Қазақстанның коммерциялық жылжымайтын мүлік нарығы өзгерістерге төзімділік танытып отыр. Forbes Kazakhstan ұсынған елдегі ең ірі 20 рантье рейтингінде алғашқы жеті бизнесмен өткен жылмен салыстырғанда өз позицияларын толық сақтап қалды. Бұл туралы Qazaqyia.kz порталы Kursiv Media басылымына сілтеме жасап хабарлайды.

Рейтинг басы өзгерген жоқ

Рейтингтің жоғарғы бөлігі іс жүзінде өзгеріссіз қалды. Көш басында Astana Group компаниясының негізін қалаушы және иесі Нұрлан Смағұлов тұр, оған Алматы мен Астанадағы MEGA сауда-ойын-сауық орталықтарының желісі тиесілі.

Одан кейін Тимур Күлібаев тұр, ол бірқатар ірі коммерциялық жылжымайтын мүлік нысандарына, соның ішінде St. Regis және «Вега» бизнес-орталықтарына, Keruen және Talan Gallery сауда-ойын-сауық орталықтарына, Emerald Tower бизнес-орталығына, сондай-ақ Sputnik Mall, Moskva сауда-ойын-сауық орталықтары мен Promenade көпфункционалды кешеніне иелік етеді. Үшінші орында Dostyk Plaza, «Евразия» сауда орталығы және Shymkent Plaza сауда-ойын-сауық орталықтарының иесі Серік Толбасы тұр. Төртінші орында ForteBank тең құрылтайшысы Болат Өтемұратов, оған Астана мен Алматыдағы түрлі бизнес-орталықтар тиесілі.

Тізімге сондай-ақ Aport Mall West және East сауда-ойын-сауық орталықтарына иелік ететін Мұқашевтер отбасы, Астана мен Алматыдағы түрлі бизнес-орталықтарға иелік ететін Беловичтер отбасы, сондай-ақ Esentai Mall сауда-ойын-сауық орталығы мен Esentai Tower бизнес-орталығындағы үлестері бар Сержан Жұмаш кіреді.

Бұл ретте Яков Цхай рейтингте 16-орынды екінші жыл қатарынан сақтап отыр. Ол Forum Almaty сауда-ойын-сауық орталығы мен «Зеленый базар» үлестеріне иелік етеді.

Ортаңғы бөліктегі өзгерістер

Нақты орын ауыстырулар рейтингтің екінші жартысында ғана байқалады. Esentai Mall сауда-ойын-сауық орталығы мен Esentai Tower бизнес-орталығының тең құрылтайшысы Қайрат Боранбаев, мысалы, 8-орыннан 7-орынға көтеріліп, Жұмашпен бір позицияны бөлісті, өйткені олардың активтері іс жүзінде шамалас.

Бір-бір позициядан Айдан Сүлейменова (9-орын, Keruen, KeruenCity, Talan Gallery сауда-ойын-сауық орталықтарындағы үлестерге ие), Сандуғаш Кемелбаева (14-орын, Almaty Residence бизнес-орталығы, Samal Mall көпфункционалды кешеніне ие), Арманжан Байтасов (17-орын, Алматыдағы түрлі бизнес-орталықтардағы үлестер), Абылай Жұмаділлаев (18-орын, Globus көпфункционалды кешені, Алматыдағы «Стандарт» бизнес-орталығындағы үлестер) және Айдын Рахимбаев (19-орын, Астанадағы Green Tower бизнес-орталығы, «Аватария» іскерлік орталығындағы үлестер) көтерілді.

Ең елеулі секіріс жасаған Сарсеновтер отбасы – екі сатыға көтеріліп, 11-орынға шықты («Астаналық» бизнес-орталығы мен «Алма-Ата» сауда-ойын-сауық кешеніне ие). Керісінше, Сағиятулла Сарсенов («ЦУМ» сауда-ойын-сауық орталығына ие) бірден үш позициядан айырылып, 20-орынға түсті.

Бір-бір сатыдан Ғабит Бейсенбаев (10-орын, Grand Park сауда-ойын-сауық кешені, «Золотой» сауда орталығы, Алматыдағы Armada сауда орталығындағы үлес), Алексей Нефедов (12-орын, Asia Park, Mart сауда-ойын-сауық орталықтары, Mart Village сауда-финанс орталығы), Сәуле Ахметова (13-орын, Алматыдағы екі бизнес-орталық) және Александр Чукреев (15-орын, ADK сауда-ойын-сауық орталығы) ұтылды.

Қаржылық көрсеткіштер

Forbes атап өткендей, рейтингтің жиырма қатысушысының жиынтық жылдық түсімі 249,8 млрд теңгеге жетті. Бұл ретте кірістің басым бөлігін сауда және сауда-ойын-сауық орталықтары қалыптастырды, олар 184,6 млрд теңге әкелді (барлық соманың 73,9%). Бизнес-орталықтар қалған 65,2 млрд теңгені қамтамасыз етті (26,1%).

20 ірі рантьенің портфелінде жалпы ауданы 1,5 млн шаршы метр (1 508,8 мың шаршы метр) болатын 72 коммерциялық жылжымайтын мүлік нысаны бар. Ғимараттар саны бойынша кеңселер басым: бизнес-орталықтар 39 нысанды (54,2%), ал сауда кешендері 33 нысанды (45,8%) құрайды. Алайда шаршы метр бойынша сауда жылжымайтын мүлігі басым артықшылықты ұстап отыр – сауда орталықтары мен сауда-ойын-сауық орталықтарына 1,14 млн шаршы метр (75,4%), ал бизнес-орталықтарға 371 мың шаршы метр (24,6%) тиесілі.

2025 жылғы орташа есеппен бір сауда-ойын-сауық немесе сауда орталығы өз иелеріне 6,3 млрд теңге әкелді, ал бір бизнес-орталықтың орташа кірісі 1,8 млрд теңгені құрады.

Географиялық шоғырлану

Тізім қатысушыларының активтері үш қазақстандық мегаполисте шоғырланған, олардың ішінде Алматы басым.

Алматы нарығы рантьелердің 46 нысанын (63,9%) жалпы ауданы 1,1 млн шаршы метр (73,23%) біріктіреді. Олар иелеріне 169,1 млрд теңге түсім әкелді, бұл рейтинг қатысушыларының жиынтық кірісінің 67,7% құрайды. Алматыдағы бір нысан жылына орташа есеппен 4,1 млрд теңге табады.

Астана 24 нысанмен (33,3%) және 372,5 мың шаршы метр ауданымен (24,7%) екінші орында тұр. Астаналық орталықтар 73,8 млрд теңге (жалпы түсімнің 29,5%) құрап, бір нысанға жылына 3,3 млрд теңге орташа кіріс көрсетті.

Шымкентке 2 нысан (2,8%) және 31,4 мың шаршы метр аудан (2,1%) тиесілі. Олар 6,9 млрд теңге (2,8%) тауып, бір нысанға 3,5 млрд теңге орташа түсім көрсетті.