Сирия соты елдің бұрынғы президенті Башар Асад пен оның інісі Махерді азаматтық соғыс кезінде жасаған адамзатқа қарсы қылмыстары мен соғыс қылмыстары үшін сырттай өлім жазасына кесті. Бұл туралы Qazaqyia.kz порталы The Guardian басылымына сілтеме жасап хабарлайды.
Екеуі 2024 жылдың желтоқсанында көтерілісшілердің жылдам шабуылы нәтижесінде биліктен құлатылғаннан кейін Мәскеуге қашып кеткен болатын. Бұл шабуыл диктаторлық режимді небәрі 11 күнде құлатты.
Бұрынғы президент пен оның інісі, қорқынышты төртінші дивизияны басқарған және режимнің басты қауіпсіздік шенеунігі саналған Махер, 2011 жылы басталған наразылықтарды басу кезінде үкімет күштерінің адамдарды жаппай өлтіруіне, тұтқындауына және азаптауына жетекшілік етті.
Сот Башар Асадты «бірнеше адамды және балаларды алдын ала ойластырып қасақана өлтіргені», сондай-ақ «азаптау, озбырлықпен тұтқындау және адамзатқа қарсы қылмыстар» үшін өлім жазасына кесілгенін мәлімдеді.
Сот екі адамды соттау үшін халықаралық құқықтық жолдарды қарастыратынын айтты, бірақ ресейлік шенеуніктер бұрынғы сириялық одақтастарын экстрадициялау туралы өтініштерді қабылдамаған болатын.
Сот сондай-ақ Асадтың немере туысы, Дараадағы саяси қауіпсіздік бөлімінің бұрынғы басшысы Атеф Наджибті өлім жазасына кесті. Наджиб 2011 жылы қабырғаға Асадқа қарсы ұрандар жазған 15 жасөспірім баланы азаптауға жауапты болған. Бұл оқиға елдің оңтүстігіндегі Дараа провинциясында жаппай наразылықтардың басталуына себеп болып, кейін бүкіл елге тарады.
Наджибтің соты кеңінен жарияланды, оның түрме киімінде, сот залында торда отырған суреттері көрсетілді. Сирия үкіметі бұл сотты өтпелі әділеттілік жолындағы маңызды іс ретінде ұсынды, сарапшылардың пікірінше, бұл елдегі алауыздықты сауықтырудың кілті болып табылады.
Асадтан кейінгі дәуірде Сирияда зорлық-зомбылық өршуі байқалды. 2025 жылдың наурызында Асадқа адал әскерилендірілген топтар қауіпсіздік күштеріне шабуыл жасағаннан кейін, негізінен алауиттік азаматтар болған 1500-ге жуық адам өлім жазасына кесілді. Асад исламдық алауиттік сектаға жататын, бұл Сириядағы азшылық топ, және оның билігі кезінде осы топтың жағалаудағы аймақтарында күшті қолдауға ие болды.
2025 жылдың шілдесінде друздар көпшілікті құрайтын Сувейда провинциясындағы жергілікті қақтығыстар секталық қырғынға ұласып, 1700-ден астам адам қаза тапты. Солтүстік Сирияда төмен деңгейлі зорлық-зомбылық бүгінгі күнге дейін жалғасуда, әсіресе алауиттік азаматтарға бағытталған.
Сирия билігі өтпелі әділеттілікке қадамдар жасап, комитеттер құрып, Асад дәуіріндегі шенеуніктерді тұтқындады, бұл қауымдар арасындағы зорлық-зомбылықты тоқтатуға бағытталған.
Асад 2000 жылы 34 жасында президент болды, билікті әкесі Хафезден мұра етіп алды. Ол Лондонда офтальмолог болып оқыған және бастапқыда президент болуы тиіс емес еді, бірақ ағасы Басил көлік апатынан қайтыс болғаннан кейін мұрагер болды.
Ол Сирия саясаты мен экономикасына либерализацияға жол беруі тиіс жас реформатор ретінде таныстырылғанымен, оның мұрасы негізінен елдегі революцияға жасаған қатыгез жауабымен айқындалды. Оның билігі кезінде Сирияның қорқынышты қауіпсіздік аппаратына азаматтарды жаппай тұтқындау, азаптау және өлтіру еркіндігі берілді.