Сингапур билігі балалы отбасыларға көмекті арттыруды шешті. Ел үкіметі ата-аналардың бала тәрбиелеуге жұмсайтын шығындарын азайтып, отбасылардың өмірін жайлы етуді көздеп отыр. Бұл туралы Qazaqyia.kz порталы Financial Times басылымына сілтеме жасап хабарлайды.
Әр балаға қанша төленеді?
Мемлекет 17 жасқа дейінгі әр балаға шамамен 70 мың сингапур долларын (шамамен 25,4 млн теңге) бағыттауды жоспарлап отыр. Бұл қаражат баланың оқуына, балабақшасына және басқа да қажеттіліктеріне жұмсалады.
Неліктен мұндай қадам жасалып отыр?
Мұндай жомарттықтың басты себептері — туу көрсеткішінің рекордтық төмендеуі және ел тұрғындарының тез қартаюы. Өткен жылдары Сингапурда бір әйелге бір баладан да аз келетін, ал 2030 жылға қарай елдің әрбір төртінші тұрғыны 65 жастан асқан болады.
Жаңа бағдарлама қалай жұмыс істейді?
Сингапур премьер-министрі Лоуренс Вонг 23 тамызда Ұлттық күнге орай жыл сайынғы сөйлеген сөзінде жаңа шаралар туралы айтты. Жаңа бағдарлама бойынша билік бұрынғыдай барлық соманы бірден төлемейді. Енді ақшаны кезең-кезеңімен береді. Бір бөлігі алғашқы жылдары қолма-қол төленсе, бір бөлігі балабақша ақысын төлеуге арналған арнайы шотқа аударылады, ал 17 жаста колледж немесе университетте оқуға 10 мың доллар төленеді.
Бұрын екінші және үшінші балаға біріншіге қарағанда көбірек төленетін. Енді отбасындағы барлық бала бірдей максималды қолдау алады.
Басқа да шаралар
Мемлекеттік балабақшалар мен ясли ақысы да екі есеге жуық төмендейді. Ата-аналарға бала күтіміне байланысты ақылы демалыс жылына 8-12 күнге дейін ұлғайтылады. Сонымен қатар, балалы жас отбасыларға алғашқы меншікті пәтерін сатып алу оңай әрі арзанырақ болады.
Проблеманы шешу жеткіліксіз бе?
Вонг тек қана төлемдермен туу көрсеткішінің төмендігі проблемасын шешу мүмкін емес екенін мойындады. Жастар көбінесе тұрғын үй құны, жұмыс және басқа да шығындарға байланысты балалы болуды кейінге қалдырады. Кейбір жұптар тіпті баладан бас тартады.
Сондықтан мемлекеттің мақсаты — тууды «сатып алу» емес, ата-аналарға қаржылық жүктемені азайту және оларға балаларын өсіру мен оқытуға шамамен 20 жыл бойы көмектесу.
Мигранттарды қабылдау жалғасуда
Сингапур мигранттарды қабылдауды жалғастыруда. Билік жаңа тұрғындар ағынынсыз ел халқы азаяды, ал қарт адамдардың үлесі одан да тез өседі деп санайды.
Қазақстанмен салыстыру
Қазақстандық отбасыларға Сингапурдың проблемалары бейтаныс емес, ал мұндай «көтерме ақшадан» елімізде ешкім бас тартпас еді. Дегенмен, Қазақстанда тууды ынталандыру қажет емес — көптеген отбасылар үш баладан да көп бала тәрбиелеп жатыр.
Қазақстанда жас ата-аналар ұқсас қиындықтарға тап болады, бірақ қолдау деңгейі әлі де төмен. Бірінші, екінші және үшінші баланың туылуына берілетін мемлекеттік жәрдемақы небәрі 164 мың теңгені құрайды. Жақсы әлеуметтік сақтандырусыз бұл ақшаға бүгінде коляска, кроватка және алғашқы айларға қажетті заттар сияқты базалық жиынтықты сатып алу қиын.
Жүктілік және босану бойынша максималды әлеуметтік төлемнің қатаң шегі бар. Әйелдің жалақысы жоғары болса да, ол шамамен 2,2-2,5 млн теңге алады. Жұмыс істемейтін аналар 1,5 жасқа дейінгі ай сайынғы жәрдемақыға — 25 мың теңгеге сене алады. Сондай-ақ, жас жұптар үшін басты кедергі — тұрғын үй мәселесі. Ірі қалалардағы жоғары жалдау ақысы бюджеттің үлкен бөлігін жейді, ал кішкентай баламен ипотекаға бастапқы жарна жинау мүмкін емес дерлік.
Бұған дейін «Курсив» Қазақстанда мемлекеттік және жалдамалы тұрғын үйді, сондай-ақ жеңілдікті ипотекалық несиелерді бөлу ережелері өзгертіліп жатқанын жазған болатын. Қолжетімді көлемнің кемінде 70% жекелеген жеңілдікті санаттарға беріледі.