді.

Бизнес жұмысшыларға қосымша арқылы төлейді, Supp өз қызметі үшін 12% үстеме қосады және қаржы жылының соңында жұмысшыларға төлем туралы кеңес пен қорытынды жібереді.

Бірақ Supp жұмысшылардың жеке ABN болуын талап етеді және оларды платформа арқылы жалдайтын қонақжайлылық бизнесіне оларды «кездейсоқ қызметкерлер» емес, «жеке мердігерлер» ретінде сипаттайды.

Supp қосымша арқылы жасалған жұмыс қатынасын бұрмалады деген кез келген ұсынысты жоққа шығарды.

Бірақ Дэниел МакБерни есімді жұмысшы 2021 жылдан бастап қосымша арқылы алған ауысымдары үшін зейнетақы алуға құқығы бар-жоғын зерттей бастағаннан кейін алаңдаушылық туды. Бұл ауысымдар – бармендік, попкорн сату, залда қызмет көрсету және даяшылық – МакБернидің бұрын қонақжайлылықта атқарған жұмыстарымен бірдей болды.

МакБерни Supp арқылы 15 түрлі компанияға жеке мердігер ретінде жалданғанын айтты. Ол осы ауысымдардың ешқайсысы үшін зейнетақы төленбегенін және қосымшада бизнестің бұл ақпаратты жинауы немесе оның бере алатын механизмі жоқ екенін айтты.

«Қонақжайлылық жұмысшылары бариста ауысымына келеді – олардың автономиясы жоқ», – деді МакБерни. «Олар өз [төлем] мөлшерлемесін белгілемейді, сағаттарын белгілемейді. Олар жетекшіге есеп береді, оларға жүктелген тапсырмаларды орындайды».

Кездейсоқ қызметкерлердің тәуелсіз мердігерлерге қарағанда жұмыс орнында артықшылықтары көп, соның ішінде ең төменгі жалақы мөлшерлемелері мен кездейсоқ үстемеақы, айыппұл мөлшерлемелері, үзілістер, зейнетақы жарналары және әділетсіз жұмыстан босатудан қорғау. Сондай-ақ жұмыс берушілерге жазбаларды жүргізу талаптары сияқты көбірек міндеттер жүктеледі.

Австралиялық салық кеңсесінің мәліметінше, еңбегі үшін негізінен төленетін тәуелсіз мердігерлер де зейнетақы жарналарын алуға құқылы. Сондай-ақ тамақ жеткізу секторы сияқты gig-жұмысшыларға басқа да құқықтар беру бағытында қадамдар жасалуда.

МакБерни қосымша кездейсоқ жұмысшыларды тәуелсіз мердігерлер ретінде кеңінен қате жіктеуге мүмкіндік бере алады және нәтижесінде жүздеген мың жұмысшы жұмыс орнындағы құқықтар мен қорғаудан айырылуы мүмкін деп алаңдады.

Еңбек қатынасын тәуелсіз мердігерлік қатынас ретінде бұрмалау – «жалған мердігерлік» деп аталады – Fair Work Act бойынша заңсыз және ірі бизнес үшін 546 000 долларға дейін айыппұл салуы мүмкін. Бұзушылыққа қатысқан үшінші тараптар да жауапты болуы мүмкін.

Supp бас директоры Джордан Мюррей компания «Supp арқылы жасалған жұмыс қатынасын бұрмалауға қатысты кез келген ұсыныстар мен/немесе айыптауларды» және «кез келген жалған мердігерлік айыптауларды» жоққа шығаратынын және теріске шығаратынын айтты.

«Supp реттеушілермен сындарлы жұмыс істейді және цифрлық платформалардағы тәуелсіз жұмыс үшін нақты, жұмыс істейтін стандарттарды қолдайды», – деді Мюррей. «Заң дамыған сайын біз платформаны онымен бірге бейімдей береміз, соның ішінде бизнеске міндеттерді орындауға көмектесетін құралдар да».

Қосымшаның негізін қалаушы Кэмерон Рейд: «Lune Supp-ты үнемі пайдаланады және Supp-тың тұрақты заңгерлік тексерулері, реттеушілермен мұқият жұмысы және нарықтың екі жағына да ұсынылатын сақтандыру мен қолдау арқасында мұны істеуге сенімді», – деді.

Maurice Blackburn заң фирмасының аға серіктесі Имоджен Сзумер Supp-тың жұмыс қатынасын сипаттау тәсілі «бұл жұмыс түріне қарағанда оғаш» екенін айтты.

«Веб-сайт немесе қосымша оны жеке мердігерлік қатынас деп айтқаны оның солай екенін білдірмейді. Тараптардың қатынасты қалай сипаттауы – бір фактор, бірақ ол шешуші емес. Бұл, әрине, еңбек қатынасында маңызды, ол өзінің табиғаты бойынша теңсіз», – деді Сзумер.

«Бұл елде еңбек қатынастарын реттейтін және қызметкерлерге маңызды қорғаулар беретін қатаң ережелер бар. Бизнес немесе қосымша провайдері олардың келісімі біздің еңбек заңдарымыздың аясынан тыс деп айтқанда, бұл мұқият тексеруді қажет етеді».

Сзумер егер жұмысшылар бизнес белгілеген уақытта ауысымға келсе, оның құралдары мен жабдықтарын пайдаланса, оның бақылауы мен басшылығында болса, соның ішінде оның саясатын, процедураларын және киім стандартын сақтаса, «барлық жағдайларды ескере отырып, сот қонақжайлылық бизнесі бұл жұмысшыларды жұмысқа алады деп табуы мүмкін» деді.