Иван Новотный мен Метод Шпачек 2020 жылы Австрияда үйленген, алайда алты жыл өтсе де, олардың Словакиядағы неке мәртебесі әлі де мойындалмай отыр. Бұл туралы Qazaqyia.kz порталы The Guardian басылымына сілтеме жасап хабарлайды.
Олардың күресі Еуропалық міндеттемелер мен ұлттық шектеулер арасындағы қайшылықты және Роберт Фицоның популистік-ұлтшыл үкіметі жағдайында LGBTQ+ адамдары үшін бұның нені білдіретінін көрсетеді.
Словакия — әлеуметтік консервативті, басым католик ел. Мұнда біржынысты неке де, азаматтық серіктестіктің ешбір түрі де жоқ. Бірақ заңгер және бұрынғы дипломаттар Новотный мен Шпачек мұны талап етіп отырған жоқ. Олар Словакия билігінен басқа ЕО елінде заңды түрде жасалған некені мойындауды сұрайды. ЕО-ның жоғарғы соты мұны барлық мүше мемлекеттер үшін міндетті деп шешкен.
«Мен бұл туралы бірнеше рет жария түрде айттым, және Словакиядағы [LGBTQ+] белсенділері мені бұл үшін сынға алды: Метод пен мен мұнда кемсітушілікке ұшырап отырған жоқпыз. Біз Братиславада, Словакияда тамаша өмір сүріп жатырмыз», — деді Новотный. «Сондықтан бізге күнделікті өміріміз үшін [некені мойындау] қажет емес».
Новотныйдың айтуынша, Шпачек Covid пандемиясы кезінде ауруханаға түскенде, оны «сүйкімді» дәрігер емдеген, ол Новотныйдың науқасына деген ресми қарым-қатынасын мойындаған.
Ол қосты: «Ол мені есепте «күйеу» деп жазып, маған [Шпачектің] барлық медициналық ақпаратын берді. Мәселе мынада: бұл оның жақсылығынан болды, міндетті болғандықтан емес. Егер біреу бізге қиындық туғызғысы келсе, оны істей алар еді. Заң үстемдігі осылай жұмыс істемеуі керек».
Жұп 2025 жылдың қарашасында ЕО-ның ең жоғарғы соты Берлинде үйленген поляк біржынысты жұбының ісі бойынша шығарған шешімнен кейін өздерінің заңды негізде екенін алға тартады.
Якуб Цуприак-Троян мен Матеуш Троян Мазовия воеводасының олардың германиялық некесін мойындаудан бас тартуына шағымданған болатын. Сот мүше мемлекеттер жұптар басқа ЕО елінде тұру және қозғалу құқығын пайдаланып, сонда отбасылық өмір құрған немесе нығайтқан жағдайда мұндай некелерді мойындауға міндетті деп шешті.
Еуропалық соттың шешімі мүше мемлекеттерден өз елдерінде біржынысты некелерге рұқсат беруді талап етпейді.
Словакия билігі Новотный мен Шпачектің австриялық некелерін тіркеу туралы өтінішінің неге қабылданбағанын ішкі істер министрі Матуш Шутай Эшток қол қойған хатта түсіндірді.
«[Хатта] Словакиядағы некенің конституциялық анықтамасы еркек пен әйелдің одағы болғандықтан, оларда неке куәлігін ресми түрде мойындаудың құқықтық негізі жоқ делінген. Негізінен осы», — деді елдің либералды бұрынғы президенті Зузана Чапутованың аппарат басшысы қызметін атқарған Шпачек.
Қаланың арғы бетінде, Дунайға қарайтын төбеде ата-әжесі салған үйде 44 жастағы Мариан Жары Кукелка 2023 жылы серігі Ондреймен үйленуін еске алды. Жұп Хайнбург-ан-дер-Донауда үйленген, бұл Австрия қаласы олардың террассасынан көрінеді.
Қоғамдық STVR телерадиокомпаниясының радиожүргізушісі Жары Кукелка да Словакия билігіне сотқа шағымданды. Ол эфирде толық некелік тегін қолданады (Жары — Ондрейдің тегі) және әріптестері қолдайды. Бірақ оның ресми құжаттарында Мариан Кукелка деп көрсетілген. Ол былай деді: «Бұл махаббат үшін сот ісі. Маған өмір сүру үшін бұл тегі қажет емес, бірақ мен үшін бұл серігіме деген құрмет, оның тегін де алып жүру мүмкіндігі».
Жары Кукелка Братислава қамалының артында, Замоцка көшесінен алыс емес жерде тұрады — 2022 жылы Tepláreň LGBTQ+ барының сыртында екі адам атып өлтірілген гомофобиялық шабуыл болған жер.
Ол Словакия саясаткерлерінің, әсіресе үкіметтегілердің, LGBTQ+-қа қарсы риторикасы өсіп келе жатқан дұшпандық атмосферасына ықпал етіп жатқанын айтты.
Өткен жылы Фицо үкіметі тек екі жынысты мойындайтын және асырап алу шектеулерін қатаңдататын конституциялық өзгерістерді қолдады. Жары Кукелка The Guardian-ға Австрия заңнамасына өзгеріс енгізілгеннен кейін Хайнбург-ан-дер-Донау үйленгісі келетін Словакиядан келген LGBTQ+ жұптарымен «толып кеткенін» айтты.
Ол өзі гей ретінде аздаған қорлыққа ұшырағанын айтты, дегенмен «менің күйеуім» деген сөздерді кіммен сөйлесіп тұрғанына байланысты қолданар алдында мұқият ойланатынын мойындады.
«Екі апта бұрын біз Швейцарияда болдық, сонда ұзақ уақыттан кейін алғаш рет көпшілік алдында қол ұстастық», — деді ол. «Біз онда басқаша екенін сезіндік».
Словакияның ішкі істер министрлігі неке шетелде жарамды болғанына қарамастан, елдің қолданыстағы конституциялық және құқықтық жүйесімен байланысты екенін мәлімдеді.
Ол ЕО құқығының басымдылығын мойындады, бірақ еркін қозғалыс мақсаттары үшін мойындау некені тіркеуді талап етпейді деп дәлелдеді. Оның әкімшілік жұмысы «заң шығарушы немесе конституциялық заң шығарушы органның шешімдерін алмастыра алмайды», — деді министрлік The Guardian-ға.