Сомалиде рикша жүргізушісі әлеуметтік желідегі пікірлері үшін үш жылға бас бостандығынан айырылды. Бұл іс жұртшылықтың назарын аударып, елде наразылық тудырды. Бұл туралы Qazaqyia.kz порталы The Guardian басылымына сілтеме жасап хабарлайды.
27 жастағы медбике мамандығының түлегі Садия Моалим Әли бастапқыда мемлекеттік мекемелерді қорлау және қылмысқа итермелеу деген айыптармен сотталған, бірақ тек бірінші айып бойынша кінәлі деп танылды. Оның үкімі 25 маусымда шығарылып, бірден "түбегейлі әділетсіз" деп айыпталды.
Ол Facebook және TikTok әлеуметтік желілерінде Сомали федералды үкіметіне сыни пікірлер білдіріп, жастар арасындағы жұмыссыздық, жанармай бағасының жоғары болуы, сыбайлас жемқорлық, туысқандық және мәжбүрлі көшіру мәселелерін көтерген.
Жас ананың сотталуын бұрынғы жоғары лауазымды тұлғалар, соның ішінде Сомалидің бұрынғы президенті Шариф Шейх Ахмед және адам құқықтары жөніндегі ұйымдар айыптады.
Сомалидің бұрынғы премьер-министрі Хасан Әли Хайре X әлеуметтік желісінде: "Бүгін шығарылған үш жылдық бас бостандығынан айыру үкімі ... терең алаңдатады және түбегейлі әділетсіз. Бұл саяси себепті тұтқындау мен айыптау ... сот билігін асыра пайдалану, саяси кек алу және мемлекеттік билікті теріс пайдаланудың алаңдатарлық үлгісін көрсетеді" деп жазды.
Сомали адам құқықтарын қорғаушылар коалициясы мәлімдемесінде оны дереу босатуды талап етіп: "Әлидің айыпталуы мен қатаң үкімі сөз бостандығына және Сомалидегі адам құқықтарын қорғаушылардың заңды жұмысына ауыр шабуыл болып табылады" деді.
Оның айтуынша, бұл іс әлеуметтік және саяси өзгерістерді жақтайтын әйелдерге қатысты жүйелі кемсітушіліктің кеңірек үлгісін көрсетеді. "Сомалидегі әйел адам құқықтарын қорғаушылар әлі де теңдессіз қауіп-қатерге тап болып отыр, оның ішінде өз бетінше тұтқындау, сот қудалауы, қорқыту, интернеттегі зорлық-зомбылық және гендерлік кемсітушілік, оларды азаматтық және саяси өмірге қатысудан шеттетуге бағытталған" делінген мәлімдемеде.
Сомали БАҚ-тың хабарлауынша, Әлидің адвокаттарының бірі Мұхаммед Шейх Осман үкімді қабылдамай, қорғаушы тарап апелляциялық шағым түсіретінін айтты. "Әли Банадир аймақтық сотының шешіміне қанағаттанбайды. Сот болдырмауға болатын қатаң үкім шығарды" деді ол журналистерге.
Әли отбасының негізгі асыраушысы және бір жасар қызы бар, 12 сәуірден бері қамауда. Мамыр айында түрмеден берген сұхбатында ол The Guardian-ға азаптауға ұшырағанын айтты. Ол: "Мені бетіммен жерге жатқызуға мәжбүрледі, үстіме су құйды. Мені етік киген күзетшілер тепті. Олар үстімде тұрып, таяқпен ұрды. Мені жалғыз камераға алып кетіп, екі күн ұстады. Сол камерада тамақ пен негізгі қажеттіліктерден айырылдым. Дәретханаға шығуға рұқсат берілмеді" деді.
Сотта Әли полиция қызметкерлерінің оны зорлаумен қорқытқанын айтты. Азаптау – ауыр физикалық немесе психикалық азапты әдейі келтіру – халықаралық құқықпен және БҰҰ-ның Азаптауға қарсы конвенциясымен кез келген жағдайда тыйым салынған.
2022 жылдан бері Сомали билігі адам құқықтарына қарсы жүйелі және күшейтілген қуғын-сүргін жүргізіп, үкім шығарушы пікір білдіретін журналистерді, белсенділерді және басқа адамдарды үндемеу үшін өз бетінше тұтқындау, қамау, қорқыту және үрейлендіру әдістерін қолданып келеді.